Üniversite Mezunu İşsiz Bireylerde İş Bulma Kaygısı ile Duygusal Yeme Arasındaki İlişkide Psikolojik Dayanıklılığın Aracı Rolü

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 2, 266 - 275, 25.03.2026

Esra Bekircan , İlyas Ün

https://doi.org/10.38108/ouhcd.1547399

https://izlik.org/JA82XZ27FA

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı üniversite mezunu işsiz bireylerde iş bulma kaygısı ile duygusal yeme arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın aracı rolünü belirlemektir.
Yöntem: Bu çalışma ilişkisel araştırma modeli kullanılarak yapılmıştır. Çalışma Temmuz-Ağustos 2024 tarihleri arasında 482’si kadın ve 58’i erkek olmak üzere toplam 540 işsiz birey ile yapılmıştır. Veri toplama araçları; “Demografik Özellikler Soru Formu”, “İş Bulma Kaygısı Ölçeği (İBKÖ)”, “Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ)” ve “Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (KPDÖ)”dir.
Bulgular: Verilerin analizinde İş Bulma Kaygısı Ölçeği ile Duygusal Yeme Ölçeği arasında pozitif yönde düşük düzeyde, Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r:0.16; r:-0.42; p<0.05). İş Bulma Kaygısı Ölçeği puanının Duygusal Yeme Ölçeği üzerindeki doğrudan etki değerinin anlamlı olmadığı belirlenmiştir [B=0.11 (CI:-0.02; 0.24); β:0.07]. İş Bulma Kaygısı Ölçeği puanının Duygusal Yeme Ölçeği üzerindeki dolaylı etki değerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir [B=0.13 (CI:0.08; 0.19); β:-0.09]. İş Bulma Kaygısı Ölçeği ile Duygusal Yeme Ölçeği arasındaki ilişkide Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği’nin aracılık etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: İş bulma kaygısı artan bireyler, oluşan stresle mücadelede duygusal yeme davranışına yönelebilmektedirler. Psikolojik dayanıklılık, iş bulma kaygısı ile mücadelede duygusal yemeye başvurulmaması için aracı role sahip olabilir.

Anahtar Kelimeler

dayanıklılık , duygusal yeme , İşsizlik , kaygı

The Mediating Role of Psychological Resilience in the Relationship between Job-Seeking Anxiety and Emotional Eating Among Unemployed University Graduates

https://izlik.org/JA82XZ27FA

Öz

Objective: The aim of this study is to determine the mediating role of psychological resilience in the relationship between job search anxiety and emotional eating in unemployed university graduates.
Methods: This study was conducted using a relational research model. The study was conducted between July and August 2024 with a total of 540 unemployed individuals, including 482 women and 58 men. Data collection tools included the "Demographic Characteristics Questionnaire", "Job Search Anxiety Scale (JSAS)", "Emotional Eating Scale (EES)", and "Brief Psychological Resilience Scale (BPRS)".
Results: In the analysis of the data, a low positive correlation was found between the job search anxiety scale and the emotional eating scale, while a moderate negative correlation was found with the brief psychological resilience scale, both of which were statistically significant (r:0.16; r:-0.42; p<0.05). The direct effect of the job search anxiety scale score on the emotional eating scale was not found to be significant [B=0.11 (CI:-0.02; 0.24); β:0.07]. However, the indirect effect of the job search anxiety scale score on the emotional eating scale was found to be significant [B=0.13 (CI:0.08; 0.19); β:-0.09]. It was found that the Short Psychological Resilience Scale has a mediating effect on the relationship between the Job Search Anxiety Scale score and the Emotional Eating Scale.
Conclusion: Individuals with increased job search anxiety may turn to emotional eating behavior to combat the resulting stress. Psychological resilience may play a mediating role in preventing the use of emotional eating as a coping method for job search anxiety.

Anahtar Kelimeler

resilience , emotional eating , Unemployment , anxiety

Kaynakça

• Apaydın F. (2018). Türkiye’de işsizliğin karakteristiklerinin karşılaştırmalı analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (30), 159-200.
• Arslantaş H, Dereboy F, Yüksel R, İnalkaç S. (2019). Duygusal Yeme Ölçeği’nin Türkçe çevirisinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 30, 1-10. https://doi.org/10.5080/u23520
• Bartelink VH, Zay K, Guldbrandsson K, Bremberg S. (2020). Unemployment among young people and mental health: A systematic review. Scandinavian Journal Of Public Health, 48(5), 544-558. https://doi.org/10.1177/14034948198528
• Buffel V, Van de Velde S, Bracke P. (2015). The mental health consequences of the economic crisis in Europe among the employed, the unemployed, and the non-employed. Social Science Research, 54, 263–288. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2015.08.003
• Cable N, Sacker A, Bartley M. (2008). The effect of employment on psychological health in mid-adulthood: Findings from the 1970 British cohort study. Journal of Epidemiology & Community Health, 62, e10. https://doi.org/10.1136/jech.2007. 063776
• Çakır Ö, Kellevezir İ. (2020). Yükseköğretim mezunlarında işsizlik ve nitelik uyumsuzluğu olgusu: UNI-VERI araştırma sonuçları ışığında bir değerlendirme. Çalışma İlişkileri Dergisi, 1, 1-17.
• Çivilidağ A. (2019). İşsizlik sorununa fenomenolojik bir yaklaşım: Üniversite mezunu genç işsizlerin görüşlerine göre işsizlik sorunu. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 9(2), 197-217. https://doi.org/10. 13114/MJH.2019.485
• Darlington RB, Hayes AF. (2017). Regression analysis and linear models: Concepts, applications, and implementation. Guilford Publications. 122-130.
• Davison J, Share M, Hennessy M, Knox BS. (2015). Caught in a ‘spiral’. Barriers to healthy eating and dietary health promotion needs from the perspective of unemployed young people and their service providers. Appetite, 85, 146-154. https://doi.org/ 10.1016/j.appet.2014.11.010
• De Lauzon-Guillain B, Basdevant A, Romon M, Karlsson J, Borys JM, Charles MA. (2006). Is restrained eating a risk factor for weight gain in a general population? The American Journal of Clinical Nutrition.83(1),132-138. https://doi.org/10.1093/ ajcn/83.1.132
• Demir B. (2016). Yapısal eşitlik modeli ile öğrencilerin iş bulma kaygılarına yönelik ölçek geliştirme: Cumhuriyet Üniversitesi İİBF'de bir uygulama (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
• Doğan T. (2015). Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93-102.
• Dursun S, Aytaç S. (2009). Üniversite öğrencileri arasında işsizlik kaygısı. Bursa Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(1), 71-84.
• Erdoğan EG, Akın B. (2016). Hemşirelik son sınıf öğrencilerinin iş bulma endişeleri ve umutsuzluk düzeyleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 32(1), 72-89.
• Garaulet M, Canteras M, Morales E, López-Guimerà G, Sánchez-Carracedo D, Corbalán-Tutau MD. (2012). Validation of a questionnaire on emotional eating for use in cases of obesity; the Emotional Eater Questionnaire (EEQ). Nutrición hospitalaria, 27(2), 645-651.
• George D, Mallery M. (2010). SPSS for windows step BysStep: a simple guide and reference.
• Hameed S, Tahir M, Abbas MA, Sarwar N, Hassan G. (2023). A cross-sectional survey of emotional ıntelligence relating to binge eating disorder in unemployed population. Pakistan Journal of Medical & Health Sciences, 17(01), 62-65. https://doi.org/10.53350/pjmhs202317162.
• Hayes AF, Matthes J. (2009). Computational procedures for probing interactions in OLS and logistic regression: SPSS and SAS implementations. Behavior Research Methods, 41(3), 924-936. https://doi.org/10.3758/BRM.41.3.924
• Işık E. (2012). The relationship of career decision self-efficacy, trait anxiety, and affectivity among undergraduate students. Psychological Reports, 111(3), 805-813. https://doi.org/10.2466/01.09.10. PR0.111.6.80581
• Laitinen J, EK E, Sovio U. (2002). Stress-related eating and drinking behavior and body mass index and predictors of this behavior. Preventive Medicine, 34:29–39. https://doi.org/10.1006/pmed.2001.0948
• Lim AY, Lee SH, Jeon Y, Yoo R, Jung HY. (2018). Job-seeking stress, mental health problems, and the role of perceived social support in university graduates in Korea. Journal of Korean Medical Science, 33(19), 1-13. https://doi.org/10.3346/jkms.2018.33.e149
• Lucas K, Buzzanell PM. (2012). Memorable messages of hard times: Constructing short-and long-term resiliencies through family communication. Journal of Family Communication, 12(3), 189-208. https://doi.org/10.1080/15267431.2012.687196
• Macht M. (2008). How emotions affect eating: A five-way model. Appetite, 50, 1–11. https://doi.org/ 10.1016/j.appet.2007.07.002
• McDade TW, Chyu L, Duncan GJ, Hoyt LT, Doane LD, Adam EK. (2011). Adolescents’ expectations for the future predict health behaviors in early adulthood. Social Science & Medicine, 73(3), 391-398. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2011.06.005
• Meltzer H, Bebbington P, Brugha T, Jenkins R, McManus S, Stansfeld S. (2010). Job insecurity, socio-economic circumstances and depression. Psychological Medicine, 40(8), 1401-1407. https://doi.org/10.1017/S0033291709991802
• Mokona H, Yohannes K, Ayano G. (2020). Youth unemployment and mental health: prevalence and associated factors of depression among unemployed young adults in Gedeo zone, Southern Ethiopia. International Journal of Mental Health Systems, 14, 1-11. https://doi.org/10.1186/s13033-020-00395-2
• Nishitani N, Sakakibara H, Akiyama I. (2009). Eating behavior related to obesity and job stress in male Japanese workers. Nutrition, 25(1), 45-50. https://doi.org/10.1016/j.nut.2008.07.008
• Norström F, Waenerlund AK, Lindholm L, Nygren R, Sahlén KG, Brydsten A. (2019). Does unemployment contribute to poorer health related quality of life among Swedish adults? BMC Public Health, 19, 457-462. https://doi.org/10.1186/s12889-019-6825-y
• Norström F, Virtanen P, Hammarström A, Gustafsson P, Janlert U. (2014). How does unemployment affect self-assessed health? A systematic review focusing on subgroup effects. BMC Public Health, 14(1),1-13.
• Paul KI, Moser K. (2009). Unemployment impairs mental health: Meta-analyses. Journal of Vocational Behavior, 74(3), 264-282. https://doi.org/10.1016/ j.jvb.2009.01.001
• Peláez-Fernández MA, Rey L, Extremera N. (2021). A sequential path model testing: Emotional intelligence, resilient coping and self-esteem as predictors of depressive symptoms during unemployment. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(2), 1-11. https://doi.org/10.3390/ ijerph18020697
• Serin Y, Şanlıer N. (2018). Duygusal yeme, besin alımını etkileyen faktörler ve temel hemşirelik yaklaşımları. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 9(2), 135-146.
• Smith BW, Dalen J, Wiggins K, Tooley E, Christopher P, Bernard J. (2008). The Brief Resilience Scale: assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, 15, 194-200.
• Spoor ST, Bekker MH, Van Strien T, van Heck GL. (2007). Relations between negative affect, coping, and emotional eating. Appetite, 48(3), 368-376. https://doi.org/10.1016/j.appet.2006.10.005
• Trigueros L, Peña S, Ugidos AV, Sayas-Barberá E, Pérez-Álvarez JA, Sendra E. (2013). Food ingredients as anti-obesity agents: a review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 53(9), 929-942.
• Van Strien T. (2018). Causes of emotional eating and matched treatment of obesity. Current Diabetes Reports, 18, 1-8. doi.org/10.1007/s11892-018-1000-x
• Wu CC. (2011). High graduate unemployment rate and Taiwanese undergraduate education. International Journal of Educational Development, 31(3), 303-310. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2010.06.010
• Yau YH, Potenza MN. (2013). Stress and eating behaviors. Minerva Endocrinol, 38(3), 255–267.
• Zellner DA, Loaiza S, Gonzalez Z, Pita J, Morales J, Pecora D ve ark. (2006). Food selection changes under stress. Physiology & behavior, 87(4), 789-793. https://doi.org/10.1016/j.physbeh.2006.01.014