ORGANIZATIONAL COMMITMENT AND LOYALTY IN TURKISH-STYLE BUSINESSES: A CULTURAL PERSPECTIVE

Öz

Within the scope of the study, the concepts of organisational commitment and employee loyalty in Turkish-type businesses were examined from a cultural perspective. Conducted using a qualitative research design, the study analysed the effects of the historical family business nature of Turkish businesses, the owner-centred management approach, and relationship-oriented cultural structures on commitment and loyalty. The findings show that organisational commitment in Turkish business culture develops primarily in emotional and normative dimensions, while continued commitment remains relatively weak. Employees' loyalty is directed more toward the leader or owner than the organisation, transforming the concept of loyalty into an individual-centred structure. This situation leads to fragility in loyalty levels during leadership changes or structural transformations. Furthermore, the neglect of meritocracy and the dominance of personal relationships in promotion and reward mechanisms weaken the perception of organisational justice and negatively affect corporate loyalty. The study emphasises that Western-centric loyalty theories are limited in explaining Turkish business culture and that culture-specific approaches need to be developed. In conclusion, increasing the level of institutionalisation, implementing fair human resources policies, and directing personal loyalty towards corporate values are critical requirements for sustaining organisational commitment and employee loyalty in Turkish-style businesses. This study is expected to serve as a guide for managers and human resources specialists who wish to increase organisational commitment and employee loyalty in Turkish-style businesses, showing how cultural dynamics can be integrated into management processes.

Anahtar Kelimeler

• Turkish-style business
• Organizational Commitment
• Employee Loyalty
• Cultural Values

TÜRK TİPİ İŞLETMELERDE ÖRGÜTSEL BAĞLILIK VE SADAKAT: KÜLTÜREL BİR PERSPEKTİF

Öz

Çalıma kapsamında, Türk tipi işletmelerde örgütsel bağlılık ve çalışan sadakati kavramlarını kültürel bir perspektiften incelemiştir. Nitel araştırma tasarımıyla yürütülen çalışmada, Türkiye’deki işletmelerin tarihsel olarak aile şirketi niteliği, patron-merkezli yönetim anlayışı ve ilişki odaklı kültürel yapılarının bağlılık ve sadakat üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, Türk iş kültüründe örgütsel bağlılığın ağırlıklı olarak duygusal ve normatif boyutlarda geliştiğini, devam bağlılığının ise görece zayıf kaldığını göstermektedir. Çalışanların kuruma değil çoğunlukla lider figürüne ya da patrona bağlılık göstermeleri, sadakat olgusunu birey merkezli bir yapıya dönüştürmektedir. Bu durum, lider değişimleri veya yapısal dönüşümlerde bağlılık düzeyinde kırılganlıklara yol açmaktadır. Ayrıca liyakatin geri planda kalması, kişisel ilişkilerin terfi ve ödül mekanizmalarında belirleyici olması, örgütsel adalet algısını zayıflatarak kurumsal sadakati olumsuz etkilemektedir. Çalışma, Batı merkezli bağlılık teorilerinin Türk iş kültürünü açıklamakta sınırlı kaldığını, bu nedenle kültüre özgü yaklaşımların geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Türk tipi işletmelerde örgütsel bağlılık ve çalışan sadakatinin sürdürülebilir kılınabilmesi için kurumsallaşma düzeyinin artırılması, adil insan kaynakları politikalarının uygulanması ve kişisel sadakatin kurumsal değerlere yönlendirilmesi kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın, Türk tipi işletmelerde örgütsel bağlılığı ve çalışan sadakatini artırmak isteyen yöneticilere ve insan kaynakları uzmanlarına, kültürel dinamiklerin yönetim süreçlerine nasıl entegre edilebileceği konusunda yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türk tipi işletme
• Örgütsel Bağlılık
• Çalışan Sadakati
• Kültürel Değerler

Kaynakça

1. Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1–18.
2. Avolio, B. J., & Bass, B. M. (2004). Multifactor leadership questionnaire (TM). Mind Garden, Inc. Menlo Park, CA, 1-10.
3. Aycan, Z. (2001). Human resource management in Turkey: Current issues and future challenges. International Journal of Manpower, 22(3), 252–260.
4. Aycan, Z. (2006). Paternalism: Towards conceptual refinement and operationalization. In Indigenous and cultural psychology: Understanding people in context, 445-466. Boston, MA: Springer US.
5. Aydın, B. (2010). Cinsiyet faktörünün örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri. İş ve İnsan Dergisi, 2(1), 55–67.
6. Bass, B. M., & Avolio, B. J. (1994). Improving organizational effectiveness through transformational leadership. Sage Publications.
7. Baş, M., & Alagöz, G. (2022). Çalışan motivasyonu ve işyeri mutluluğu arasındaki ilişkide kişi-örgüt uyumunun aracı rolü. Verimlilik Dergisi, (4), 693-706.
8. Becker, H. S. (1960). Notes on the concept of commitment. American Journal of Sociology, 66(1), 32–40.

9. Blau, P. M. (1964). Exchange and Power in Social Life. New York: Wiley.
10. Çelik, A., & Ergün, E. (2014). Kurumsallaşma düzeyinin çalışan bağlılığına etkisi: KOBİ'lerde bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 6(4), 45–56.
11. Çelik, M., & Ergün, E. (2014). Kurumsallaşma ve örgütsel bağlılık ilişkisi: KOBİ’lerde bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (40), 183–192.
12. Çetinceli, K. (2024). Örgütsel Özdeşleşme ve İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişki: Bir Meta Analiz Çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(2), 634-653.
13. Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500–507.
14. Erdem, F. (2007). Örgütsel güven: Bağlılık ve örgüt kültürüyle ilişkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(1), 128–142.
15. Erdem, R. (2007). Örgütsel bağlılık ve bireysel özelliklerin bağlılık türlerine etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İİBF Dergisi, 9(2), 117–134.
16. Ertas Çapan, G., & Uzunçarsili, Ü. (2022). A Study on Developing the Organizational Obedience Scale Based on Exploratory and Confirmatory Factors Analysis. International Journal on Social and Education Sciences, 4(1), 52-73.
17. Gümüştekin, G. E. (2007). Küçük ve orta ölçekli işletmelerde sadakat kültürü ve lider etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 121–135.
18. Hofstede, G. (2001). Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions and Organizations
19. Across Nations (2nd ed.). Sage Publications.
20. Kabasakal, H., & Bodur, M. (2002). Arabic cluster: A bridge between East and West. Journal of World Business, 37(1), 40–54.
21. Karakitapoğlu-Aygün, Z. (2004). Liderlik tarzlarının örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 19(54), 55–74.
22. Karakaya, A. (2021). Z kuşağının iş değerleri ve kariyer beklentileri: Nitel bir analiz. Uluslararası Sosyal
23. Araştırmalar Dergisi, 14(78), 553–566.
24. Karakaya, F. (2021). Z kuşağının örgütsel bağlılık algısı: Nitel bir araştırma. İnsan ve Toplum Dergisi, 11(4), 300– 315.
25. Kaya, Y., & Ören, K. (2023). İşveren Ve İşçi Paradigmasında Örgütsel Sadakat (Bağlılık) ve Önemi. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi, 5(12), 116-132.
26. Kırtaş, M. G. (2018). Uzun Ömürlü Türk Aile İşletmelerinin Sürdürülebilirliğine İlişkin Çoklu Örnek Olay Araştırması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 68-95.
27. O'Reilly, C. A., & Chatman, J. (1986). Organizational commitment and psychological attachment. Journal of Applied Psychology, 71(3), 492–499.
28. Özdemir, A., & Torlak, Ö. (2015). Kültürel bağlamda örgütsel bağlılık: Türkiye’deki işletmeler üzerine bir değerlendirme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(3), 92–107.
29. Özkalp, E., & Kırel, Ç. (2016). Örgütsel Davranış (5. Baskı). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
30. Özler, D. E., & Atalay, C. G. (2011). Örgütsel bağlılık ile iç girişimcilik arasındaki ilişki: KOBİ’ler üzerine bir araştırma. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12(2), 275–289.
31. Şekerli, E. B. (2017). Duygusal, Devam ve Normatif Bağlılık Boyutlarının İşten Ayrılma Eğilimi Üzerindeki Etkisinin
32. Meta Analiz ile Araştırılması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 60-77.
33. Rousseau, D. M. (1995). Psychological Contracts in Organizations: Understanding Written and Unwritten
34. Agreements. Sage Publications. Twenge, J. M. (2010). A review of the empirical evidence on generational differences in work attitudes. Journal of Business and Psychology, 25(2), 201–210.
35. Wasti, S. A. (2003). Organizational commitment, turnover intentions and the influence of cultural values. Journal of Occupational and organizational Psychology, 76(3), 303-321.
36. Yaşbay Kobal, H., Şimşek, S., & Bilgen, İ. (2022). Örgütsel Kültürün Örgütsel Bağlılık Üzerindeki Etkisi: Hakkâri Devlet Hastanesi Hemşireleri Üzerine Bir Araştırma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 376-389.
37. Yıldız Bağdoğan, S., & Sarpbalkan, D. (2018). Çalışanların Örgütsel Bağlılığını Etkileyen Bir Faktör Olarak Dönüşümcü Liderlik Algısı. Yönetim Bilimleri Dergisi, 15(30), 335-352.
38. Yılmaz, M. K., & Kılıç, R. (2013). Lider değişiminin çalışan bağlılığı üzerindeki etkisi. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 67–78.
39. Yücel, İ. (2014). Çalışanların örgütsel bağlılıkları üzerinde içsel ve dışsal iletişimin etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 137–152.