Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi

Leyla Baran; Zozan Işık

doi:10.38108/ouhcd.1363900

EN TR

Investigation of Stress Level of Nurses and the Effect of Earthquake Trauma on Stress Level

Öz

Objective: The study aims to examine nurses' stress levels and the effect of trauma after an earthquake on stress levels. Methods: The sample of the study consisted of 248 nurses (n=430) working in a training and research hospital. In the collection of data, Individual Descriptive Information Form, Nurse Stress Scale (NSS) and Post-earthquake Trauma Level Determination Scale (PETLDS) were used. Results: The mean age of the nurses was 29.93±6.36, of which 62.5% were women. The total mean score of the nurses in the NSS and PETLDS was calculated as 83.84±18.50 and 59.14±13.80, respectively. While Nurses' NSS scores did not differ according to age, gender, marital status, educational status, presence of any health problem, smoking status, working style and weekly working hours (p>0.05); they vary according to the duration of professional experience and experience in the current unit, satisfaction with the unit worked and the way of working (p<0.05). It was determined that there was a moderate positive correlation between earthquake anxiety and stress levels in nurses (r=0.319). Conclusion: Nurses, who struggled with many stress factors while continuing their profession, gave care to earthquake victims after the earthquake, and some of them postponed their mourning processes after losing their relatives. As a result of this situation, the increase in the trauma levels of nurses will inevitably affect their stress levels.

Anahtar Kelimeler

Nursing, Stress, Job Stress, Earthquake, Post-traumatic stress disorder

Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Çalışmanın amacı hemşirelerde stres düzeyi ve deprem sonrası oluşan travmanın stres düzeyine etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Araştırmanın örneklemini bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 248 hemşire (N=430) oluşturmuştur. Verilerin toplamasında; Birey Tanıtıcı Bilgi Formu, Hemşire Stres Ölçeği (HSÖ) ve Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme Ölçeği (DSTDBÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalaması 29.93±6.36 olup, %62.5’i kadındır. Hemşirelerin HSÖ ve DSTDBÖ’den aldıkları toplam puan ortalaması sırasıyla 83.84±18.50 ve 59.14±13.80 bulunmuştur. Hemşirelerin HSÖ puanlarının; yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, herhangi bir sağlık sorununun varlığı, sigara kullanma durumu, çalışma şekli ve haftalık çalışma saatine göre farklılık göstermezken (p>0.05); mesleki ve mevcut birimdeki deneyim süresi, çalışılan birim ve çalışma şeklinden memnuniyet durumuna göre farklılık göstermektedir (p<0.05). Hemşirelerde deprem kaygısı ile stres düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0.319). Sonuç: Mesleğini sürdürürken birçok stres faktörüyle mücadele eden hemşireler deprem sonrasında depremzedelere bakım vermiş ve bazıları yakınlarını kaybetme sonrası yas süreçlerini ertelemişlerdir. Bu durum sonucunda, hemşirelerin travma düzeylerindeki artışın stres düzeylerini etkilemesi kaçınılmazdır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, İş stresi, Deprem, Travma sonrası stres bozukluğu

Etik Beyan

Araştırmacılar tarafından araştırmanın yürütülebilmesi için; • Mardin Artuklu Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan 09.04.2023 tarihli 2023/4-6 sayılı etik kurul izni yazılı olarak, • Araştırmanın yürütüleceği Mardin Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden 28.02.2023 09.04.2023 tarihli E-68051626-949-210194035 sayılı kurum izni yazılı olarak, • Araştırmada kullanılan ölçekler için yazarlardan ölçek kullanım izni yazılı olarak ve • Araştırmaya katılan hemşirelerden sözel olarak izin alınmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden ilgili ilin eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan hemşirelere destekleri için teşekkür ederiz.

Kaynakça

Alghamdi AA. (2022). The psychological challenges of emergency medical service providers during disasters: A mini-review february 2022. Frontiers in Psychiatry, 13, 773100. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.773100
Al-Makhaita HM, Sabra AA, Hafez AS. (2014). Predictors of work-related stress among nurses working in primary and secondary health care levels in Dammam, Eastern Saudi Arabia. Journal of Family & Community Medicine, 21(2), 79–84. https://doi.org/10.4103/2230-8229.134762
Altan S. (2018). Örgütsel yapıya bağlı stres kaynakları ve örgütsel stresin neden olduğu başlıca sorunlar. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(3), 137-158. https://doi.org/10.30692/sisad.470420
Arbon P, Bobrowski C, Zeitz K, Hooper C, Williams J, Thitchener J. (2006). Australian nurses volunteering for the Sumatra-Andaman earthquake and tsunami of 2004: A review of experience and analysis of data collected by the Tsunami Volunteer Hotline. Australasian Emergency Nursing Journal, 9(4), 171-178. https://doi.org/10.1016/j.aenj.2006.05.003
Bakhtiari S, Mehrabi T, Hasanzadeh A. (2013). An investigation on occupational stress of the operating room staffs in hospitals affiliated to Isfahan University of Medical Sciences and its association with some factors. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 18(2), 101. PMC3748563
Bhatia N, Kishore J, Anand T, Jiloha RC. (2010). Occupational stress amongst nurses from two tertiary care hospitals in Delhi. Australasian Medical Journal (Online), 3(11), 731. https://doi.org/10.4066/AMJ.2010.289
Chatzigianni D, Tsounis A, Markopoulos N, Sarafis P. (2018). Occupational stress experienced by nurses working in a Greek Regional Hospital: A cross-sectional study. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 23(6), 450–457. https://doi.org/10.4103/ijnmr.IJNMR_120_17
El Dahshan ME, Hafez SK. (2014). Effect of job related stressors on nurses’ job satisfaction in El-Shatby Maternity University Hospital, Alexandria, Egypt. Egyptian Journal of Community Medicine, 32(2), 73-97. https://doi.org/10.12816/0011947
Faraji A, Karimi M, Azizi SM, Janatolmakan M, Khatony A. (2019). Occupational stress and its related demographic factors among Iranian CCU nurses: A cross-sectional study. BMC Research Notes, 12, 1-5. https://doi.org/10.1186/s13104-019-4674-5
Fullerton CS, Ursano RJ, Wang L. (2004). Acute stress disorder, posttraumatic stress disorder, and depression in disaster or rescue workers. American Journal of Psychiatry, 161(8), 1370-1376. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.161.8.1370

Gerstner RM, Lara-Lara F, Vasconez E, Viscor G, Jarrin JD, Ortiz-Prado E. (2020). Earthquake-related stressors associated with suicidality, depression, anxiety and post-traumatic stress in adolescents from muisne after the earthquake 2016 in Ecuador. BMC Psychiatry, 20(1), 1-9. https://doi.org/10.1186/s12888-021-03238-7
Goldmann E, Galea S. (2014). Mental health consequences of disasters. Annual Review of Public Health, 35, 169-183. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-032013-182435
Guo YJ, Chen CH, Lu ML, Tan HKL, Lee HW, Wang TN. (2004). Posttraumatic stress disorder among professional and non-professional rescuers involved in an earthquake in Taiwan. Psychiatry Research, 127(1-2), 35-41. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2004.03.009
Gürkan, A., Yalçıner, N. (2017). Sağlık çalışanlarında ikincil travmatik stres. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 90-95.
Hendy A, Abozeid A, Sallam G, Abboud Abdel Fattah H, Ahmed Abdelkader Reshia F. (2021). Predictive factors affecting stress among nurses providing care at COVID‐19 isolation hospitals at Egypt. Nursing Open, 8(1), 498-505. https://doi.org/10.1002/nop2.652
Huamaní Villena MI, Olivas Inocente EP. (2021). Nivel de estrés en los enfermeros que laboran en los servicios Covid-19 de un Hospital de Huacho, 2021. https://hdl.handle.net/20.500.12692/74444
International Labour Organization (ILO) (2016). Workplace stress: A collective challenge. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2023, https://www.ilo.org/wcmsp5 /groups/public/---edprotect/---protrav/---safework/documents/publication/wcms466547.pdf
Iranmanesh S, Tirgari B, Bardsiri HS. (2013). Post-traumatic stress disorder among paramedic and hospital emergency personnel in South-East Iran. World Journal of Emergency Medicine, 4(1), 26–31. https://doi.org/10.5847/wjem.j.issn.1920-8642.2013. 01.005
Karakış, S. (2019). Kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin afetlere hazır oluşluk durumları ve psikolojik sağlamlıkları (Doctoral dissertation, Marmara Universitesi (Turkey)). file:///Users/leylabaran/Downloads/Kamu_Hastanelerinde_%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fan_he.pdf
Kakemam E, Raeissi P, Raoofi S, Soltani A, Sokhanvar M, Visentin D, Cleary M. (2019). Occupational stress and associated risk factors among nurses: A cross-sectional study. Contemporary Nurse, 55(2-3), 237–249. https://doi.org/10.1080/10376178.2019.1647791
Kotozaki Y, Kawashima R. (2012). Effects of the Higashi-Nihon earthquake: Posttraumatic stress, psychological changes, and cortisol levels of survivors. Plos One, 7(4), e34612. https://doi.org/ 10.1371/journal.pone.0034612
Liou SR, Liu HC, Tsai HM, Chu TP, Cheng CY. (2020). Relationships between disaster nursing competence, anticipatory disaster stress and motivation for disaster engagement. International Journal of Disaster Risk Reduction, 47, 101545. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101545
Loke AY, Fung OWM. (2014). Nurses’ competencies in disaster nursing: Implications for curriculum development and public health. International Journal of Environmental Research and Public Health, 11(3), 3289-3303. https://doi.org/10.3390/ijerph110303289
Luan X, Wang P, Hou W, Chen L, Lou F. (2017). Job stress and burnout: A comparative study of senior and head nurses in China. Nursing & Health Sciences, 19(2), 163-169. https://doi.org/10.1111/nhs.12328
Mark G, Smith AP. (2012). Occupational stress, job characteristics, coping, and the mental health of nurses. British Journal of Health Psychology, 17(3), 505-521. https://doi.org/10.1111/j.2044-8287.2011. 02051.x
Melgarejo De La Cruz ES, Crisanto Renteria OO. (2022). Estrés laboral y estrategias de afrontamiento por profesionales de enfermería del área de emergencia COVID 19 en un Hospital Estatal de Lima, 2021. https://repositorio.unid.edu.pe/handle/unid/253
Mendoza Mendoza ME, Panta Puertas JA. (2021). Estrés laboral y estrategias de afrontamiento utilizados por los profesionales de enfermería de dos centros de salud de la ciudad de Cajamarca-2020. http://repositorio.upagu.edu.pe/handle/UPAGU/1665
Mert S, Aydin Sayilan A, Baydemir C. (2021). Nurse Stress Scale (NSS): Reliability and validity of the Turkish version. Perspect Psychiatr Care, 57, 443–454. https://doi.org/10.1111/ppc.12606
Monteza Herrera N. (2018). Nivel de estrés y satisfacción laboral en el personal de enfermería del área de centro quirúrgico en la clínica Centenario Peruano Japones 2018. https://hdl.handle.net/20.500.12952/4098
Ozen S, Sir A. (2004). Frequency of PTSD in a group of search and rescue workers two months after 2003 Bingol (Turkey) earthquake. The Journal of Nervous and Mental Disease, 192(8), 573-575. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000135573.47316.67
Raveis VH, Van Devanter N, Kovner CT, Gershon R. (2017). Enabling a disaster-resilient workforce: Attending to individual stress and collective trauma. Journal of Nursing Scholarship, 49(6), 653–660. https://doi.org/10.1111/jnu.1234
Sabuncuoğlu O, Çevikaslan A, Berkem M. (2003). Marmara depreminden etkilenen iki ayrı bölgede ergenlerde depresyon, kaygı ve davranış. Klinik Psikiyatri, 6, 189-197. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2023, https://jag.journalagent.com/kpd/pdfs/KPD64189197.pdf
Sakuma A, Takahashi Y, Ueda I, Sato H, Katsura M, Abe M, ... Matsumoto K. (2015). Post-traumatic stress disorder and depression prevalence and associated risk factors among local disaster relief and reconstruction workers fourteen months after the Great East Japan Earthquake: A cross-sectional study. BMC Psychiatry, 15(1), 1-13. https://doi.org/10.1186/s12888-015-0440-y
Sheikhbardsiri H, Doustmohammadi MM, Afshar PJ, Heidarijamebozorgi M, Khankeh H, Beyramijam M. (2021). Anxiety, stress and depression levels among nurses of educational hospitals in Iran: Time of performing nursing care for suspected and confirmed COVID-19 patients. Journal of Education and Health Promotion, 10. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_13 19_20
Shrestha R. (2015). Post-traumatic stress disorder among medical personnel after Nepal Earthquake, 2015. Journal of Nepal Health Research Council. 13(30), 144-8. https://doi.org/10.33314/jnhrc.v0i0.639
Sidra SI. (2020). Comparision of perceived stress between nurses working in medical and psychiatric wards. JPMA, 70(1952). https://doi.org/10.5455 /JPMA.25596
Tanhan F, Kayri M. (2013). Deprem sonrası travma düzeyini belirleme ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 1013-1025.
Vásquez Chávez CJ, Torres Vega KG. (2022). Estrés durante la emergencia sanitaria por coronavirus en enfermeros que laboran en un establecimiento hospitalario de Lambayeque, 2022. https://hdl.handle.net/20.500.12970/899
World Health Organization (WHO) (2023). Türkiye earthquake: External situation report no.1: 13–19 February 2023. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2023, https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2023-7145-46911-68441
Zhang L, Liu X, Li Y, Liu Y, Liu Z, Lin J, ... Liang W. (2012). Emergency medical rescue efforts after a major earthquake: lessons from the 2008 Wenchuan earthquake. The Lancet, 379(9818), 853-861. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(11)61876-X

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ruh Sağlığı Hemşireliği, Hemşirelik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Leyla Baran ^*
0000-0001-7881-8556
Türkiye

Zozan Işık
0009-0003-8385-7041
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

4 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

21 Eylül 2023

Kabul Tarihi

19 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1363900

IZ

https://izlik.org/JA95CT56EE

APA

Baran, L., & Işık, Z. (2024). Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(2), 435-445. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1363900

AMA

1.Baran L, Işık Z. Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 2024;7(2):435-445. doi:10.38108/ouhcd.1363900

Chicago

Baran, Leyla, ve Zozan Işık. 2024. “Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7 (2): 435-45. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1363900.

EndNote

Baran L, Işık Z (01 Ağustos 2024) Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7 2 435–445.

IEEE

[1]L. Baran ve Z. Işık, “Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi”, Ordu University J Nurs Stud, c. 7, sy 2, ss. 435–445, Ağu. 2024, doi: 10.38108/ouhcd.1363900.

ISNAD

Baran, Leyla - Işık, Zozan. “Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 7/2 (01 Ağustos 2024): 435-445. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1363900.

JAMA

1.Baran L, Işık Z. Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 2024;7:435–445.

MLA

Baran, Leyla, ve Zozan Işık. “Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 7, sy 2, Ağustos 2024, ss. 435-4, doi:10.38108/ouhcd.1363900.

Vancouver

1.Leyla Baran, Zozan Işık. Hemşirelerde Stres Düzeyi ve Deprem Travmasının Stres Düzeyine Etkisinin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 01 Ağustos 2024;7(2):435-4. doi:10.38108/ouhcd.1363900