İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar

Tuğba Karan; Hülya Arslantaş

doi:10.38108/ouhcd.1339577

EN TR

İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar

Öz

Hemşirelik etiği, mesleğin temel değerlerini oluşturan etik ilkelerin yer aldığı ve uygulamaların kurallara dayandırılması gerektiğini savunan bir anlayıştır. Hasta, ailesi ve diğer sağlık profesyonelleri ile işbirliği halinde yürütülen hemşirelik sürecinde yaşanan etik çıkmazlarda, yol gösterici ve kapsayıcı olması açısından etik kodların ve standartların önemi ve rolü vazgeçilmezdir. Bireyin yaşam kalitesini en üst düzeye çıkaran olumlu sağlık hizmetlerinin sonuçları için hemşirelik uygulamalarına etik standartların entegre edilmesi önerilmektedir. Bu nedenle bu derleme etik kavramını, etik ilkeleri, etik kodları, toplumlarda sık görülen kronik hastalıkları içeren başlıca alanlardan olan; yoğun bakım, nöroloji, nefroloji, gastroenteroloji ve onkoloji hemşireliği ile ilgili etik standartları içermektedir.

Anahtar Kelimeler

etik ilke, etik kod, hemşirelik, hemşirelik standartları

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

American Hospital Association (AHA) (1992). A patient’s bill of rights. Erişim tarihi: 28.05. 2023, https://www.americanpatient.org/aha-patients-bill-of-rights/
Amerikan Nurses Association (ANA) (2015). Code of Ethics for Nurses ith Interpretive Statements. Erişim tarihi: 01.06.2023, https://www.nursingworld.org /practice-policy/nursing-excellence/ethics/code-of-ethics-for-nurses/
American Nurses Association (ANA) (2021). Nursing Scope and Standards of Practice. 4 th. edition. Erişim tarihi: 01.06.2023, https://www.nursingworld.org/ nurses-books/nursing-scope-and-standards-of-practice-4th-edit/
Arslantaş H. (2015). Ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireliğinde etik konular, kodlar ve standartlar. Journal of Psychiatric Nursing, 6(1), 47-56. http://dx.doi.org/10.5505/phd.2015.18209
Australasian Neuroscience Nurses Association (ANNA) (2013). Professional Standards for Neuroscience Nurses. Erişim tarihi: 01.06.2023, https://www.anna. asn.au/wp-content/uploads/2011/09/ANNA-Professional-Standards-Sep-2013.pdf
Baysal E, Sarı D, Erdem H. (2019). Onkoloji hemşirelerinin etik karar verme düzeyleri. Hemşirelik Etiği, 26(7-8), 2204-2212.
British Columbia College of Nurses and Midwives (BCCN&M) (2020). Licenced Practical Nurses Professional Standards. Erişim tarihi: 28.05.2023, https://www.bccnm.ca/Documents/standards_practice /lpn/LPN_ProfessionalStandards.pdf
Canadian Association of Critical Care Nurses (CACCN) (2017). Standards for Critical Care Nursing Practice. Erişim tarihi: 02.06.2023, https://caccn.ca/wp-content/uploads/2019/05/STCACCN-2017-Standards-5th-Ed.pdf
Canadian Association of Nephrology Nurses and Technologists (CANNT) (2014). Nephrology Nursing Standards and Practice Recommendations. Erişim tarihi: 05.06.2023, https://www.researchgate.net /publication/269693028_Canadian_Association_of_Nephrology_Nurses_and_Technologists_Nephrology_Nursing_Standards_and_Practice_Recommendations/citations
Canadian Association of Neuroscience Nurses (CANN) (2008). Standards of Practice for Neuroscience Nurses. Erişim tarihi: 05.06.2023, https://static1. squarespace.com/static/ 5b040dcdcc8fed6691b16e17/5c33e33dcd836664390ebb16/1546904385460/CANNstandardsofpractice.pdf

Canadian Association of Neuroscience Nurses (CANN) (2022). Standards of Practice for Neuroscience Nurses. Erişim tarihi: 05.06.2023, https://static1. squarespace.com/static/5b040dcdcc8fed6691b16e17/t/62ad7e97c23413638334556a/1655537304352/CJNN+-+Standards+of+Practice+EN.pdf
Canadian Association of Nurses in Oncology (CANO) (2006). Practice Standards and Competencies for the Specialized Oncology Nurse. Erişim tarihi: 29.05.2023, https://cdn.ymaws.com/www.cano-acio.ca/resource/resmgr/standards/CONEP_Standards2006September.pdf
Canadian Nurses Association (CNA) (2017). Code of Ethics for Registered Nurses. Erişim tarihi: 28.05.2023, https://www.cna-aiic.ca/en/nursing/ regulated-nursing-in-canada/nursing-ethics
Canadian Society of Gastroenterology Nurses and Associates (CSGNA) (2012). Standards for Gastroenterology Nursing Practice. Erişim tarihi: 10.06.2023, https://csgna.com/wp-content/uploads/ 2018/01/FINAL_Standards_CSGNA_March_12_2012.pdf
Cevizci, A. (2008). Etiğe Giriş. İstanbul, Paradigma Yayıncılık.
Christensen D, Cantril C. (2020). Oncology Nurse Navigation: Delivering Patient-Centered Care Across the Continuum. 2nd edition, Pittsburg, PA: Oncology Nursing Society.
Critical Care Services Ontario (CCSO) (2018). Practice Standards for Critical Care Nursing in Ontario. Erişim tarihi: 10.06.2023, https://criticalcareontario.ca/wp-content/uploads/2020/10/2018-Practice-Standards-for-Critical-Care-Nursing-in-Ontario-English-Final.pdf
Dinç, L. (2009). Hemşirelik ve Etik Tıp Etiğinden Biyoetiğe. 1. Baskı, Ankara, Biyoetik Derneği, s. 45-51. Ecevit Alpar, Ş., Bahçecik, N., Karabacak, Ü. (2013). Çağdaş Hemşirelikte Etik. 3. Baskı, İstanbul, Tıp Kitabevi, s. 24-47.
Franklin E, Burke S, Dean M, Johnston D, Nevidjon B, Booth LS. (2022). Oncology navigation standards of professional practice. Clinical Journal of Oncology Nursing, 26(3), 1-12.
GALLUP Honesty/Ethics in Professions (2022). Erişim tarihi: 11.06.2023. https://news.gallup.com/poll/1654/honesty-ethics-professions.aspx
Gomez NJ, Castner D, Hain D. (2017). Nephrology nursing scope and standards of practice: Integration into clinical practice. Nephrology Nursing Journal, 44(1), 19-26.
International Council of Nurses (ICN) (2021). Code of Ethics for Nurses. Erişim tarihi: 28.05.2023, https://www.icn.ch/sites/default/files/2023-06/ICN _Code-of-Ethics_EN_Web.pdf
Koç A, Tayaz E, Ceylan E. (2020). İç hastalıkları hemşireliği doktora programının önemi ve Türkiye’deki durum analizi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1, 144-152.
Miracle VA. (2009). National Nurses Week and the Nightingale pledge. Dimensions of Critical Care Nursing, 28(3), 145-146. https://doi.org/10.1097/dcc .0b013e31819aef4e
Oncology Nursing Society (ONS) (2017). Oncology Nurse Navigator Care Competencies. Erişim tarihi: 11.06.2023, https://www.ons.org/sites/default /files/2017-05/2017_Oncology_Nurse_Navigator _Competencies.pdf
Özsoy S, Dönmez R. (2017). Hemşirelik mesleğinin ilk etik kodları: Geçmişten günümüze hemşirelik andı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(1), 91-102.
Pınar Bölüktaş R, Özer Z, Yıldırım D. (2018). Uluslararası hemşirelik andının mesleki değerler açısından incelenmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Çekmece Sosyal Bilimler Dergisi, 6(13), 83-98.
Shahriari M, Mohammadi E, Abbaszadeh A, Bahrami M. (2013). Nursing ethical values and definitions: A literature review. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 18(1), 1-8.
Society of Gastroenterology Nurses and Associates (SGNA) (2014). Standards of Clinical Nursing Practice and Role Delineations. Erişim tarihi: 06.06.2023, https://www.sgna.org/Portals/0/ Education/PDF/Standards-Guidelines/SGNA _StandardsoflinicalNursingPractice_2014_Final.pdf
Şentürk, SE. (2012). Meslek olarak hemşirelik ve hemşirelikte etik ilkeler. İstanbul, Nobel Tıp Kitabevi.
Tuna Oran N, Yüksel E. (2015). Kültürlerarası hemşirelik ve etik. Türkiye Klinikleri Public Health Nursing-Special Topics, 1(3), 7-13.
Türk Dil Kurumu (TDK). Etik. Erişim tarihi: 10.06.2023. https://sozluk.gov.tr/
Türk Hemşireler Derneği (THD) (2009). Hemşireler İçin Etik İlke ve Sorumluluklar. Erişim tarihi: 01.06.2023, https://www.thder.org.tr/uploads/files/hemsire-brosur.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dahili Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Tuğba Karan ^*
0000-0002-5452-9837
Türkiye

Hülya Arslantaş
0000-0002-3018-2314
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

12 Kasım 2024

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

8 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

20 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1339577

IZ

https://izlik.org/JA96FX93WT

APA

Karan, T., & Arslantaş, H. (2024). İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(3), 903-915. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1339577

AMA

1.Karan T, Arslantaş H. İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar. Ordu University J Nurs Stud. 2024;7(3):903-915. doi:10.38108/ouhcd.1339577

Chicago

Karan, Tuğba, ve Hülya Arslantaş. 2024. “İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7 (3): 903-15. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1339577.

EndNote

Karan T, Arslantaş H (01 Aralık 2024) İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7 3 903–915.

IEEE

[1]T. Karan ve H. Arslantaş, “İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar”, Ordu University J Nurs Stud, c. 7, sy 3, ss. 903–915, Ara. 2024, doi: 10.38108/ouhcd.1339577.

ISNAD

Karan, Tuğba - Arslantaş, Hülya. “İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7/3 (01 Aralık 2024): 903-915. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1339577.

JAMA

1.Karan T, Arslantaş H. İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar. Ordu University J Nurs Stud. 2024;7:903–915.

MLA

Karan, Tuğba, ve Hülya Arslantaş. “İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 7, sy 3, Aralık 2024, ss. 903-15, doi:10.38108/ouhcd.1339577.

Vancouver

1.Tuğba Karan, Hülya Arslantaş. İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar. Ordu University J Nurs Stud. 01 Aralık 2024;7(3):903-15. doi:10.38108/ouhcd.1339577

İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar

Ethical Principles, Codes and Standards in Internal Medicine Nursing and Some Sub-Specialties

Öz

Anahtar Kelimeler

İç Hastalıkları Hemşireliği ve Bazı Alt Uzmanlık Alanlarında Etik İlkeler, Kodlar ve Standartlar

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster