Araştırma Makalesi

Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama

Cilt: 29 Sayı: 7 30 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama

Öz

Günümüzde, acil sağlık servislerine yönelik talepler, salgın, deprem vb. doğal afetler ile patlamalar gibi durumlarda olağanüstü artış göstermektedir. Söz konusu talebin doğru bir şekilde tahmin edilmesi, acil servislere başvuracak kişi sayısının belirlenmesi ve ilgili kaynak planlamalarının etkin şekilde gerçekleştirilmesini sağlayacağından olağanüstü durumlar için kriz yönetim sürecinde kolaylık sağlayacaktır. Bu çalışmada, bir acil servise başvuru sayısının tahmini amaçlanmaktadır. Ele alınan, mevsimsel özelliklere sahip verilere yönelik olarak, zaman serisi analizi yöntemlerinden SARIMA, HoltWinters ve ayrıştırma; makine öğrenmesi yöntemlerinden rastgele ağaç ve rastgele orman teknikleri kullanılmıştır. Tahmin çalışması için Ankara’ da yer alan bir hastanenin 396 günlük “başvuran hasta sayısı” verisi kullanılmıştır. Her bir yöntemdeki tahminler, yedi, on beş ve otuz günlük olarak yapılmıştır. Talep tahmini yöntemlerinden en başarılı yöntemin belirlenebilmesi için korelasyon, düzeltilmiş RKARE ve ortalama mutlak yüzde hatası değerlerinden faydalanılmıştır. Yapılan analizlerde SARIMA yönteminin, acil servise yapılacak başvuru sayısının tahmin edilmesinde diğer yöntemlere göre daha etkili sonuçlar verdiği görülmüştür. Ayrıca, acil servislere yapılan başvuruların sürekli değişen, dinamik bir yapıya sahip olmasının bir sonucu olarak, tahmin edilen gün sayısındaki değişimin tahmin değerleri üzerinde önemli etkisi olduğu da anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Afilal M, Yalaoui F, Dugardin F, Amodeo L, Laplanche D, Blua P. “Forecasting the emergency department patients flow”. Journal of Medical Systems, 40(7), 1-18, 2016.
  2. [2] Harrou F, Dairi A, Kadri F, Sun Y. “Effective forecasting of key features in hospital emergency department: Hybrid deep learning-driven methods”. Machine Learning with Applications, 7, 1-13, 2022.
  3. [3] Ramgopal S, Pelletier JH, Rakkar J, Horvat CM. “Forecast modeling to identify changes in pediatric emergency department utilization during the COVID-19 pandemic”. The American Journal of Emergency Medicine, 49, 142-147, 2021.
  4. [4] Becerra M, Jerez A, Aballay B, Garcés HO, Fuentes A. “Forecasting emergency admissions due to respiratory diseases in high variability scenarios using time series: A case study in Chile”. Science of the Total Environment, 706, 1-11, 2020.
  5. [5] Bekker R, Broek M, Koole G. “Modeling COVID-19 hospital admissions and occupancy in the Netherlands”. European Journal of Operational Research, 304(1), 207-218, 2023.
  6. [6] Dam V, Zelis P, Kuijk S, Linkens A, Brüggeman R, Spaetgens B, Horst I, Stassen P. “Performance of prediction models for short-term outcome in COVID-19 patients in the emergency department: a retrospective study”. Annals of Medicine, 53(1), 402-409, 2021.
  7. [7] Ozudogru AG, Gorener A. “Method selection for demand forecasting: Application in a private hospital”. International Journal of Decision Sciences & Applications, 1(1), 13-22, 2020.
  8. [8] Jones SA, Joy MP, Pearson J. “Forecasting demand of emergency care”. Health Care Management Science 2002, 5(4), 297-305, 2002.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri Organizasyonu ve Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2022

Kabul Tarihi

29 Aralık 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 29 Sayı: 7

Kaynak Göster

APA
Çiftçi, S., & Batur Sir, G. D. (2023). Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(7), 667-679. https://izlik.org/JA22MG29TN
AMA
1.Çiftçi S, Batur Sir GD. Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;29(7):667-679. https://izlik.org/JA22MG29TN
Chicago
Çiftçi, Sema, ve Gül Didem Batur Sir. 2023. “Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 (7): 667-79. https://izlik.org/JA22MG29TN.
EndNote
Çiftçi S, Batur Sir GD (01 Aralık 2023) Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 7 667–679.
IEEE
[1]S. Çiftçi ve G. D. Batur Sir, “Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 7, ss. 667–679, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22MG29TN
ISNAD
Çiftçi, Sema - Batur Sir, Gül Didem. “Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29/7 (01 Aralık 2023): 667-679. https://izlik.org/JA22MG29TN.
JAMA
1.Çiftçi S, Batur Sir GD. Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;29:667–679.
MLA
Çiftçi, Sema, ve Gül Didem Batur Sir. “Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 7, Aralık 2023, ss. 667-79, https://izlik.org/JA22MG29TN.
Vancouver
1.Sema Çiftçi, Gül Didem Batur Sir. Acil servise başvuru sayısının zaman serisi analiz ve makine öğrenmesi yöntemleri ile tahmin edilmesine yönelik bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2023;29(7):667-79. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22MG29TN