SAMR Modelinin Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Konuşma Becerisi ve Konuşma Öz Yeterliliklerine Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, SAMR (Substitution [yerine koyma/kullanma], Augmentation [geliştirme/genişletme], Modification [değiştirme], Redefinition [yeniden tanımlama/düzenleme]) modeline dayalı teknoloji temelli konuşma eğitiminin yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 düzeyindeki öğrencilerin konuşma becerileri ve konuşma öz yeterlilik algıları üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desende yürütülmüştür. Çalışma grubunu bir Türkçe öğretim merkezinde öğrenim gören 58 B1 düzeyi öğrenci oluşturmuş; öğrencilerin 29’u deney, 29’u kontrol grubunda yer almıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenler İçin Konuşma Öz Yeterlilik Ölçeği ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin B1 Düzeyi Konuşma Becerisi Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılarak toplanmıştır. Altı haftalık uygulama sürecinde deney grubunda SAMR modeline göre yapılandırılmış teknoloji temelli konuşma etkinlikleri uygulanırken kontrol grubunda mevcut öğretim programındaki etkinlikler sürdürülmüştür. Her iki gruba uygulama öncesinde ön test, uygulama sonrasında son test yapılmıştır. Veriler bağımsız ve bağımlı örneklemler t-testleri ile karışık ölçümler için iki yönlü varyans analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Deney grubunun son test puanları dil bilgisi, sözcük bilgisi, bağlama uygun dil kullanımı, tutarlılık, telaffuz ve iletişim kurma/etkileşim boyutlarında kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulunurken akıcılık boyutundaki fark anlamlı bulunmamıştır. Konuşma öz yeterlilik puanları her iki grupta da anlamlı biçimde artmış; ancak grup ve ölçüm etkileşimi anlamlı çıkmamıştır. Bulgular, SAMR modeline dayalı eğitimin konuşma becerisinin birçok boyutunu desteklediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
• SAMR modeli
• konuşma becerisi
• konuşma öz yeterliliği

Etik Beyan

Bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında belirtilen kurallara uyulmuş, “Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler” başlığı altında belirtilen eylemlerden kaçınılmıştır. Yazarlar arasında çıkar çatışmasının yoktur, tüm yazarlar çalışmaya katkı sağlamıştır. Bu çalışmanın etik kurul izni Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu 02.06.2022 tarih 2022/06 sayılı toplantısında verilmiştir.

The Effect of SAMR Model on Speaking Skills and Speaking Self-Efficacy (Self-Efficacy Beliefs) of Turkish Learners as a Foreign Language

Öz

The purpose of this study was to determine the effects of technology-based speaking instruction grounded in the SAMR (Substitution, Augmentation, Modification, Redefinition) model on the speaking skills and perceived speaking self-efficacy of B1-level learners of Turkish as a foreign language. The study employed a quasi-experimental pretest-posttest control-group design. The study group consisted of 58 B1-level students enrolled at a Turkish language teaching center, with 29 participants assigned to the experimental group and 29 to the control group. Data were collected using a Personal Information Form, the Speaking Self-Efficacy Scale for Learners of Turkish as a Foreign Language, and the B1-Level Speaking Skills Analytic Rubric for Learners of Turkish as a Foreign Language. During the six-week intervention, the experimental group participated in technology-based speaking activities structured according to the SAMR model, whereas the control group continued with the activities included in the existing curriculum. Both groups completed a pretest before the intervention and a posttest following its completion. The data were analyzed using independent- and paired-samples t-tests and a two-way mixed analysis of variance. The experimental group obtained significantly higher posttest scores than the control group in grammar, vocabulary, context-appropriate language use, coherence, pronunciation, and communication/interaction; however, the difference in fluency was not statistically significant. Speaking self-efficacy scores increased significantly in both groups, but the group-by-time interaction was not significant. These findings indicate that instruction based on the SAMR model supports several dimensions of speaking proficiency.

Anahtar Kelimeler

• teaching Turkish as a foreign language
• SAMR model
• speaking skill
• speaking self-efficacy
• technology-enhanced speaking instruction

Kaynakça

1. Abuammar, R. J. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde program sorununun öğretim sürecine yansıması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
2. Aktaş, E. (2023). The effect of Web 2.0-based technology applications on speaking skills and speaking anxiety in teaching Turkish as a foreign language: Voki example. Frontiers in Psychology, 14, Article 1183037. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1183037
3. Aktaş, E. ve Karakuş, S. (2023). Voki uygulamasının Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma motivasyonlarına ve konuşma öz yeterlik algılarına etkisi. International Journal of Languages' Education and Teaching, 11(3), 1–28. https://doi.org/10.29228/ijlet.71480
4. Arseven, A. (2016). Öz yeterlilik: Bir kavram analizi. Journal of Turkish Studies, 11(9), 63–80. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.10001
5. Balcı, M., ve Melanlıoğlu, D. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı üzerine. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 173–198.
6. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
7. Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117–148. https://doi.org/10.1207/s15326985ep2802_3
8. Başar, U. ve Çangal, Ö. (2023). Analyzing the self-efficacy in speaking skills of those who learn Turkish as a foreign/second language. Ondokuz Mayıs University Journal of Faculty of Education, 42(2), 775–790. https://doi.org/10.7822/omuefd.1270701

9. Büyükikiz, K. (2011). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma becerileri ile öz yeterlilik algıları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
10. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (26. bs.). Pegem Akademi.
11. Candaş-Karababa, Z. C. (2009). Teaching Turkish as a foreign language and problems encountered. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 42(2), 265–278. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001185
12. Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment – Companion volume. Council of Europe Publishing.
13. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmaların planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Çev. Ed.). EDAM. (Orijinal eser 2011’de yayımlanmıştır)
14. Croser, R. (2015). Inclusive technology. In A. Ashman (Ed.), Education for inclusion and diversity (pp. 162–195). Pearson Australia.
15. Dinçel, Ö., ve Ungan, S. (2022). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının ölçme değerlendirme açısından incelenmesi ve konuya dair öğretici görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(4), 1584–1612.
16. George, D. ve Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Pearson.
17. Gün, M., & Atmaca, M. A. (2024). Yabancılara Türkçe öğretiminde sertifikalandırma sorunları: 2023 yılında açılan yabancılara Türkçe öğretimi sertifika programları ders saatlerinin incelenmesi. Uluslararası Türkoloji Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi, 9(1), 1–18.
18. Hilton, J. T. (2016). A case study of the application of SAMR and TPACK for reflection on technology integration into two social studies classrooms. The Social Studies, 107(2), 68–73. https://doi.org/10.1080/00377996.2015.1124376
19. İnce, B. (2021). The effect of technology-supported peer teaching on speaking anxiety in teaching Turkish as a foreign language. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, Özel Sayı(10), 171–179. https://doi.org/10.29000/rumelide.1012525
20. Kocaman Gürata, E. ve Kaya, S. (2024). Descriptive analysis of scientific studies on technology use in teaching Turkish to foreigners. International Journal of Turkish Teaching Research, 4(1), 45–67. https://doi.org/10.5281/zenodo.12096392
21. Liu, Y. ve Hou, S. (2018). Potential reciprocal relationship between motivation and achievement: A longitudinal study. School Psychology International, 39(1), 38–55. https://doi.org/10.1177/0143034317710574
22. Mishra, P. & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A new framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054.
23. Özdemir, O. ve Karafil, B. (2017). Üniversite öğrencilerinin dil öğrenme motivasyon düzeyleri ile genel öz yeterlik inancı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kesit Akademi Dergisi, 3(10). https://doi.org/10.18020/kesit.1284
24. Piro, A., Gökbulut, B. ve Karabacak, E. (2025). The impact of technology on the knowledge, skills, attitudes, and motivation of students in teaching Turkish as a foreign language. Sustainability, 17(5), 1852. https://doi.org/10.3390/su17051852
25. Puentedura, R. R. (2006). Transformation, technology, and education. http://hippasus.com/resources/tte/
26. Puentedura, R. R. (2008). TPCK and SAMR: Models for enhancing technology integration. In As we may teach: Educational technology, from theory into practice. Maine Department of Education. http://www.hippasus.com/rrpweblog/archives/000025.html
27. Puentedura, R. R. (2014). Learning, technology, and the SAMR model: Goals, processes, and practice. http://www.hippasus.com/rrpweblog/archives/2014/06/29/LearningTechnologySAMRModel.pdf
28. Richards, C. (2006). Towards an integrated framework for designing effective ICT supported learning environments: The challenge to better link technology and pedagogy. Technology, Pedagogy and Education, 15(2), 239–255. https://doi.org/10.1080/14759390600769771
29. Sallabaş, M. E. (2012). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 162(162), 263–290. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/21489/230355
30. Sevim, O. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenmeye yönelik motivasyon: Bir ölçek geliştirme çalışması. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 65, 567–586. https://doi.org/10.14222/Turkiyat4170
31. Şengül, K. (2020). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde motivasyon, öz yeterlik, kaygı ve tutum. İçinde H. Karatay (Ed.), Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi el kitabı (s. 81–109). Pegem Akademi.
32. Temizyürek, F. ve Mercan, S. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin konuşma motivasyonunun düşmesinin nedenlerine yönelik görüşleri. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 931–945. https://doi.org/10.32321/cutad.1532068
33. Tschannen-Moran, M. ve Hoy, A. W. (2007). The differential antecedents of self-efficacy beliefs of novice and experienced teachers. Teaching and Teacher Education, 23(6), 944–956. https://doi.org/10.1016/j.tate.2006.05.003
34. Yusufoğlu, S. ve Kaya, F. B. (2024). The effect of flipped classroom model on Turkish as a foreign language learners’ speaking anxiety and speaking skill achievement. Base for Electronic Educational Sciences, 5(2), 213–227. https://doi.org/10.29329/bedu.2024.1064.12
35. Zimmerman, B. J. (1995). Self-efficacy and educational development. In A. Bandura (Ed.), Self-efficacy in changing societies (pp. 202–231). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527692.009