ERAS Rehberleri Cerrahi Sonrası Hızlandırılmış İyileşme Protokolleri
Öz
Son yıllarda, cerrahi yöntemleri ve anestezi tekniklerinde önemli derecede gelişme olmuştur. Bu alanlardaki geleneksel yaklaşımlardan farklı olarak “cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme (ERAS-Enhanced Recovery After Surgery)” ya da diğer ifadeyle “hızlandırılmış cerrahi süreç (Fast Track Surgery-FTS)” gibi bakım paketleri oluşturulmuştur. Bu bakım paketleri perioperatif dönemdeki hasta bakımında kanıta dayalı uygulamaları esas alır. ERAS protokollerinin temel hedefi; ameliyat öncesi dönemdeki organ fonksiyonlarının korunmasını sağlayarak cerrahiye bağlı stres yanıtını azaltmak ve ameliyat sonrası erken iyileşmeyi sağlamaktır. ERAS protokolünün unsurları arasında cerrahi öncesi; hastanın bilgilendirilmesi, oral karbonhidrat yüklemesi, premedikasyon ve mekanik bağırsak temizliği yapılmaması, cerrahi sırasında; midtorakal epidural analjezi, kısa etkili anestezi protokolü, minimal invazif cerrahi, cerrahi sonrası; erken beslenme ve mobilizasyon, narkotik olmayan analjeziklerin kullanımı gibi uygulamalar sayılabilir. ERAS protokolü, cerrahlar, hemşireler, anestezistler, diyetisyenler ve fizyoterapistlerin işbirliği içinde çalışmasını gerektirmektedir. ERAS protokolü ile sağlık maliyetleri, hastanede yatış süresi ve komplikasyon oranlarında azalma sağlandığı kanıtlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed MP, Sayed Ahmed WA, Atwa KA, Metwally L. (2014). Timing of urinary catheter removal after uncomplicated total abdominal hysterectomy: a prospective randomized trial. European Journal Obstetrics Gynecology Reproductif Biology; 176, 60-63.
- Aksoy A, Vefikuluçay Yılmaz D. (2018). A new approach to evidence based practices in gynecological surgery: ERAS protocol and nursing. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 10 (1), 49–58.
- Bozkırlı BO, Gündoğdu RH, Ersoy PE, Akbaba S, Temel H, Sayın T. (2012). Did the ERAS protocol affect our results in colorectal surgery? Turkish Journal of Surgery, 28 (3), 149–152.
- Çilingir D, Candaş B. (2017). Cerrahi sonrası hızlandırılmış iyileşme protokolü ve hemşirenin rolü. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 20 (2), 137–143.
- Dağıstanlı S, Uygar Kalaycı M, Kara Y. (2019). Evaluation of ERAS protocol in general surgery. İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Tıp Dergisi, 10 (Ek sayı), 9–20.
- Dede M, Fidan U, Ulubay M. (2016). Laparoscopic and robotic approach in endometrial cancer. Turkiye Klinikleri Journal Gynecology Obstetric-Special Topics, 9 (1), 13-18.
- Demirhan İ, Pınar G. (2014). Postoperatif iyileşmenin hızlandırılması ve hemşirelik yaklaşımları. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik E Dergisi, 2 , 43–53.
- ERAS Türkiye Derneği. Erişim: 29 Mayıs 2019 http://eras.org.tr/page.php?id=10&saglikCalisani=trueErsoy E, Gündoğdu H. (2008). Cerrahi sonrası iyileşmenin hızlandırılması. Ulusal Cerrahi Dergisi, 24 (2), 100–103.
- Dolgun E, Taşdemir N, Ter N, Yavuz M. (2011). Cerrahi hastalarının ameliyat öncesi aç kalma sürelerinin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Tıp Dergisi, 25 (1), 11-15.
- Gündoğdu H. (2019). ERAS: History and philosopy. İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Tıp Dergisi, 10 (Ek sayı), 1–4. Gündoğdu RH. (2016). Cerrahi İyileşmenin Hızlandırılması İçin Modern Teknikler. Eti Aslan F.(Ed.). Cerrahi Bakım: Vaka Analizleri ile Birlikte. Ankara: Akademisyen Tıp Kitabevi. S:455-470