TR
EN
Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi
Öz
2-Methylisoborneol (2-MIB) ve geosminden kaynaklanan tat ve koku sorunu, su kaynaklarında görülen en yaygın problemlerden biridir. Doğal ve antropojenik kirlik kaynakları neticesinde su kaynakları kirlenmekte ve sularda topraksı-küflü tat ve koku oluşmaktadır. Su kaynaklarında tat ve koku oluşumuna neden olan antropojenik kaynakların başında kültür balıkçılığı üretim tesisleri yer almaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde faaliyet gösteren ve özellikle gökkuşağı alabalığı üretimi gerçekleştirilen tesislerde 2-MIB ve geosmin oluşumundan kaynaklanan tat ve koku sorununun giderimine yönelik kullanılabilecek en iyi arıtma prosesini çok ölçütlü karar verme metotları (ÇÖKVM) kullanılarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; ozon tabanlı prosesler, ultraviyole (UV) tabanlı prosesler, aktif karbon adsorbsiyonu, alüminyum koagülasyonu, kum filtrasyonu, klor, klor dioksit, potasyum permanganat, fenton tabanlı prosesler ve foto-fenton prosesleri alternatif prosesler olarak değerlendirilmiştir. En iyi arıtma prosesinin belirlenmesinde analitik hiyerarşi süreci (AHS) kullanılmıştır. Alt kriterler olarak ise giderim performansı, güvenilirlik ve dayanıklılık, karmaşıklık, planlı bakım kolaylığı, inşa kolaylığı, çeşitli kimyasal kullanımı, ön arıtma gereksinimi, yan ürün oluşumu ve uygunluk belirlenmiştir. Alt kriterlerin sıralamasında TOPSIS ve VIKOR karar verme modelleri kullanılmıştır. TOPSIS ve VIKOR metodları kullanılarak elde edilen sonuçlara göre, beton havuzlarda gökkuşağı alabalığı üretiminden kaynaklanan 2-MIB ve geosmin gibi tat ve koku bileşenlerinin gideriminde kullanılabilecek en iyi arıtma yönteminin ozon tabanlı prosesler olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Arslan G, Yağanoğlu E. “Toprak ve beton havuzlarda yapılan alabalık yetiştiriciliğinin su ve topraktaki bazı fiziko-kimyasal parametrelere etkisi”. Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 6(1), 1-5, 2020.
- [2] Tokgöz Yayan D. Durgun Sularda Balık Yetiştiriciliğinin Besin Elementleri Açısından Etkilerinin Azaltılması. Uzmanlık Tezi, T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Ankara, Türkiye, 2015.
- [3] Aydın F. “Alabalık Biyolojisi ve Yetiştirme Teknikleri”. Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Tarım ve Orman Bakanlığı, Ankara, Türkiye, 2020.
- [4] Kiriş GA, Dikel S. “Fiber tank ve beton havuza yerleştirilmiş ağ kafeslerdeki gökkuşağı alabalıklarının (oncorhynchus mykiss walbaum. 1792) besi performansları ve karkas kompozisyonları”. Ege University Journal of Fisheries & Aquatic Sciences, 19, (3-4), 371-380, 2002.
- [5] Atamanalp M, Kocaman EM, Dağdemir V. “Farklı tip havuzların yavru alabalık yetiştiriciliğinde karlılık üzerine etkisinin ekonomik analizi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 1-4, 2007.
- [6] Robin J, Cravedi JP, Hillenweck A, Deshayes C, Vallod D. “Off flavor characterization and origin in French trout farming”. Aquaculture, 260, 128-138, 2006.
- [7] Gonçalves AA, Gagnon GA. “Ozone application in recirculating aquaculture system: An overview”. Ozone: Science & Engineering, 33, 345-367, 2011.
- [8] Barrett SE, Krasner SW, Amy GL. “Natural Organic Matter and Disinfection By-Products: Characterization and Control in Drinking Water-An Overview. Editors: Barrett SE,Krasner SW, Amy GL. Natural Organic Matter and Disinfection By-Products. 2-14, Washington DC, USA, American Chemical Society, 2000.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Kasım 2022
Gönderilme Tarihi
7 Haziran 2021
Kabul Tarihi
13 Ocak 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 28 Sayı: 6
APA
Özgür, C., & Öztürk, E. (2022). Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(6), 888-900. https://izlik.org/JA92LN35NU
AMA
1.Özgür C, Öztürk E. Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2022;28(6):888-900. https://izlik.org/JA92LN35NU
Chicago
Özgür, Cihan, ve Emrah Öztürk. 2022. “Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 (6): 888-900. https://izlik.org/JA92LN35NU.
EndNote
Özgür C, Öztürk E (01 Kasım 2022) Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28 6 888–900.
IEEE
[1]C. Özgür ve E. Öztürk, “Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 6, ss. 888–900, Kas. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92LN35NU
ISNAD
Özgür, Cihan - Öztürk, Emrah. “Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 28/6 (01 Kasım 2022): 888-900. https://izlik.org/JA92LN35NU.
JAMA
1.Özgür C, Öztürk E. Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2022;28:888–900.
MLA
Özgür, Cihan, ve Emrah Öztürk. “Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 28, sy 6, Kasım 2022, ss. 888-00, https://izlik.org/JA92LN35NU.
Vancouver
1.Cihan Özgür, Emrah Öztürk. Gökkuşağı alabalığı tesislerinden kaynaklanan tat ve koku sorununun çok kriterli karar verme metotları ile değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Kasım 2022;28(6):888-900. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92LN35NU