Kronik Hastalıkların Öz-Yönetiminde Motivasyonel Görüşme: Sistematik Derleme ve Meta-Analiz

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 2, 335 - 349, 25.03.2026

Jülide Gülizar Yıldırım

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1505131

https://izlik.org/JA96TD58SY

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik hastalıkları olan bireylerde öz-yönetimi desteklemek için motivasyonel görüşmenin etkinliğini değerlendiren yayınlanmış randomize kontrollü çalışmaları meta-analiz yoluyla sistematik olarak gözden geçirmektir.
Yöntem: Sistematik inceleme ve meta-analiz PRISMA kılavuzlarına göre gerçekleştirilmiştir. Sistematik inceleme “Pubmed/MEDLINE”, "EBSCOhost", "ScienceDirect" ve "Scopus" veri tabanlarında 30/12/2010 ve 01/03/2024 arası yayınlar taranarak gerçekleştirildi. Randomize kontrollü çalışmalar aşağıdaki anahtar kelimeler kullanılarak araştırmaya dahil edilmiştir: "motivasyonel görüşme", "kronik hastalıklar", "öz-yönetim''. Randomize kontrollü çalışmaların kalitesi, Joanna Briggs Enstitüsü değerlendirme aracı ile değerlendirilmiştir. Meta-analiz Jamovi programı ile yapıldı. Etki büyüklüğü, standardize edilmiş ortalama fark, yanlılık ve heterojenite değerlendirildi.
Bulgular: Tanımlanan 8382 kayıttan 11 randomize kontrollü çalışma dahil edilmiştir. Motivasyonel görüşme müdahaleleri tek başına veya diğer müdahalelerle birlikte uygulanmış, uygulama yönteminde (bilgisayar temelli, yüz yüze veya telefonla), maruz kalma süresinde (süre veya seans sayısı) değişiklikler görülmüştür.
Sonuç: Kronik hastalıkların yönetiminde ve tedavi sürecine uyumda motivasyonel görüşmenin öz-yeterliliğinin artırılmasında etkili bir yöntem olduğu görülmektedir. Motivasyonel görüşmenin yaygınlaşması için kurum politikalarının geliştirilmesi ve bu hizmeti verecek sağlık profesyonellerinin nitelik yönünden iyileştirilmesi kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Kronik Hastalık , Motivasyonel Görüşme , Sistematik Derleme , Meta-Analiz

Etik Beyan

Çalışmanın, hazırlık, bilgi sunumu, literatür tarama, yazım olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel ve etik kurallara uygun davranılmıştır. Çalışma kapsamında kullanılan tüm veri ve bilgilerde kaynak gösterimine dikkat edilmiş ve çalışma Commite on Publication Ethics (COPE)’in tüm şartlarına uygun ve Dünya Tıp Birliği (WMA) Helsinki Bildirgesi gözetilerek yapılmıştır. Literatür incelemesi yapılarak sistematik derleme ve meta-analize alınan literatür kaynaklar bölümünde gösterilmiştir.

Destekleyen Kurum

Yoktur

Proje Numarası

yok

Teşekkür

Araştırmanın değerlendirilmesinde uzman görüşü veren Doç. Dr. Melike Ertem’e teşekkür ederim.

Motivational Interviewing in Self-Management of Chronic Diseases: Systematic Review and Meta-Analysis

https://izlik.org/JA96TD58SY

Öz

Objective: The aim of this study is to systematically review published randomized controlled trials (RCTs) assessing the effectiveness of motivational interviewing for self-management of chronic conditions through meta-analysis.
Methods: The systematic review and meta-analysis were conducted according to PRISMA guidelines. A systematic review was performed by searching between 2010 and 2024 in “Pubmed/MEDLINE”, “EBSCOhost”, “Science Direct”, and “Scopus” databases. RCTs were included for the following keywords: “motivational interview”, “chronic diseases”, “self-management’’. RCTs’ quality was assessed with the Joanna Briggs Institute statement tool. The meta-analysis was performed with Jamovi programme. Effect size, standardized mean difference, bias and heterogeneity were evaluated.
Results: Of the 8382 records identified, 11 RCTs were included. MI interventions were administered alone or together with other interventions, with changes in delivery method (computer based, face-to-face or telephone), duration of exposure (duration or number of sessions).
Conclusion: Motivational interviewing appears to be an effective way of increasing self-efficacy in managing chronic conditions and adapting to the treatment process. For motivational interviewing to become widespread, it is important to develop institutional policies and improve the quality of health professionals who will provide this service.

Anahtar Kelimeler

Chronic Disease , Motivational Interviewing , Systematic Review , Meta-Analysis

Destekleyen Kurum

None

Proje Numarası

yok

Kaynakça

• Arabacı Z, Doğru A, Yıldırım JG. (2018). Transteoretik modele dayandırılarak motivasyonel görüşme tekniğinin kronik hastalıklarda kullanım örneklerinin incelenmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu, 3(2), 136–147. https://doi.org/10.25279/sak.337571 Arkowitz H, Miller WR. (2015). Learning, applying, and extending motivational interviewing. In Motivational interviewing in the treatment of psychological problems. (pp. 1–25). The Guilford Press.
• Battersby M, Harris M, Smith D, Reed R., Woodman R. (2015). A pragmatic randomized controlled trial of the Flinders Program of chronic condition management in community health care services. Patient Education and Counseling, 98(11), 1367–1375. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015.06. 003
• Boutin-Foster C, Offidani E, Kanna B, Ogedegbe G, Ravenell J, Scott E, et al. (2016). Results from the trial using motivational interviewing, positive affect, and self-affirmation in African Americans with hypertension (TRIUM PH). Ethnicity and Disease, 26(1), 51–60. https://doi.org/10.18865/ed.26.1.51
• Chen SM, Creedy D, Lin HS, Wollin J. (2012). Effects of motivational interviewing intervention on self-management, psychological and glycemic outcomes in type 2 diabetes: A randomized controlled trial. International Journal of Nursing Studies, 49(6), 637–644. https://doi.org/10.1016/ j.ijnurstu.2011.11.011
• Dogru A, Ovayolu N, Ovayolu O. (2019). The effect of motivational interview persons with diabetes on self-management and metabolic variables. JPMA. The Journal of the Pakistan Medical Association, 69(3), 294–300.
• Ertem MY, Duman ZÇ. (2019). The effect of motivational interviews on treatment adherence and insight levels of patients with schizophrenia: A randomized controlled study. Perspectives in Psychiatric Care, 55(1), 75–86. https://doi.org/ 10.1111/ppc.12301
• Fiszdon JM, Kurtz MM, Choi J, Bell MD, Martino S. (2016). Motivational interviewing to increase cognitive rehabilitation adherence in schizophrenia. Schizophrenia Bulletin, 42(2), 327–334. https://doi.org/10.1093/schbul/sbv143
• Gerrish K, Lacey A. (2010). The research process in nursing (6th ed.). Wiley-Blackwell. Global Health Council. (2023). 2023 Global Health Briefing Book. https://globalhealth.org/wp-content /uploads/2023/05/2023GlobalHealthBriefingBook.pdf
• Graffigna G, Barello S, Riva G, Bosio AC. (2014). Patient Engagement: The Key to Redesign the Exchange Between the Demand and Supply for Healthcare in the Era of Active Ageing. Studies in Health Technology and Informatics, 203, 85–95.
• Karaçam Z. (2013). Sistematik derleme metodolojisi: Sistematik derleme hazırlamak için bir rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 6(1), 26–33. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/ 753523
• Li X, Yang S, Wang Y, Yang B, Zhang J. (2020). Effects of a transtheoretical model-Based intervention and motivational interviewing on the management of depression in hospitalized patients with coronary heart disease: A randomized controlled trial. BMC Public Health, 20(1), 1–12. https://doi.org/10.1186 /s12889-020-08568-x
• Lorig K. (2014). Chronic disease self-management program: insights from the eye of the storm. Frontiers in Public Health, 2, 253. https://doi.org/10.3389 /fpubh.2014.00253
• Lorig KR, Holman H. (2003). Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. In Annals of behavioral medicine : a publication of the Society of Behavioral Medicine (Vol. 26, Issue 1, pp. 1–7). https://doi.org/10.1207 /S15324796ABM2601_01
• Meslin EM, Alpert SA, Carroll AE, Odell JD, Tierney, WM, et al. (2013). Giving patients granular control of personal health information: Using an ethics ‘Points to Consider’ to inform informatics system designers. International Journal of Medical Informatics, 82(12), 1136–1143. https://doi.org/ 10.1016/j.ijmedinf.2013.08.010
• Miller S, Akohoue S. (2017). Two-year follow-up study of a group-based diabetes medical nutrition therapy and motivational interviewing intervention among African American women. Patient Related Outcome Measures, Volume 8, 57–61. https://doi.org/10.2147 /prom.s125884
• Miller WR, Lasiter S, Bartlett Ellis R, Buelow JM. (2015). Chronic disease self-management: a hybrid concept analysis. Nursing Outlook, 63(2), 154–161. https://doi.org/10.1016/j.outlook.2014.07. 005
• Miller WR, Rollnick S. (2002). Motivational interviewing: Preparing people to change addictive behavior. In Motivational interviewing: Preparing people to change addictive behavior. The Guilford Press.
• Moral RR, de Torres LAP, Ortega LP, Larumbe MC, Villalobos AR, García JAF, et al.(2015). Effectiveness of motivational interviewing to improve therapeutic adherence in patients over 65 years old with chronic diseases: A cluster randomized clinical trial in primary care. Patient Education and Counseling, 98(8), 977–983. https://doi.org/10.1016/j.pec.2015. 03.008
• Muslu L, Ardahan M, Günbayı İ. (2017). Tip 2 Diabetes Mellituslu Hastaların Psikososyal Uyum Sürecine İlişkin Görüşleri: Fenomenolojik Bir Araştırma. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar- Current Approaches in Psychiatry, 9(1), 75–75. https://doi.org/10.18863/pgy.281129
• Nahcivan N, Seçginli S. (2017). Sistematik Derlemeye Dahil Edilen Nicel Araştırmaların Metodolojik Kalitesi Nasıl Değerlendirilir? Turkiye Klinikleri J Public Health Nurs-Special Topics, 3(1), 10–19.
• Pedamallu H, Ehrhardt MJ, Maki J, Carcone AI, Hudson MM, Waters EA. (2022). Technology-Delivered Adaptations of Motivational Interviewing for the Prevention and Management of Chronic Diseases: Scoping Review. Journal of Medical Internet Research, 24(8), 1–12. https://doi.org/10.2196/35283
• Petiti D. (2001). Approaches to heterogeneity in meta-analysis. Statistics in Medicine, 20(23), 3625–3633.
• Rausch Osthoff AK, Beyer S, Gisi D, Rezek S, Schwank A, Meichtry A, et al. (2021). Effect of counselling during pulmonary rehabilitation on self-determined motivation to be physically active for people with chronic obstructive pulmonary disease: a pragmatic RCT. BMC Pulmonary Medicine, 21(1), 1–12. https://doi.org/10.1186/s12890-021-01685-2
• Rodriguez-Cristobal JJ, Alonso-Villaverde C, Panisello JM, Travé-Mercade P, Rodriguez-Cortés F, Marsal J R, et al. (2017). Effectiveness of a motivational intervention on overweight/obese patients in the primary healthcare: A cluster randomized trial. BMC Family Practice, 18(1), 4–11. https://doi.org/ 10.1186/s12875-017-0644-y
• Sachs JD, Lafortune G, Fuller G, Drumm E. (2023). Sustainable Development Report 2023 (with indicators) (Issue June). https://dashboards. sdgindex .org/
• Tufanaru C, Munn Z, Aromataris E, Campbell J, Hopp L. (2017). Checklist for Randomized Controlled Trials. Joanna Briggs Institute, 1–9. http://joannabriggs.org/research/critical-appraisal-tools.htmlwww.joannabriggs.org%0Ahttp://joannabriggs.org/research/critical-appraisal-tools.htmlwww .joannabriggs.org%0Ahttp://joannabriggs.org/research/critical-appraisal-tools.html
• Tülüce D, Köktürk N, Geniş B, Kayalar A, Gürhan N, Kutlutürkan S. (2021). The effect of education and motivational interviewing on COPD management and outcome parameters in COPD patients. Turkish Thoracic Journal, 22(5), 399–406. https://doi.org/ 10.5152/TurkThoracJ.2021.0004
• Uysal H, Enç N. (2012). Motivational Interview for Compliance in Patients with Chronic Heart Failure. Turkish Journal of Cardiovascular Nursing, 3(1), 33–38. https://doi.org/10.5543/khd.2012.004
• Wilson MG, DeJoy DM, Vandenberg RJ, Padilla HM, Haynes NJ, Zuercher H, et al. (2021). Translating CDSMP to the Workplace: Results of the Live Healthy Work Healthy Program. American Journal of Health Promotion : AJHP, 35(4), 491–502. https://doi.org/ 10.1177/0890117120968031
• Yildirim JG, Avdal EU, Nilgun B, Uran O. (2018). Diabetes Self-Management Based on the Health Belief Model. International Journal of Sci, 7(12), 310–313. https://doi.org/Paper ID: ART20193289
• Yıldırım JG. (2013). Yaşamınızı Nasıl Dengede Tutabilirsiniz? Pıhtı-önler ilaç (Coumadin/Varfarin) kullanan hastalar için bakım rehberi (A. Bayık Temel (ed.); 1st ed.). Kazmaz Matbaacılık.
• Yıldırım JG. (2017). Kronik hastalığı olan bireylere yönelik ilaç öz-yönetimi (Kişisel uygulama kitabı) (1st ed.). Ege Üniversitesi Basımevi Müdürlüğü.
• Yıldırım JG. (2021). Sağlığı Koruma, Geliştirme ve Sağlık Davranışlarının Değişiminde Motivasyonel Görüşme. In A. Bayık Temel (Ed.), Sağlığı Koruma ve Geliştirme 1: Kavramlar, Politikalar, Teoriler, Modeller ve Araştırma Yaklaşımları (1st ed., pp. 521–550). Ema Tıp Kitabevi.
• Yıldırım JG, Avdal EÜ. (2019). Diyabet Yönetiminde Motivasyonel Görüşmenin Etkililiği. In Ü. A. E. (Ed.), Güncel Diyabet Yönetimi. (1st ed., pp. 48–55). Türkiye Klinikleri.
• Yıldırım JG, Bayık Temel A. (2020). The Effect of Nurse Home-Support Program on Self-Management of Patients Receiving Oral Anticoagulation (Warfarin) Therapy. Florence Nightingale Journal of Nursing, 28(1), 13–22. https://doi.org/10.5152 /FNJN.2020.19020
• Yıldırım JG, Kıray S. (2020). Davranış değişiminde güncel bir yaklaşım: Motivasyonel görüşme: Kronik hastalıkların öz-yönetiminde motivasyonel görüşme ve bilişim temelli motivasyonel görüşme uygulamaları. In A. Güler (Ed.), Sağlık Bilimleri 2. Güncel Araştırmalar ve Yeni Eğilimler/ 2 (1st ed., pp. 124–146). IVPE.