MUSIC, POLITICS AND SOCIAL TRANSFORMATION IN TURKEY

Öz

Abstract: This study aims to examine the multifaceted nature of music, which, beyond being an aesthetic production, is shaped by social, cultural, political, and technological transformations. In this context, the role of Republican-era cultural, artistic, and musical policies in national identity, modernization, and social integration processes is analyzed through the aesthetic, hermeneutical, and political dimensions of music. The study employs a qualitative research approach and a historical-theoretical analysis method based on literature review. The scope of the study includes Republican-era music policies, institutional arrangements, the synthesis of Turkish and Western music, and the modernization process. The findings demonstrate that music interacts with power relations, aesthetic values, technological changes, and social struggles. Music functions both as a tool of cultural policy by political powers and as a space for criticism, resistance, and liberation. In Turkey, it has been observed that after 1980, the collective understanding in political music weakened, individual and popular productions came to the forefront; and with digitalization, the role of music and humor in political criticism, memory, and emotional production increased. In conclusion, music is considered an important cultural and analytical field in understanding societies' identities, memories, and political transformations. Keywords: Political Music, Music Politics, Ideology, Social Transformation, Political Culture

Anahtar Kelimeler

• Political Music
• Music Politics
• Ideology
• Social Transformation
• Political Culture

TÜRKİYE’DE MÜZİK, SİYASET VE TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM

Öz

Özet: Bu çalışma, müziğin estetik bir üretim olmanın ötesinde toplumsal, kültürel, siyasal ve teknolojik dönüşümlerle şekillenen çok boyutlu yapısını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Cumhuriyet dönemi kültür, sanat ve müzik politikalarının ulusal kimlik, modernleşme ve toplumsal bütünleşme süreçlerindeki rolü; müziğin estetik, hermeneutik ve siyasal boyutlarıyla ele alınmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımı ve literatür incelemesine dayalı tarihsel-kuramsal çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamını Cumhuriyet dönemi müzik politikaları, kurumsal düzenlemeler, Türk-Batı müziği sentezi ve çağdaşlaşma süreci oluşturmaktadır. Bulgular, müziğin iktidar ilişkileri, estetik değerler, teknolojik değişimler ve toplumsal mücadelelerle etkileşim içinde olduğunu göstermektedir. Müzik, hem siyasal iktidarların kültürel politika aracı hem de eleştiri, direniş ve özgürleşme alanı olarak işlev görmektedir. Türkiye’de 1980 sonrası politik müzikte kolektif anlayışın zayıfladığı, bireysel ve popüler üretimlerin öne çıktığı; dijitalleşmeyle birlikte müzik ve mizahın siyasal eleştiri, hafıza ve duygulanım üretimindeki rolünün arttığı görülmüştür. Sonuç olarak müzik, toplumların kimliklerini, hafızalarını ve siyasal dönüşümlerini anlamada önemli bir kültürel ve analitik alan olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Politik Müzik, Müzik Politikaları, İdeoloji, Toplumsal Dönüşüm, Siyasal Kültür

Anahtar Kelimeler

• Politik Müzik
• Müzik Politikaları
• İdeoloji
• Toplumsal Dönüşüm
• Siyasal Kültür

Etik Beyan

-Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim. -Çalışma etik kuruldan muaftır. -Çalışmada herhangi bir kurum / kuruluştan destek alınmamıştır. -Çalışmada herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. -Çalışma tek yazar tarafından yürütülmüştür. -Bu çalışma Turnitin tarafından kontrol edilmiştir.

Kaynakça

1. Açıksöz Mutlu, F. (2014). Cumhuriyet’in İlanından Sonra Türkiye’de Çağdaş Müzik Politikaları (1923-1945) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Adorno, T. W. (2002). Aesthetic Theory (G. Adorno & R. Tiedemann, Eds.; R. Hullot-Kentor, Trans.). Continuum.
3. Adorno, T. W. (2018a). Müzik Yazıları (Ş. Öztürk, Haz. ve Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
4. Adorno, T. W. (2018b). Walter Benjamin’e mektuplar. İçinde E. Gen, T. Belge ve B. Aksoy (Çev.), Estetik ve Politika (ss. 163-198). İletişim Yayınları.
5. Agamben, G. (2008). “Art, Inactivity, Politics”, political/politics, Criticism of Contemporary Issues, 131-141.
6. Agamben, G. (2009). Nesir Fikri (F. Genç, Çev.). Metis Yayınları.
7. Ak, A. Ş. (2009). Türk Musikisi Tarihi. Akçağ Yayınları.
8. Akçay, Ş. Ö., & Solmacı, C. (2020). Türkiye’de Müzik ve Politika İlişkisi Üzerine Yapılmış Akademik Çalışmaların İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research, 13(72).

9. Akçay, Ş. Ö. (2016). Seçim Çalışmalarında Müzik Kullanımının Seçmenlerin Oy Tercihlerine Etkisi. 1. Ulusal Erzurum Müzik Bilimleri Sempozyumu Bildirileri (ss. 845-871).
10. Alpuğan, K. (2025). Bir Dünya Sohbet: Atatürk ve Müzik Devrimi. TRT Müzik Dairesi.
11. Altar, C. M. (1979). Estetik Yönleriyle Müzik. Bilim ve Teknik, (139), 28-31.
12. Arbo, A. (2017). Müzik Hermenötiği? Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 41, 151-168.
13. Attali, J. (2017). Gürültüden Müziğe (G. Gülcügil Türkmen, Çev.; 3. bs.). Ayrıntı Yayınları.
14. Aysal, N. (2005). Anadolu da Aydınlanma Hareketinin Doğuşu: Köy Enstitüleri. Atatürk Yolu Dergisi, 9(35), 267-282.
15. Benjamin, W. (1995). Alman Faşizminin Kuramları: Ernst Jünger’in Savaş ve Savaşçı Denemeler Derlemesi Üzerine. İçinde Ü. Oskay (Haz. ve Çev.), Estetize Edilmiş Yaşam (ss. 103-126). Der Yayınları.
16. Benjamin, W. (2015). Teknik Olarak Yeniden-Üretilebilirlik Çağında Sanat Yapıtı (G. Sarı, Çev.). Zeplin Kitap.
17. Bennett, A. (2018). Kültür ve Gündelik Hayat (N. Türkdoğan, B. Şenel & U. Y. Kaya, Çev.; 2. Baskı). Phoenix Yayınevi.
18. Bozdemir, S. (1998). Atatürk ve Eğitim, Cumhuriyet Döneminde Eğitimdeki Gelişmeler. Erdem, 11(32), 439-458.
19. Budak, O. A. (2006). Türk Müziğinin Kökeni, Gelişimi. Phoenix Yayınevi.
20. Deliormanlı, A. (2009). Mustafa Kemal Balkanlarda. Bayrak Basım Yayım Tanıtım.
21. Dilmaç, O. (2013). Avrupa’da Eğitim Gören Sanatçılarımızın Çağdaş Türk Sanatının Gelişimindeki Rolü. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(4).
22. Di Scipio, A. (2015). The Politics of Sound and the Biopolitics of Music: Weaving togethersound-making, irreducible listening, and the physical and cultural environment. Organised Sound, 20(3), 278-289.
23. Erbay, F., & Erbay, M. (2006). Cumhuriyet Dönemi (1923-1938) Atatürk’ün Sanat Politikası. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
24. Gadamer, H. G. (2003). Hermeneutik. İçinde D. Özlem (Der. ve Çev.), Hermeneutik Üzerine Yazılar (ss. 13-32). İnkılap Kitabevi.
25. Gedik, A. C. (2009, Kasım). Türkiye’deki Politik Müziğin Değişimi Üzerine Bir Tartışma Çerçevesi: “Ey özgürlük!”. Kültür / Sanat / Bilim / Çevre, 107.
26. Giuriati, G. (2010). Coping With Change. Changing Musical Traditions, Changing Ethnomusicology. Musicology Today, 7, 9-37.
27. Gökçeli, B. (2014). Türkiye’de Cumhuriyet Döneminin İlk Modernleşme Hamleleri Sürecinden Bugüne Cumhuriyet Halk Partisi’nin Müzik Politikaları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
28. Hillach, A. (1995). Siyaset Estetiği: Walter Benjamin’in “Alman faşizminin kuramları”. İçinde Ü. Oskay (Haz. ve Çev.), Estetize Edilmiş Yaşam (ss. 53-100). Der Yayınları.
29. Huyssen, A. (1999). Alacakaranlık Anıları (K. Atakay, Çev.). Metis Yayınları.
30. Kalb, Claudia (Mayıs 2019). Leonardo’nun Ölümsüz Dehası. National Geographic Türkiye, 46-80.
31. Kentel, F. (2022). İktidar ve Direniş Aracı Olarak Müzik. Jineps Gazetesi.
32. Keskin, C. (2012). Yurdu Gezen Ressamlar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2012(27), 141-151.
33. Kramer, L. (2011). Interpreting Music. University of California Press.
34. Kutluk, F. (1997). Müzik ve Politika. Doruk Yayınları.
35. Lacoue-Labarthe, P. (1990). Heidegger, Art and Politics: The Fiction of the Political. Basil Blackwell.
36. Lacoue-Labarthe, P., & Nancy, J.-L. (1997). Retreating the Political (S. Sparks, Ed.). Routledge.
37. Öztekin, A. (2013). Siyaset Bilimine Giriş (8. bs.). Siyasal Kitabevi.
38. Rancière, J. (2012). Estetiğin Huzursuzluğu Sanat Rejimi ve Politika (A. U. Kılıç, Çev.). İletişim Yayınları.
39. Rancière, J. (2020a). Dissensus: Politika ve Estetik Üzerine (M. Yalçınkaya, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
40. Rancière, J. (2020b). Estetiğin Siyaseti. İçinde A. Artun (Ed.), Sanat/Siyaset Kültür Çağında Sanat Ve Kültürel Politika (6. bs., ss. 207-228) (M. Tüzel, E. Gen, E. Soğancılar, H. Barışcan, N. Gürbilek, S. Yücesoy, U. Kılıç, & E. Zeybekoğlu, Çev.). İletişim Yayınları.
41. Rancière, J. (2013). Özgürleşen Seyirci (E. B. Şaman, Çev.; 2. bs.). Metis Yayınları.
42. Revill, G. (2000). Music and the Politics of Sound: Nationalism, Citizenship, and Auditory Space. Environment and Planning D: Society and Space, 18(5), 597-613.
43. Ridley, A. (2007). Müzik Felsefesi: Tema ve Varyasyonlar (B. Aydın, Çev.). Dost Kitabevi.
44. Rouvroy, A., & Stiegler, B. (2016). The Digital Regime of Truth: From the Algorithmic Governmentality to a New Rule of Law. La Deleuzine: Online Journal of Philosophy, 3, 6-29.
45. Savage, R. W. H. (2010). Hermeneutics and Music Criticism. Routledge.
46. Sloterdijk, P. (2017). The Aesthetic Imperative: Writings on Art. (K. Margolis, Trans.; P. Weibel, Ed.). Polity Press.
47. Street, J. (2003). ‘Fight the Power’: The Politics of Music and the Music of Politics, Government and Opposition, 38 (1).
48. Şengül, T. (2024). Estetik, Müzik ve Siyasal Olanı Düşünmek. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(34), 669-692.
49. Türk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi. (1997). Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri 1906-1938 (Cilt 2). Türk Tarih Kurumu Basım Evi.
50. Uçan, A. (1994). İnsan ve Müzik, İnsan ve Sanat Eğitimi. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
51. Uz, A. (2013). Erken Cumhuriyet Dönemi Sanat Politikaları İle Toplumun Sanatsal Gelişimine Plastik Sanatlar Çerçevesinden Bakış. Sanat Yazıları, 25-26, 9-24.
52. Yazıcı, H. (2017). Politika ve Müzik İlişkisi Bağlamında Verdi ve Saygun. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi. 5(10), 331-340.
53. Yiğit, T. (2015). Cumhuriyet döneminde kültür ve sanata önem verildi mi? [Video]. YouTube.
54. Weibel, P. (2011). Sloterdijk and the Question of an Aesthetic. In W. Schinkel & L. Noordegraaf-Eelens (Eds.), In medias res. Amsterdam University Press.