Sezaryen Doğumda ERAC Protokolü: Güncel Kanıtlar ve Öneriler
Bu makale için 23 Haziran 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ouhcd/article/1980137
Öz
Sezaryen doğum anne ve bebeğin sağlığının tehlike altında olduğu durumlarda kullanılan cerrahi bir operasyondur. Dünya Sağlık Örgütü ve Sağlık Bakanlığı, herhangi bir risk durumunun var olmadığı durumlarda vajinal doğumun tercih edilmesini önermektedir. Buna rağmen ülkemizde ve dünya genelinde sezaryen doğum oranı vajinal doğum oranına göre daha yüksektir. Sezaryen doğum oranında görülen artış sezaryen öncesi, sırası ve sonrasında bakım ve yönetimi önemli kılmıştır. Bu bağlamda da Cerrahi Sonrası Hızlandırılmış İyileşme (ERAS) protokollerinden bileşen alan Sezaryen Sonrası Hızlı İyileşme Protokolleri (ERAC) protokolleri oluşturulmuştur. Bu protokollerin oluşturulmasındaki amaç, annenin preoperatif dönem, operatif dönem ve postoperatif dönemlerde bakım ihtiyaçları karşılanarak konforunun arttırılması ve etkili bakım ile annenin daha erken taburcu olmasını sağlamaktır. Bu süreçte anneye primer bakım veren hastaneye kabulünden taburculuğa kadar geçen süreçte annenin yanında olan kadın sağlığı hemşiresinin rolü önem kazanmıştır. Bu derlemede, sezaryen doğuma özgü ERAC protokolü bileşenleri ile ilgili güncel kanıtlar hakkında bilgi verilerek sağlık profesyonellerine öneriler özetlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
ERAC Protokolleri, Hemşirelik, Sezaryen Doğum
Destekleyen Kurum
İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Hemşirelik Fakültesi
Kaynakça
- Arslan Özkan H. (2019). Hemşirelik ve Ebelik İçin Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Kitabı. Akademisyen Basın Yayıncılık, İstanbul, 493-499
- Bain E, Wilson A, Tooher R, Gates S, Davis L-J, Middleton P. (2014). Prophylaxis for venous thromboembolic disease in pregnancy and the early postnatal period. Cochrane Database Systematic Review, 2, CD001689.
- Benahmed N, Miguel L.S, Devos C, Niclas Fairon, N, and Christiaens W. (2017). Vaginal delivery: how does early hospital discharge affect mother and child outcomes? A Systematic Literature Review. BMC Pregnancy and Childbirth, 17(289), 1-14.
- Bianchini C, Pelucchi S, Pastore A, Feo CV, Ciorba A. (2014). Enhanced recovery after surgery (ERAS) strategies: possible advantages also for head and neck surgery patients? European Archives of Oto-Rhino-Laryngology, 271(3), 439-43.
- Chantry CJ, Nommsen Rivers LA. (2011). Excess weight loss in first-born breastfed newborns relates to maternal intrapartum fluid balance. Pediatrics, 127, 171–179.
- Cobb B, Cho Y, Hilton G, Ting V, Carvalho B. (2016). Active warming utilizing combined ıv fluid and forced-air warming decreases hypo- thermia and improves maternal comfort during cesarean delivery. A Randomized Control Trial. Anesthesia and Analgesia,122, 1490–1497.
- Dahabreh IJ, Steele DW, Shah N, Trikalinos TA. (2015). Oral mechanical bowel preparation for colorectal surgery: systematic review and meta-analysis. Diseases of the Colon & Rectum, 58, 698–707.
- Demirhan İ, Pınar G. (2014). Postoperatif iyileşmenin hızlandırılması ve hemşirelik yaklaşımları. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik E-Dergisi, 2(1), 43-53.
- Doğum Sonu Bakım Yönetim Rehberi, (2018). T.C. Sağlık Bakanlığı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Ankara: Kadın ve Üreme Sağlığı Dairesi Başkanlığı.
- ERAS Türkiye Derneği.(2024). Erişim tarihi: 25/10/2024 https://erassociety.org/guidelines/#filter=.obstetrics Ghavam S, Batra D, Mercer J, Et Al. (2014). Effects of placental transfusion in extremely low birth- weight infants: meta-analysis of long- and short- term outcomes. Transfusion, 54, 1192–1198.