Araştırma Makalesi

Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı

Cilt: 28 Sayı: 4 31 Ağustos 2022
  • Merhad Ay *
  • Bengü Akdoğan
  • Elif Morrice Fidan
  • Lale Özbakır
PDF İndir
TR EN

Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı

Öz

Ülkemizi ve tüm dünyayı etkisi altına almış olan Covid-19 virüsüne karşı yapılan aşı çalışmaları, modern dünyanın kitlesel olarak aşılanabilmesi için büyük bir lojistik problemi de yanında getirmektedir. mRNA ve inaktif virüs yöntemi gibi farklı yöntemlerle üretilen çeşitli aşılar şirketler tarafından her geçen gün seri üretim için hazır hale getirilmektedir. Farklı koşullar altında farklı raf ömrü sürelerine sahip bu aşılar için iyi planlanmış bir dağıtım ağı büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde kullanılan ve zorlu saklama koşullarına ihtiyaç duyan Covid-19 mRNA aşıları için raf ömrünü verimli şekilde kullanacak iki aşamalı yerleştirme-rotalama modeli üzerinde durulmaktadır. Bu açıdan çalışmada, iki farklı yöntem ile ara depolar ve ara depolara bağlı merkezler belirlenmiş, sonrasında ise belirlenen lokasyonlar arasındaki araç rotaları için probleme özgü zaman kısıtlı kapasiteli araç rotalama problemi matematiksel modeli geliştirilmiştir. Sonuç olarak ortaya çıkan iki aşamalı yerleştirme-rotalama modeli başarılı bir şekilde aşıların raf ömrü süresi dolmadan tüketilmesi için uygun dağıtım modelini tespit etmeyi mümkün kılmıştır. Tıp alanındaki bilim insanları, ilerleyen yıllarda da bu tarz salgınlarla tekrar karşılaşılacağını dile getirmektedir. Bu yüzden yapılan çalışma ileriki yıllarda daha da geliştirilerek ülkedeki aşı gibi acil ve kısa tüketim ömrüne sahip ürünlerin dağıtım politikasının önceden hazır ve etkin kılınmasını sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Memikoğlu O, Genç V. COVİD-19. 1. baskı. Ankara, Türkiye, Ankara Üniversitesi Basımevi, 2019.
  2. [2] The Guardian. “UK approves Pfizer/BioNTech Covid Vaccine for Rollout Next Week”. https://www.theguardian.com/society/2020/dec/02/pf izer-biontech-covid-vaccine-wins-licence-for-use-in-theuk (02.12.2020).
  3. [3] Yavuz E. “Covid-19 aşıları”. Türk Aile Hekimleri Dergisi, 24(4), 227-234, 2020.
  4. [4] Dai Z, Aqlan F, Gao K, Yefu Zhou. “A two-phase method for multi-echelon location-routing problems in supply chains”. Expert Systems with Applications, 115, 618-634, 2018.
  5. [5] Wu T, Low C, Wei J. “Heuristic solutions multi-depot location-routing problems”. Computers & Operations Research, 29, 1393-1415, 2002.
  6. [6] Hemmelmayr V, Cordeau J, Crainic T. “An adaptive large neighborhood search heuristic for two-echelon vehicle routing problems arising in city logistics”. Computers & Operations Research, 39, 3215-3228, 2012.
  7. [7] Govindan K, Jafarian A, Khodaverdi R, Devika K. “Two-echelon multiple-vehicle location-routing problem with time Windows for optimization of sustainable supply chain network of perishable food”. International Journal Production Economics, 152, 9-28, 2014.
  8. [8] Tuzun D, Burke LI. “A two-phase tabu search approach to the location routing problem”. European Journal of Operational Research, 116(1), 87-99, 1999.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merhad Ay *
Türkiye

Bengü Akdoğan Bu kişi benim
Türkiye

Elif Morrice Fidan Bu kişi benim
Türkiye

Lale Özbakır Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

25 Haziran 2021

Kabul Tarihi

15 Şubat 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 28 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Ay, M., Akdoğan, B., Fidan, E. M., & Özbakır, L. (2022). Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(4), 559-568. https://izlik.org/JA34GB33BT
AMA
1.Ay M, Akdoğan B, Fidan EM, Özbakır L. Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2022;28(4):559-568. https://izlik.org/JA34GB33BT
Chicago
Ay, Merhad, Bengü Akdoğan, Elif Morrice Fidan, ve Lale Özbakır. 2022. “Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 (4): 559-68. https://izlik.org/JA34GB33BT.
EndNote
Ay M, Akdoğan B, Fidan EM, Özbakır L (01 Ağustos 2022) Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 4 559–568.
IEEE
[1]M. Ay, B. Akdoğan, E. M. Fidan, ve L. Özbakır, “Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 4, ss. 559–568, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GB33BT
ISNAD
Ay, Merhad - Akdoğan, Bengü - Fidan, Elif Morrice - Özbakır, Lale. “Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28/4 (01 Ağustos 2022): 559-568. https://izlik.org/JA34GB33BT.
JAMA
1.Ay M, Akdoğan B, Fidan EM, Özbakır L. Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2022;28:559–568.
MLA
Ay, Merhad, vd. “Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 4, Ağustos 2022, ss. 559-68, https://izlik.org/JA34GB33BT.
Vancouver
1.Merhad Ay, Bengü Akdoğan, Elif Morrice Fidan, Lale Özbakır. Yerleştirme-rotalama problemi için iki aşamalı bir model: Covid-19 aşılarının dağıtımı. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2022;28(4):559-68. Erişim adresi: https://izlik.org/JA34GB33BT