TÜRKİYE’DE ÖRTÜLÜ ÖDENEK UYGULAMASININ HUKUKİ ÇERÇEVESİ

Öz

Örtülü ödenek esasen devletin güvenlik, savunma ya da istihbarat hizmetleri için kamu bütçesinden sağlanan özel, gizli ve ayrı tertip edilmiş bir harcama kalemidir. Örtülü ödenek mekanizmasının kullanılmasında, devletin milli güvenlik gerekçeleriyle gizliliği koruma ihtiyacı ile kamu kaynaklarının meşru ve hukuka uygun kullanımı/denetimi arasında makul bir dengenin tesis edilmesi son derece önem arz etmektedir. Ancak gizlilik ile denetim-şeffaflık ilkeleri arasında kurulması gereken bu hassas dengenin nasıl tesis edileceği, kavramın ima ettiği örtülü gerekçelerin hem hukuki hem de pratik etkileri nedeniyle uygulamada her zaman netlik kazanamamaktadır. Bu çalışmada Türkiye’de örtülü ödenek uygulamasının tarihsel gelişimi, mevzuat değişimleri, yürütme-denetim mekanizmaları ve uluslararası normlarla uyum durumu incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Örtülü Ödenek
• Bütçe
• Ödenek
• Kamu Maliyesi

Kaynakça

1. Anayasa Mahkemesi (2017). https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/Dosyalar/Kararlar/KararPDF/2017-8-nrm.pdf?utm_source=chatgpt.com
2. Cumhurbaşkanlığı 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu (2025). https://www.sayistay.gov.tr/reports/24obnOOo6O-cumhurbaskanligi
3. Çoruk, A. Ş. (2018). “İttihat ve Terakki Tarafından Birinci Dünya Savaşı Sırasında Basın ve Edebiyat Dünyasına Yapılan Örtülü Ödenek Harcamaları”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 58, S. 1, 2018, s. 79-80
4. INTOSAI P-1- The Lima Declaration (1977). https://www.issai.org/pronouncements/intosai-p-1-the-lima-declaration/
5. INTOSAI P-20- Principles of Transparency and Accountability (2019) https://www.issai.org/pronouncements/intosai-p-20-principles-of-transparency-and-accountability/
6. INTOSAI ISSAI 100- Fundamental Principles of Public-Sector Auditing (2019) https://www.issai.org/pronouncements/issai-100-fundamental-principles-of-public-sector-auditing/
7. OECD (2017). Budget Transparency Toolkit: Practical Steps for Supporting Openness, Integrity and Accountability in Public Financial Management. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2017/10/oecd-budget-transparency-toolkit_g1g82a3c/9789264282070-en.pdf
8. Özdurğun, Y. ; Koçlar, B. (2021). “Yassıada’da Örtülü Ödenek Davası: Basın ve Resmî Kurumlara Yapılan Harcamalar”. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları (40), 251-278.

9. TBMM Arşivi. TBMM Zabıt Ceridesi, 1922:2. Ayrıca bkz. Millet Meclisi Tutanak Dergisi D. 1, C. 18, Sa. 2. https://ata.msb.gov.tr/Sayfa/SayfaGoster/1-mart-1922-tarihli-konusmasi
10. TBMM Arşivi. TBMM Zabıt Ceridesi,1928:2. Ayrıca bkz. bkz. Atatürk’ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin III. Dönem 2. Yasama Yılını Açış Konuşmaları https://isteataturk.com/Kronolojik/Tarih/1928/11/1/Mustafa-Kemal-Ataturkun-Meclisi-acmaya-gelirken-askeri-selamlayisi-01111928/1
11. TBMM Arşivi. TBMM Zabıt Ceridesi, 1933:2. Ayrıca bkz. Atatürk’ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin IV. Dönem 3. Yasama Yılını Açış Konuşması, https://isteataturk.com/g/icerik/TBMM-4-Donem-3-Yasama-Yilini-Acis-Konusmasi-01111933/292
12. Tögel, A. (2016). “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Devlet Denetleme Kurulunun İdari Denetimdeki Rolü”. Ombudsman Akademik, (5), 91-110. Uzun, A., ; Usta, H. (2021). “Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde İç Denetim: Sorunlar Ve Çözüm Önerileri”. Denetişim (23), 27-40.