Kronik Solunum Hastalığı Olan Bireylerde Nefes Darlığı, Yorgunluk ve Uyku Kalitesi Düzeyleri ile Anksiyete ve Depresyon Arasındaki İlişki

Amaç: Bu çalışma kronik solunum hastalığı olan bireylerin nefes darlığı, yorgunluk ve uyku kalitesi düzeyleri ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bir Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yatarak tedavi gören, kronik obstrüktif akciğer hastalığı veya astım tanısı almış 400 birey üzerinde kesitsel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Veriler 25 Ekim – 29 Aralık 2023 tarihleri arasında; Birey Tanılama Formu, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı ve Astım Yorgunluk Ölçeği, Astım ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı Uyku Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Analizler istatistiksel olarak %95 güven aralığı ve p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %67.5’i Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı tanılı olup %51'i anksiyete (≥10p), tamamı ise depresyon riski (≥7p) altında olduğu belirlendi. Yaş ortalaması 66.17±8.38 (47-87) olup %70.3'ü erkektir. Bireylerin %38’i “sıklıkla” nefes darlığı yaşadığını belirtti. Ortalama puanlar yorgunluk için 67.06±20.58, uyku kalitesi için 51.05±18.24 bulundu. Nefes darlığı yaşama sıklığı ve uyku kalitesinin anksiyeteyi açıklama gücü %23.3 (Adjust R2:0.233); nefes darlığı yaşama sıklığı, uyku kalitesi ve yorgunluğun depresyonu açıklama gücü ise %17.4 bulundu (Adjust R2:0.174) (p<0.001). Sonuç: Anksiyete ve depresyon riskinin pozitif yordayıcıları nefes darlığı yaşama sıklığının fazla olması ve düşük uyku kalitesiydi. Yorgunluk ise anksiyetenin yordayıcısı olarak bulunmadı ancak yüksek yorgunluk depresyon için bir yordayıcıydı. Hemşirelerin hastaneye ilk yatıştan itibaren bu semptomları değerlendirmesi, tamamlayıcı yöntemlerle semptomların yönetilmesi ve hastaların tedaviye uyumunun desteklenmesi ile anksiyete ve depresyon riskinin azaltılabileceği düşünülmektedir.

Objective: This study was conducted to examine the relationship between breathlessness, fatigue and sleep quality levels with anxiety and depression levels in people with chronic respiratory disease. Method: It was conducted as a cross-sectional study in 400 people diagnosed with chronic obstructive pulmonary disease or asthma who were hospitalized in a Chest Diseases and Surgery Training and Research Hospital. Data were collected between October 25 and December 29, 2023 by face-to-face interviews using the Individual Identification Form, Chronic Obstructive Pulmonary Disease and Asthma Fatigue Scale, Asthma and Chronic Obstructive Pulmonary Disease Sleep Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale. Analyses were statistically analyzed with 95% confidence interval and p<0.05 was considered significant. Results: 67.5% of participants were diagnosed with COPD, 51% were at risk for anxiety (≥10p) and all were at risk for depression (≥7p). The mean age was 66.17±8.38 years (47-87) and 70.3% were male. The mean scores were 67.06±20.58 for fatigue and 51.05±18.24 for sleep quality. The power of frequency of shortness of breath and sleep quality to explain anxiety was 23.3% (Adjusted R2: 0.233); the power of frequency of shortness of breath, sleep quality and fatigue to explain depression was 17.4% (Adjusted R2: 0.174) (p<0.001). Conclusions: The positive predictors of anxiety and depression risk were high frequency of shortness of breath and poor sleep quality. Fatigue was not found to be a predictor of anxiety, but high fatigue was a predictor of depression. It is thought that the risk of anxiety and depression can be reduced by nurses assessing these symptoms from the first hospital admission, using complementary methods to manage symptoms, and helping patients to adhere to treatment. Keywords: Chronic respiratory diseases, anxiety, depression, fatigue, sleep quality