Hemşirelik Öğrencilerinin Tütün Kullanım Prevelansı ve Tütün Düzenlemelerine Yönelik Bilgi ve Tutumları: Dumansız Üniversite Örneği
Öz
Amaç: Bu araştırmada dumansız üniversite uygulaması olan bir üniversitenin hemşirelik öğrencilerinin tütün kullanım sıklıkları ile tütün düzenlemelerine yönelik bilgi ve tutumlarını değerlendirmek amaçlanmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı türdeki bu araştırmanın evrenini dumansız üniversite uygulaması olan bir üniversitenin hemşirelik fakültesindeki 757 öğrenci oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğünün belirlenmesi için Raosoft yazılım kullanılmış %5 hata payı ve %90 güven aralığında toplam 200 öğrenciye ulaşılması hedeflenmiştir. Veri kaybı olma ihtimaline karşı araştırma 248 öğrenci ile tamamlanmıştır. Veriler, öğrencilerin tütün kullanma davranışları ile tütün kontrolüne ilişkin düzenlemeler hakkında bilgi ve tutumlarını belirlemek için araştırmacılar tarafından hazırlanan anketlerle toplanmıştır. Google Forms kullanılarak hazırlanan anketler öğrencilere whatsapp grupları ya da karekod aracılığıyla ulaştırılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için SPSS versiyon 22.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı veriler için frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri verilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 21.09±1.57dir. Öğrencilerin %74.49’u hiç sigara kullanmamış olup, %8.50’si nadiren, %14.11’si düzenli olarak sigara kullandığını bildirmiştir. Öğrencilerin % 46.88’i sigara fiyatlarındaki artışın ve %34.38’i dumansız üniversite uygulamasının sigara kullanımını azalttığını belirtmişlerdir. Tütün kontrolüne ilişkin mevzuat ile ilgili öğrencilerin %45.16’sı bilgilerinin olmadığını, %52.02’si yasanın çok katı olduğunu, %59.27’si yasa kurallarının ihlal edildiğini, %80.65’i yasa kurallarına uyduğunu düşünmektedir.
Sonuç: Öğrencilerin çoğunluğunun sigara kullanmanın zararlarını bildiği sonucuna varılmıştır. Dumansız üniversite uygulamasının sigara kullanan öğrencilerin %34.38’inde sigara kullanımında azalmayı sağladığı görülmektedir. Öğrencilerin tütün kontrolüne ilişkin yasa hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmadıkları ve yasanın uygulanmasında karşılaşılan ihlallerde öğrencilerin büyük çoğunluğunun herhangi bir bildirim yapmadıkları tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Hemşirelik öğrencileri , tütün , bağımlılık , dumansız üniversite , tütün düzenlemeleri
Kaynakça
- Başkent Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi ‘Tütünsüz Üniversite İçin Adım Adım Uygulama Rehberi’’ Erişim tarihi: 19 Eylül 2023. https://hutkom.hacettepe.edu.tr/dosya/rehber.pdf.
- Blake KD, Klein AL, Walpert L, Casey L, Hallett C, Douglas C, ve ark. (2020). Smoke-free and tobacco-free colleges and universities in the United States. Tobacco Control, 29(3), 289-294. https://doi.org/10.1136/tobaccocontrol-2018-054829
- Boakye E, Osuji N, Erhabor J, Obisesan O, Osei AD, Mirbolouk M ve ark. (2022). Assessment of patterns in e-cigarette use among adults in the US, 2017-2020. JAMA Network Open, 5(7), 1-15. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.23266
- Buu A, Cai Z, Li R, Wong SW, Lin HC, Su WC ve ark (2021). The association between short-term emotion dynamics and cigarette dependence: A comprehensive examination of dynamic measures. Drug and alcohol dependence, 218, 108341. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2020.108341
- Čivljak M, Ačkar L, Puljak L. (2023). The knowledge, attitudes and behaviors of hospital nurses on smoking cessation interventions: a cross-sectional study. BMC Nursing, 22, 228. https://doi.org/10.1186/s12912-023-01394-7
- Çapık C, Özbıçakcı, Ş. (2007). Factors effecting levels of smoking addiction of students attending to the nursing high school. Journal of Human Sciences, 4(2),1-12.
- Çifçi S, Değer V, Saka G, Ceylan A. (2018). Sağlık yüksekokulu hemşirelik bölümü öğrencilerinde sigara içme sıklığı ve etkileyen faktörler. Van Tıp Dergisi, 25(2), 89- 99. https://doi.org/5505/vtd.2017.81994
- Çilingir D, Hintistan S, Öztürk H. (2012). Sağlık yüksekokulu öğrencilerinin sigara kullanma alışkanlıkları ve etkileyen faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 69-87.
- Felsinger R, Groman E. (2022). Price policy and taxation as effective strategies for tobacco control. Frontiers in Public Health, 10, 851740. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.851740
- Fujita S, Marteache N. (2022). Evaluation of a smoke-and tobacco-free campus policy: The issue of displacement, Journal of American College Health, 70(2), 598-606. https://doi.org/10.1080/07448481 .2020.1758705