Holistik Bakım: Kavram Analizi

Emine Sezgünsay; Ezgi Yıldırım; Gülten Güvenç; Emine İyigün

doi:10.38108/ouhcd.1376570

EN TR

Holistic Care: A Concept Analysis

Abstract

Objective: This study aims to define, determine the characteristics of, and understand the scope of holistic care, which evolved from the inception of modern nursing to the present day, through an analysis of the concept. Methods: This study analyzed the concept of holistic care using the eight-step concept analysis method developed by Walker and Avant. Results: Nursing theorists' incorporation and interpretation of the concept of holistic care within their theories’ formation and development. Emphasizing the evaluation of an individual, encompassing their physiological, psychological, sociocultural, and spiritual dimensions, the concept has been instrumental in forming the specialty field of holistic nursing care. The concept continues to evolve and shape its content. Conclusion: Holistic care is utilized in nursing practice, education, and research, and its use will persist. Therefore, to enhance a better understanding of the concept and to expand its application in various domains, the concept of holistic care should be included in nursing education curricula. Keywords: Nursing care, holistic nursing, proof of concept study.

Keywords

nursing care , holistic nursing , proof of concept study

Holistik Bakım: Kavram Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, modern hemşireliğin başlangıcından günümüze kadar ulaşan holistik bakım kavramının tanımını yapmak, özelliklerini belirlemek ve kapsamını anlayabilmek için kavramı analiz etmektir. Yöntem: Çalışmada, Walker ve Avant’ın geliştirdiği sekiz basamaklı kavram analizi yöntemi kullanılarak holistik bakım kavramının analizi yapılmıştır. Bulgular: Hemşirelik kuramcılarının holistik bakım kavramını kuramlarının içerisinde ele alıp yorumlaması, kavramın gelişimini desteklemiştir. Bireyin fizyolojik, psikolojik, sosyokültürel ve spiritüel boyutlarının bir bütünü olarak değerlendirilmesini vurgulayan kavram, holistik bakım hemşireliği uzmanlık alanının oluşmasında etkin olmuştur. Kavram gelişimini sürdürüp içeriğini oluşturmaya devam etmektedir. Sonuç: Holistik bakım kavramı; hemşirelik uygulamaları, eğitimi ve araştırmalarında kullanılan bir kavramdır ve kullanımı devam etmektedir. Bu nedenle kavramın daha iyi anlaşılabilmesi ve uygulama alanlarındaki kullanımının yaygınlaştırılması için hemşirelik eğitim müfredatlarında holistik bakım kavramına mutlaka yer verilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik bakımı , bütüncül hemşirelik , kavram kanıtı çalışması

Kaynakça

Adams D, Miller BK. (2001). Professionalism in nursing behaviors of nurse practitioners. Journal of Professional Nursing, 17(4), 203-210.
Altıok HÖ, Üstün B. (2014). Profesyonellik: kavram analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 151-155.
American Holistic Nurses Association (t.y.), Implementing holism into nursing practice. Erişim tarihi: 25.05.2023, Erişim adresi: https://www.ahna.org/American-Holistic -Nurses-Association/Resources/Holistic-Nursing-Practice
Armah D, Van der Wath AE, Yazbek M, Naab F. (2022). Development of holistic health care interventions for women with infertility: a nominal group technique. Holistic Nursing Practice, 36(2), 85-92. https://doi.org/10.1097/HNP.0000000000000498
Arslan-Özkan İ, Okumuş H. (2012). Bakım ve iyileşmenin kesiştiği bir model: Watson’ın İnsan Bakım Modeli. Turkish Journal of Research & Development in Nursing, 14(2), 61-72.
Aslan KS, Çetinkaya F. (2023). The effects of Reiki and hand massage on pain and fatigue in patients with rheumatoid arthritis. Explore, 19(2), 251-255.
Aydan S. (2018). Sağlık hizmeti araştırmalarında kavram analizi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(3), 551-562.
Aydin A, Hiçdurmaz D. (2019). Holistic nursing competence scale: Turkish translation and psychometric testing. International Nursing Review, 66(3), 425-433.
Bahrami M. (2010). Do nurses provide holistic care to cancer patients?. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research, 15(4), 245-251. Bakım. (İsim) Türk Dil Kurumu güncel Türkçe sözlük içinde. Erişim tarihi: 25.05.2023, Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr
Bayındır SK, Biçer S. (2019). Holistik hemşirelik bakımı. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 25-29.

Booth L, Kaylor S. (2018). Teaching spiritual care within nursing education: a holistic approach. Holistic Nursing Practice, 32(4), 177-181. https://doi.org/10.1097/HNP. 0000000000000271
Bullington J, Fagerberg I. (2013). The fuzzy concept of ‘holistic care’: A critical examination. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 27(3), 493-494. https://doi.org/10.1111/scs.12053 Canadian Holistic Nurses Association (2020). Holistic Nursing Standards Of Practice. Erişim tarihi: 21.07.2023, Erişim adresi: https://www.theciinde.com /wp-content/uploads/2020/07/Approved-HOLISTIC-NURSING-STANDARDS-OF-PRACTICE-2020.pdf
Çalışkan BB, Gürhan N. (2019). Majör depresyon tanılı bir olgunun Peplau’nun kişilerarası ilişkiler teorisi doğrultusunda hemşirelik bakımı: Olgu sunumu, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 35(3), 163-171.
Çıtak EA, Uysal G. (2012). Kavram analizi: Eleştirel düşünme. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 9(3), 3-9.
Demirsoy N. (2014). Eski uygarlıklardan günümüze yansıyan holistik tıp uygulamaları. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 39-40.
Downey M. (2007). Effects of holistic nursing course: a paradigm shift for holistic health practices. Journal of Holistic Nursing, 25(2), 119-125. https://doi.org/10.1177/0898010107301616
Erickson HL, Erickson ME, Sandor MK, Brekke ME. (2013). The holistic worldview in action: evolution of holistic nurses certification programs. Journal of Holistic Nursing, 31(4), 303-313. https://doi.org/10.1177/0898010113499975
Frisch NC, Rabinowitsch D. (2019). What’s in a definition? Holistic nursing, integrative health care, and integrative nursing: report of an integrated literature review. Journal of Holistic Nursing, 37(3), 260-272. https://doi.org/10.1177/0898010119860685
Ghorbani M, Mohammadi E, Ramezani M. (2022). Developing a spiritual care model for clinical nurses: a theory synthesis. Holistic Nursing Practice, 39(2), 96-106. https://doi.org/10.1097/HNP.000000000000 0522
Holism. (Noun). Merriam-Webster online dictionary içinde. Erişim tarihi: 25.05.2023, Erişim adresi: https://www.merriam-webster.com/dictionary/holism
Holism. (Noun). Oxford Learner’s Dictionaries içinde. Erişim tarihi: 25.05.2023, Erişim adresi: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/holism?q=holism
Holizm. (İsim) Türk Dil Kurumu güncel Türkçe sözlük içinde. Erişim tarihi: 25.05.2023, Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr
Iranmanesh S, Häggström T, Axelsson K, Sävenstedt S. (2009). Swedish nurses' experiences of caring for dying people: a holistic approach. Holistic Nursing Practice, 23(4), 243-252.
İlkay B. (2017). İyileştirici bakım çevresi. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 56-61. https://doi.org/10.5505/bsbd.2018.88579
Jasemi M, Valizadeh L, Zamanzadeh V, Keogh B. (2017). A concept analysis of holistic care by hybrid model. Indian Journal of Palliative Care, 23(1), 71-80. https://doi.org/10.4103/0973-1075.197960
Kaya N, Turan, N. (2017). Hemşirelik Biliminde Kavram Analizi. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 9(2),153-163.
Kinchen E. (2015). Development and testing of an instrument to measure holistic nursing values in nurse practitioner care. Advances in Nursing Science, 38(2), 144-157.https://doi.org/10.1097/ANS.0000000000 000072
Korhan EA. (2019). Watson’un insan bakım modeli: bir sistematik derleme. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi, 2(2), 46-68.
Lang NM, Krejci JW. (1991). Standards and holism: A retraining. Holistic Nursing Practice, 5(3), 14-21. https://doi.org/10.1097/00004650-199104000-00006
Latham CP. (1996). Predictors of patient outcomes following interactions with nurses. Western Journal of Nursing Research, 18(5), 548-564. https://doi.org/10.1177/0193945996018005
Mariano C. (2007). Holistic nursing as a specialty: holistic nursing—scope and standards of practice. Nursing Clinics of North America, 42(2), 165-188. https://doi.org/10.1016/j.cnur.2007.03.008
Mariano C. (2022). Holistic nursing: Scope and standards of practice. . In: Helming MAB, et al., editors. Dossey & Keegan's Holistic Nursing: A Handbook for Practice, 8th Edition. Burlington, Massachusetts US: Jones & Bartlett Learning, p.25-52.
McEvoy L, Duffy A. (2008). Holistic practice–A concept analysis. Nurse education in practice, 8(6), 412-419. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2008.02.002
Mefford LC. (2021). Myra Estrin Levine: The Conservation Model. In M. R. Alligood (Eds.) Nursing Theorists and Their Work E-Book, Elsevier, p.168-179.
Metin ZG. (2020). COVID-19 hastalığının fizyopatolojisi ve holistik hemşirelik yaklaşımı. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 7(Özel Sayı), 15-24.
Michaelson V, Pickett W, King N, Davison C. (2016). Testing the theory of holism: A study of family systems and adolescent health. Preventive Medicine Reports, 4, 313-319. https://doi.org/10.1016/j.pmedr .2016.07.002
Özcan M. (2017) Holistik Bilim Yeni Paradigma. 1. Baskı, Edirne, Ceren Yayıncılık, s. 9-25.
Papathanasiou I, Sklavou M, Kourkouta L. (2013). Holistic nursing care: theories and perspectives. American Journal of Nursing Science, 2(1), 1-5. https://doi.org/10.11648/j.ajns.20130201.11
Parse RR. (1992). Human becoming: Parse's theory of nursing. Nursing Science Quarterly, 5(1), 35-42. https://doi.org/10.1177/0894318492005001
Rogers ME. (1994). The science of unitary human beings: Current perspectives. Nursing Science Quarterly, 7(1), 33-35. https://doi.org/10.1177/0894318494007 00111
Roy SC. (1988). An explication of the philosophical assumptions of the Roy adaptation model. Nursing Science Quarterly, 1(1), 26-34. https://doi.org/ 10.1177/089431848800100
Saldiroğlu E, Türk G. (2021). Hemşirelik yeterliliğini holistik değerlendirme ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirliği. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 8(1), 43-50.
Smith MC, Parker ME. (2015). An introduction to nursing theory. In M. C. Smith, & M. E. Parker (Eds.), Nursing Theories And Nursing Practice. 4th Edition. United States of America F. A. Davis Company, p. 1-23.
Smith MC, Zahourek R, Hines ME, Engebretson J, Wardell, D. W. (2013). Holistic nurses’ stories of personal healing. Journal of Holistic Nursing, 31(3), 173-187. https://doi.org/10.1177/0898010113477254
Şahinoğlu S. (2021). Çağdaş bir eğitim yaklaşımı olarak holizm (bütünsellik): Tarihsel gelişim bağlamında kavramsal kuramsal ve felsefi bir temellendirme. Kafkas Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(15), 418-441. https://doi.org/10.17050/kafkasilahiyat.836 889
Takase M, Teraoka S. (2011). Development of the holistic nursing competence scale. Nursing & Health Sciences, 13(4), 396-403. https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2011.00631.x
Tokat MA, Başli M, Yanık F, Bilgiç D, Başoğlu M. (2022). Fertiliteyi geliştirmede prekonsepsiyonel bakım: İnfertil çiftler için örnek bir holistik bakım şeması. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi,7(3), 623-628.
Türkyılmaz Ç. (2015). Herakleitos’un adalet görüşü. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, (2), 51-63.
Von Bertalanffy L. (1972). The history and status of general systems theory. Academy of management journal, 15(4), 407-426. https://doi.org/10.5465/ 255139
Walker LO, Avant KC. (2019). Strategies for Theory Construction in Nursing. 6th ed. New York, NY: Pearson.
Woo CH, Park JY. (2017). Specialty satisfaction, positive psychological capital, and nursing professional values in nursing students: A cross-sectional survey. Nurse Education Today, 57, 24-28.
Zamanzadeh V, Jasemi M, Valizadeh L, Keogh B, Taleghani, F. (2015). Effective factors in providing holistic care: a qualitative study. Indian Journal of Palliative Care, 21(2), 214-224.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik Esasları

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Emine Sezgünsay ^*
0000-0003-0196-1818
Türkiye

Ezgi Yıldırım
0000-0002-7241-5470
Türkiye

Gülten Güvenç
0000-0002-8330-9497
Türkiye

Emine İyigün
0000-0002-6452-372X
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

27 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

5 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

21 Ekim 2023

Kabul Tarihi

31 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1376570

IZ

https://izlik.org/JA62SU67TT

APA

Sezgünsay, E., Yıldırım, E., Güvenç, G., & İyigün, E. (2025). Holistik Bakım: Kavram Analizi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 8(1), 287-300. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1376570

AMA

1.Sezgünsay E, Yıldırım E, Güvenç G, İyigün E. Holistik Bakım: Kavram Analizi. Ordu University J Nurs Stud. 2025;8(1):287-300. doi:10.38108/ouhcd.1376570

Chicago

Sezgünsay, Emine, Ezgi Yıldırım, Gülten Güvenç, ve Emine İyigün. 2025. “Holistik Bakım: Kavram Analizi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 8 (1): 287-300. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1376570.

EndNote

Sezgünsay E, Yıldırım E, Güvenç G, İyigün E (01 Nisan 2025) Holistik Bakım: Kavram Analizi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 8 1 287–300.

IEEE

[1]E. Sezgünsay, E. Yıldırım, G. Güvenç, ve E. İyigün, “Holistik Bakım: Kavram Analizi”, Ordu University J Nurs Stud, c. 8, sy 1, ss. 287–300, Nis. 2025, doi: 10.38108/ouhcd.1376570.

ISNAD

Sezgünsay, Emine - Yıldırım, Ezgi - Güvenç, Gülten - İyigün, Emine. “Holistik Bakım: Kavram Analizi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 8/1 (01 Nisan 2025): 287-300. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1376570.

JAMA

1.Sezgünsay E, Yıldırım E, Güvenç G, İyigün E. Holistik Bakım: Kavram Analizi. Ordu University J Nurs Stud. 2025;8:287–300.

MLA

Sezgünsay, Emine, vd. “Holistik Bakım: Kavram Analizi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Nisan 2025, ss. 287-00, doi:10.38108/ouhcd.1376570.

Vancouver

1.Emine Sezgünsay, Ezgi Yıldırım, Gülten Güvenç, Emine İyigün. Holistik Bakım: Kavram Analizi. Ordu University J Nurs Stud. 01 Nisan 2025;8(1):287-300. doi:10.38108/ouhcd.1376570

Holistic Care: A Concept Analysis

Abstract

Keywords

Holistik Bakım: Kavram Analizi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster