TÜRKİYE’DE ÖRTÜLÜ ÖDENEK UYGULAMASININ MALİ BOYUTU

Öz

Bu çalışma; kapsamı ve mahiyeti hassasiyetle tanımlanmış ve belirlenmiş “gizlilik” ihtiyacını yok saymadan; fakat gizliliğin denetimsizliğe dönüşmesini de normalleştirmeden bir tartışma zemini kurmayı amaçlamaktadır. Çünkü mali saydamlık ve hesap verebilirlik, yalnızca raporlama tekniği değil; kamusal güvenin ve demokratik denetimin maddi altyapısıdır. Metnin ilerleyen bölümlerinde de vurgulandığı üzere; bütçe dışı/örtülü mekanizmalar mali saydamlık ilkeleriyle gerilim yaratabilmekte ve bu alanlarda raporlama ve denetim zincirinin devre dışı kalması riskleri doğabilmektedir. Asıl mesele, örtülü ödenek gibi harcama kalemlerinin “varlığı”ndan çok, bu kalemlerin ne ölçüde sınırlandığı, hangi usulle denetlendiği ve kamuoyuna hangi asgari güvenceyi verebildiğidir. Bu çalışmanın ortaya çıkışındaki temel motivasyon, örtülü ödenek harcamalarının nominal büyüklük itibarıyla kayda değer ölçüde artış göstermesi ve bu artışın, aynı ölçüde güçlenen bir denetim ve şeffaflık mekanizmasıyla eş zamanlı olarak desteklenip desteklenmediğine ilişkin ciddi belirsizliklerin bulunmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Örtülü Ödenek
• Bütçe
• Kamu Maliyesi

Kaynakça

1. Aktan, C. C., Yay, S., İnce, M. & Batmaz, F., (2026), Türkiye’de Örtülü Ödenek Uygulamasının Hukuki Çerçevesi, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 18 (Özel Sayı): 48-60.
2. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2024). 2026–2028 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi. Ankara.
3. European Commission. (2025). Interim progress report on amendments to Directive 2011/85/EU. Publications Office of the European Union.
4. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2019). Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehber (2019–2021). Ankara.
5. International Budget Partnership. (2010). Looking beyond the budget: The challenge of extra-budgetary funds. IBP.
6. International Monetary Fund. (2007). Manual on fiscal transparency. IMF.
7. International Monetary Fund. (2019). Fiscal transparency code and evaluation indicators. IMF. OECD. (2002). Best practices for budget transparency. OECD Publishing.
8. Transparency International & International Budget Partnership. (2012). National integrity system assessment: Turkey. TI & IBP.

9. Wills, A., Vermeulen, M., Born, H., Scheinin, M., & Wiebusch, M. (2011). Parliamentary oversight of security and intelligence agencies in the European Union (Study No. PE 453.207). European Parliament, Directorate-General for Internal Policies, Policy Department C: Citizens’ Rights and Constitutional Affairs.