Hemşirelik Alanında Kanser Hastalarına Bakım Veren Aile Üyeleriyle Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi: Sistematik Derleme

Objective: This study was conducted to systematically review postgraduate theses written in Turkey on family members providing care to cancer patients in the field of nursing. Methods: Theses registered in the National Thesis Center were scanned using the keywords “cancer”, “cancer patient” and “caregiver” between July 1 and August 1, 2023. As a result of the scan, 512 theses were identifed. 51 theses that met the inclusion criteria were examined in depth in terms of year, type, research type, thesis topic, sample group, sample number, and data collection tools used. Results: In the field of nursing, 51 theses were on family members caring for cancer patients. Of these theses, 82.4% were master's theses and 17.6% were doctoral theses. 51% of the theses were conducted between 2018-2023. 54.9% of the theses were descriptive. The most frequently studied topics were care burden (24.4%), quality of life (14%), perceived social support (8.1%), and supportive care needs (5.8% Conclusion: Cancer significantly affects both patients and caregivers. In recent years, it has been observed that thesis studies on caregivers have increased and descriptive studies have become more common. There are very few randomized controlled studies. In this context, it is thought that planning intervention studies that will have a positive effect on the care burden of caregivers in terms of effectively managing the care of individuals with cancer will contribute to the quality of care.

Amaç: Bu çalışma Türkiye’de hemşirelik alanında kanser hastalarına bakım veren aile üyeleri ile yapılan lisansüstü tezlerin sistematik biçimde incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yöntem: Ulusal Tez Merkezine kayıtlı tezler 1 Temmuz-1 Ağustos 2023 tarihleri arasında “kanser”, “kanser hastası” ve “bakım veren” anahtar kelimeleri ile taranmıştır. Yapılan tarama sonucunda 512 teze ulaşılmıştır. Dahil edilme kriterlerine uygun olan 51 tez yılı, türü, araştırma tipi, tez konusu, örneklem grubu, örneklem sayısı, kullanılan veri toplama araçları yönünden derinlemesine incelenmiştir. Bulgular: Hemşirelik alanında kanser hastalarına bakım veren aile üyeleri ile yapılmış 51 teze ulaşılmıştır. Bu tezlerin %82,4’ü yüksek lisans ve %17,6’sı doktora tezidir. Tezlerin %51’i 2018-2023 yıllarında yapılmıştır. Tezlerin %54,9’u tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Yapılan tez konuları incelendiğinde çoğunlukla kanser hastalarına bakım veren aile üyeleriyle %24,4 bakım yükü, %14 yaşam kalitesi, %8,1 algılanan sosyal destek ve %5,8 destekleyici bakım gereksinimleri konuları çalışılmıştır. Sonuç: Kanser hem hastaları hem de bakım verenleri önemli ölçüde etkilemektedir. Son yıllarda bakım verenlere ilişkin yapılan tez çalışmalarının arttığı ve tanımlayıcı çalışmaların yoğunlaştığı görülmüştür. Çok az sayıda randomize kontrollü çalışma bulunmaktadır. Bu doğrultuda, kanserli bireyin bakımının etkin yönlendirilmesi açısından bakım verenlerin bakım yüküne pozitif etki gösterecek müdahale çalışmalarının planlanmasının bakım kalitesi açısından katkı sağlayacağı düşünülmektedir.