Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme

Cilt: 9 Sayı: 2 25 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme

Öz

Amaç: Bu çalışmada, gebelik döneminde stres ile baş etmede kullanılan non-farmakolojik yöntemlerinin incelendiği araştırma sonuçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, Mart-Haziran 2022 tarihleri arasında, PubMed, Google Scholar, Cochrane, ScienceDirect, Scopus veritabanlarında pregnancy stress, prenatal stress, coping with pregnancy stress, perceived stress in pregnant women anahtar kelimeleri kullanılarak tarama yapılmıştır. Yapılan incelemede toplam 3512 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu araştırmalardan tanımlayıcı nitelikte, derleme yazıları, İngilizce dışındaki dil kullanımı, farmakolojik müdahale araştırmaları inceleme dışı bırakılmış ve inceleme toplam 25 araştırma ile tamamlanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda gebelikte stres ile baş etmede kullanılan non-farmakolojik uygulamalarda temelde bilişsel ve davranışsal uygulamalar ile fiziksel müdahaleler olmak üzere iki faklı yaklaşımın uygulandığı belirlenmiştir. Bilişsel ve davranışsal yöntemlerde farkındalık kazandırma, farkındalık ve stres eğitimi, bilişsel terapi, sosyal destek sağlanması ve meditasyon gibi uygulamalar bulunurken, fiziksel müdahalelerde ise akupunktur, aromaterapi, refleksoloji, yoga, probiyotik kullanımı ve müzik terapisi uygulamalarının olduğu görülmektedir. Araştırmalarda gebelik döneminde stres ile baş etmede en fazla bilişsel ve davranışsal yöntemlerin uygulandığı, bu yöntemlerin gebelerin stres düzeylerini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Sağlık bakımını sağlayan hemşireler, gebe değerlendirmesinde bütüncül bir yaklaşımda bulunarak kadınlara gebelikte stres ile baş etmede kullanılan non-farmakolojik uygulamalara ilişkin bilgilendirme ve danışmanlık yapmalı, aynı zamanda kadınların stres yönetimini sağlamaları konusunda destek sağlamalıdırlar.

Anahtar Kelimeler

başa çıkma yöntemleri, Gebelik, non-farmakolojik yöntemler, stres

Kaynakça

  1. Akarsu RH, Rathfisch G. (2019). Gebelik yogasının fizyolojik ve psikolojik etkileri: bir sistematik derleme. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(1), 43-53. https://doi.org/10.25307/jssr.558784
  2. Alphabet/Google. Alphabet Q3 2020 Earnings Call. Erişim Tarihi: 20.06.2023, https://abc.xyz/investor/ static/pdf/2020_Q3_Earnings_Transcript.pdf
  3. Arabin B, Jahn M. (2013). Need for interventional studies on the impact of music in the perinatal period: results of a pilot study on women’s preferences and review of the literature. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 26(4), 357–362. https://doi.org/10.3109/14767058.2012.733763
  4. Babbar S, Oyarzabal AJ, Oyarzabal EA. (2021). Meditation and mindfulness in pregnancy and postpartum: A review of the evidence. Clinical Obstetrics and Gynecology, 64(3), 661-682. https://doi.org/10.1097/GRF.0000000000000640
  5. Bauer I, Hartkopf J, Wikström AS, Preissl H, Derntl B, Schleger F. (2021). Acute relaxation during pregnancy leads to a reduction in maternal electrodermal activity and self-reported stress levels. BMC Pregnancy and Childbirth, 21(1), 628-629. https://doi.org/10.1186/s12884-021-04099-4
  6. Beattie J, Hall H, Biro MA, East C, Lau R. (2017). Effects of mindfulness on maternal stress, depressive symptoms and awareness of present moment experience: A pilot randomised trial. Midwifery, 50, 174-183. https://doi.org/10.1016/j.midw.2017.04.00 6
  7. Bozzo P, Koren G, Nava-Ocampo A, Einarson A. (2006). The incidence of nausea and vomiting of pregnancy (Nvp): A comparison between depressed women treated with antidepressants and non-depressed women. Clinical and Investigative Medicine, 29(6), 347-350. https://doi.org/10.25011/ cim.v34i4.15367
  8. Browne PD, Bolte AC, Besseling-van der Vaart I, Claassen E, de Weerth C. (2021). Probiotics as a treatment for prenatal maternal anxiety and depression: a double-blind randomized pilot trial. Scientific Reports, 11(1), 3051-3052. https://doi.org/10.1038/s41598-021-81204-9
  9. Burns E, Farr S, Howards P. (2015). Centers for disease control and prevention stressful life events experienced by women in the year before their infants’ births–united states, 2000–2010. Morbidity and Mortality Weekly Report, 64(9), 247–251. https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6409a3.htm
  10. Caparros-Gonzalez RA, Torre-Luque ADL, Romero-Gonzalez B, Quesada-Soto JM, Alderdice F, Peralta-Ramírez MI. (2021). Stress during pregnancy and the development of diseases in the offspring: A systematic-review and meta-analysis. Midwifery, 97. https://doi.org/10.1016/j.midw.2021.102939

Kaynak Göster

APA
Bulut Haklı, S., & Kavlak, T. (2026). Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 9(2), 350-364. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1515496
AMA
1.Bulut Haklı S, Kavlak T. Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9(2):350-364. doi:10.38108/ouhcd.1515496
Chicago
Bulut Haklı, Sibel, ve Tülay Kavlak. 2026. “Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 (2): 350-64. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1515496.
EndNote
Bulut Haklı S, Kavlak T (01 Mart 2026) Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9 2 350–364.
IEEE
[1]S. Bulut Haklı ve T. Kavlak, “Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme”, Ordu University J Nurs Stud, c. 9, sy 2, ss. 350–364, Mar. 2026, doi: 10.38108/ouhcd.1515496.
ISNAD
Bulut Haklı, Sibel - Kavlak, Tülay. “Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 9/2 (01 Mart 2026): 350-364. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1515496.
JAMA
1.Bulut Haklı S, Kavlak T. Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme. Ordu University J Nurs Stud. 2026;9:350–364.
MLA
Bulut Haklı, Sibel, ve Tülay Kavlak. “Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme”. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, c. 9, sy 2, Mart 2026, ss. 350-64, doi:10.38108/ouhcd.1515496.
Vancouver
1.Sibel Bulut Haklı, Tülay Kavlak. Gebelikte Stres İle Baş Etmede Kullanılan Non-Farmakolojik Uygulamalar: Sistematik İnceleme. Ordu University J Nurs Stud. 01 Mart 2026;9(2):350-64. doi:10.38108/ouhcd.1515496