Türkiye’de Engelli Bireyler ve Afetler Temalı Lisansüstü Tez Çalışmalarının Sistematik İncelenmesi

Amaç: Engelli bireylerin, afete hazır olma durumları, risklerini arttıran ve azaltan etmenlerin neler olduğu bu çalışmanın başlıca araştırma sorusunu oluşturmaktadır. Yöntem: Çalışmaların tespiti amacıyla Ulusal Tez Merkezi veri tabanında, 1-10 Kasım 2024 tarihleri arasında yıl sınırlaması yapılmadan ‘‘afet’’, ‘‘olağanüstü durum’’, ‘‘engelli’’, ‘‘pandemi’’, ‘‘covid’’, ‘‘deprem’’, ‘‘sel’’ ve ‘‘su baskını’’ kelimeleriyle, ayrıca ‘‘afet ve engelli’’, ‘‘olağanüstü durum ve engelli’’, ‘‘pandemi ve engelli’’, ‘‘covid ve engelli’’, ‘‘deprem ve engelli’’, ‘‘sel ve engelli’’ ve ‘‘su baskını ve engelli’’ kelime gruplarıyla taramalar yapılmıştır. Dahil etme kriterlerini karşılayan 37 araştırmanın sonuçları incelenmiştir. Bulgular: Engelli bireylerin afetlere hazır olmadıkları, eğitimlerinin yetersiz olduğu, tatbikatlara ve yönetim süreçlerine dahil olamadıkları, dirençliliklerinin düşük olduğu, tahliye sırasında sorunlar yaşadıkları, afet sonrası dönemde adaptasyon sorunları yaşadıkları tespit edilmiştir. COVID-19 pandemisiyle mücadele stratejilerinin ‘’engelli kör olduğu’’, sağlık hizmetine erişmede, iletişim kurmada ve sosyalleşmede sorunlar yaşadıkları saptanmıştır. Yapılan araştırmalar yükseköğretim ve olimpik düzeydeki sporcuların pandemiden etkilenmemiş olduklarını tespit etmiştir. Sonuç: Engelli bireylere yönelik afet hazırlık eğitimleri planlanması, eğitimlerin engel türü ve afet çeşidine özgü olacak şekilde çeşitlendirilmesi ve bireylerin kolay ulaşmasını sağlayacak online sistemler aracılığıyla yaygınlaştırılması önemlidir. Engellilerin öz-yeterliliklerini geliştirmek ve afete dayanıklılıklarını arttıracak eğitimlerin yaygınlaştırılması, sağlık hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması değerlidir.

Objective: The main research question of this study is the disaster preparedness status of individuals with disabilities and the factors that increase and decrease their risk. Methods: In order to identify the studies, the words ''disaster'', ''extraordinary situation'', ''disabled'', ''pandemic'', ''covid'', ''earthquake'', ''flood'', ''inundation'' were searched National Thesis Center database between November 1-10, 2024 without any year limitation, In addition, searches were made with the word groups “disaster and disability”, “emergency and disability”, “pandemic and disability”, “covid and disability”, “earthquake and disability”, “flood and disability”, “flooding and disability”. The results of 37 studies that met the inclusion criteria were analyzed. Results: It was determined that individuals with disabilities were not prepared for disasters, their training was inadequate, they could not be included in drills and management processes, their resilience was low, they had problems during evacuation, and they had adaptation problems in post-disaster period. It was determined that their strategies to combat the COVID-19 pandemic were “blind with disabilities” and that they had problems in accessing health services, communicating and socializing. Studies have determined that higher education and Olympic level athletes were not affected by the pandemic. Conclusion: It’s important to plan disaster preparedness trainings for people with disabilities, to diversify the trainings to be specific to the type of disability and type of disaster, and to disseminate them through online systems that will provide easy access to individuals. It’s valuable to improve the self-efficacy and disaster resilience of people with disabilities and to facilitate their access to health services.