Araştırma Makalesi

Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi

Cilt: 9 Sayı: 1 13 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde subjektif uyku kalitesi ve fiziksel aktiviteyi incelemektir. Yöntem: Tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, Eylül 2023–Ocak 2024 tarihleri arasında Türkiye’nin İç Anadolu bölgesinde yer alan bir ilde yapılmıştır. Evreni, bir üniversite hastanesinin dahili kliniklerine başvuran kronik hastalık tanısı almış, 65 yaş ve üzeri bireyler oluşturmuştur. Çalışma için etik kurul ve kurum izni alınmıştır. G-Power güç analizi yapılarak belirlenen örnekleme, kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak 258 yaşlı birey alınmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Yaşlı bireylerin çoğunluğunun (%89.9) uyku kalitesi düzeyinin kötü, fiziksel aktivite düzeyinin ise (%65.1) inaktif olduğu bulunmuştur. Bireylerin uyku kalitesi ve fiziksel aktivitelerini etkileyen sitemlere göre hastalıkların sırasıyla kas iskelet sistemi, kardiyovasküler ve nörolojik sistem hastalıkları olduğu saptanmıştır. Uyku kalitesi ve fiziksel aktivite arasında negatif yönlü (r=-0.389) anlamlı (p<0.05) ilişkisi belirlenmiştir. Sonuç: Kronik hastalığı olan yaşlı bireylerin uyku kalitesi kötü, fiziksel aktivite düzeyi inaktiftir. Ayrıca kas iskelet sistemi, kardiyovasküler ve nörolojik sistem hastalıkları olan yaşlıların uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyi daha kötüdür. Bu nedenle tüm kronik hastalıklı yaşlı bireylerle birlikte özellikle kas iskelet sistemi, kardiyovasküler ve nörolojik sistem hastalığı olan yaşlı bireylerde uyku kalitesi ve fiziksel aktivite düzeyleri daha dikkatli değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel aktivite, kronik hastalık, yaşlı birey, uyku kalitesi

Kaynakça

  1. Ağargün MY. (1996). Pittsburgh uyku kalite indeksi’nin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 7(2), 107-115.
  2. Asiri F, Reddy RS, Alshahrani MS, Tedla JS, Dixit S, Alshahrani A, et al. (2023). Mediation effect of pain on the relationship between kinesiophobia and postural control: comparison and correlations in ındividuals with fibromyalgia syndrome and asymptomatic individuals-A cross-sectional study. Life, 13(1), 175-183. https://doi.org/10.3390/life 13010175
  3. Aspvik NP, Viken H, Ingebrigtsen JE, Zisko N, Mehus I, Wisløff U, et al. (2018). Do weather changes influence physical activity level among older adults? The Generation 100 study. PLOS One, 13(7), 1-13. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0199463
  4. Atoui S, Chevance G, Romain AJ, Kingsbury C, Lachance JP, Bernard P. (2021). Daily associations between sleep and physical activity: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 57, 1-14. https://doi.org/10.1016/j.smrv.2021.101426
  5. Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. (1989). The Pittsburgh Sleep Quality Index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Research, 28(2), 193-213. https://doi.org/10.1016/0165-1781(89)90047-4
  6. Craig CL, Marshall AL, Sjöström M, Bauman AE, Booth ML, Ainsworth BE, et al. (2003). International Physical Activity Questionnaire: 12-Country reliability and validity. Medicine and Science in Sports and Exercise, 35(8), 1381-1395. https://doi.org/10.1249 /01.MSS.0000078924.61453 .FB
  7. Cunningham C, O’Sullivan R, Caserotti P, Tully MA. (2020). Consequences of physical inactivity in older adults: A systematic review of reviews and meta-analyses. Scandinavian Journal of Medicine Science in Sports, 30(5), 816-827. https://doi.org/10.1111 /sms.13616
  8. Çalık İ, Algun, C. (2013). The relationship between physical activity and sleep quality in the elderly. Physiotherapi Rehabilitasyon, 6(2), 24-31.
  9. Daşdemir İlkhan G, Çelikhisar H, Kılavuz A. (2021). The effect of physical activity on sleep quality in the older adults in nursing homes. Ege Journal of Medicine, 60, 10-17.
  10. Faydali S, Çetinkaya F. (2018). The effect of aromatherapy on sleep quality of elderly people residing in a nursing home. Holistic Nursing Practice, 32(1), 8-16. https://doi.org/10.1097/HNP.0000 000000000244

Kaynak Göster

APA
Kars Fertelli, T. (2026). Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 9(1), 21-31. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1450013
AMA
1.Kars Fertelli T. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9(1):21-31. doi:10.38108/ouhcd.1450013
Chicago
Kars Fertelli, Tülay. 2026. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 (1): 21-31. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1450013.
EndNote
Kars Fertelli T (01 Ocak 2026) Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 1 21–31.
IEEE
[1]T. Kars Fertelli, “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi”, Ordu University J Nurs Stud, c. 9, sy 1, ss. 21–31, Oca. 2026, doi: 10.38108/ouhcd.1450013.
ISNAD
Kars Fertelli, Tülay. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9/1 (01 Ocak 2026): 21-31. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1450013.
JAMA
1.Kars Fertelli T. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9:21–31.
MLA
Kars Fertelli, Tülay. “Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 21-31, doi:10.38108/ouhcd.1450013.
Vancouver
1.Tülay Kars Fertelli. Kronik Hastalığı Olan Yaşlı Bireylerde Subjektif Uyku Kalitesi ve Fiziksel Aktivitenin İncelenmesi. Ordu University J Nurs Stud. 01 Ocak 2026;9(1):21-3. doi:10.38108/ouhcd.1450013