TR
EN
Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi
Öz
Antik dönem doğa bilimcisi Plinius, Hellenistik ve Roma döneminde yaygın olarak kullanılan almandin bileşimli lal taşlarının (Granat) Anadolu'da Karia'da Alabanda (Çine) ve Orthosia'da (Yenipazar) çıkarıldığından bahsetmektedir. Çalışmaya konu edilen granat örnekleri Hacıaliler (Çine-Aydın) bölgesinde Menderes Masifine ait orta-yüksek dereceli, gnays ve mikaşist bileşimli metamorfik kayaçlar içerisinde bulunmaktadır. Boyutları 0.5-2 cm arasında değişen, morumsu-kahverengi renkli ve mat parlaklık gösteren granat porfiroblastları dodekahedron formda kristallenmişlerdir. Mikroskobik incelemelerinde poikloblast doku gösteren granat mineralleri oldukça kırıklı bir yapıda olup, bol miktarda kuvars, muskovit ve opak mineral kapanımları içermektedir. Tahribatsız bir analiz tekniği olan Konfokal Raman spektroskopisi çalışmalarına göre granatların 910-912, 349 ve 553-555 cm-1 güçlü olmak üzere toplam 10 farklı Raman titreşimi gösterdikleri ve tipik olarak almandin bileşiminde oldukları tespit edilmiştir. Mineral kimyası sonuçlarına göre granatlar Alm0.72-0.87 Grs0.07- 0.19 Pyr0.02-0.13 Sps0.00-0.02 kimyasal formülüne sahiptirler. Granat-Biyotit jeotermometre hesaplamalarına göre granatların ortalama 565.3 ± 20.8°C sıcaklıkta, 6.6 kbar basınç altında oluştukları belirlenmiştir. Hacıaliler granatlarının ortalama kıtasal kabuk çoklu element değişim diyagramında LIL elementleri (Cs, Rb, Ba, K, Sr, Pb) bakımından fakirleşme gösterdiği belirlenmiştir. Kondrit’e göre normalize edilmiş NTE çoklu element değişim diyagramında granat örneklerinin NTE bakımından zenginleşme gösterdikleri (∑NTE: 192.2- 212.1), (La/Sm)N oranı 2.62-2.89, (Sm/Yb)N oranı 0.31-0.38 ve (Eu/Eu*)N oranı 0.41-0.44 arasında değiştiği belirlenmiştir. Gemolojik testlere göre granat kristallerinin özgül ağırlıkları 3.33 ile 3.64 arasında değişmekte, kırılma indis değerleri ise 1.81-1.95 civarındadır. L*a*b* renk sistemine göre granat kristallerinin renk ortalaması L*:46.25 a*:6.55 b*:6.60 (morumsu kahverengi) olarak belirlenmiştir. Mineralojik, jeokimyasal ve gemolojik değerlendirmeler sonucunda Hacıaliler granat örneklerinin çok evreli metamorfizmaya uğramış olması ve sonrasında gelişen jeolojik süreçlerle (ayrışma, alterasyon vb.) parlak ve şeffaf olan kristal formlarını kaybettikleri bu nedenle süstaşı özelliği göstermedikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca granat örneklerinin NTE içerikleri bakımından önemli bir potansiyele sahip olabilecekleri düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] King RJ. “Minerals explained 26: The garnets”. Geology Today, 15(1), 34-37, 1999.
- [2] Liang P, Zhang Y, Xie Y. “Chemical Composition and Genesis Implication of Garnet from the Laoshankou Fe-CuAu Deposit, the Northern Margin of East Junggar, NW China”. Minerals, 11(3), 1-25, 2021.
- [3] Stockton CM, Manson DV. “A proposed new classification for gem-quality garnets”. Gems and Gemology, 21(4), 205-218, 1985.
- [4] Baxter EF, Caddick MJ, Ague JJ. “Garnet: common mineral, uncommonly useful”. Elements, 9(6), 415-419, 2013.
- [5] Deer WA, Howie RA, Zussman J. An Introduction to the Rock Forming Minerals. 2nd ed. London, England, Longman, 1992.
- [6] Klein C, Philpotts A. Earth Materials: Introduction to Mineralogy and Petrology. 2nd ed. Cambridge, England, Cambridge University Press, 2017.
- [7] Yavuz F, Yıldırım DK. “WinGrt, a Windows program for garnet supergroup minerals”. Journal of Geosciences, 65, 71-95, 2020.
- [8] Baxter EF, Caddick MJ, Dragovic B. “Garnet: a rock-forming mineral Petro chronometer”. Reviews Mineralogy and Geochemistry, 83, 469-533, 2017.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
17 Ekim 2022
Kabul Tarihi
10 Ocak 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 29 Sayı: 7
APA
Ören, U., & Koralay, T. (2023). Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(7), 769-782. https://izlik.org/JA74RN29MP
AMA
1.Ören U, Koralay T. Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;29(7):769-782. https://izlik.org/JA74RN29MP
Chicago
Ören, Ufuk, ve Tamer Koralay. 2023. “Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 (7): 769-82. https://izlik.org/JA74RN29MP.
EndNote
Ören U, Koralay T (01 Aralık 2023) Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29 7 769–782.
IEEE
[1]U. Ören ve T. Koralay, “Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 7, ss. 769–782, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74RN29MP
ISNAD
Ören, Ufuk - Koralay, Tamer. “Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 29/7 (01 Aralık 2023): 769-782. https://izlik.org/JA74RN29MP.
JAMA
1.Ören U, Koralay T. Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2023;29:769–782.
MLA
Ören, Ufuk, ve Tamer Koralay. “Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 29, sy 7, Aralık 2023, ss. 769-82, https://izlik.org/JA74RN29MP.
Vancouver
1.Ufuk Ören, Tamer Koralay. Menderes masifi’ndeki (Hacıaliler/Çine-Aydın) Granat (Lal Taşı) porfiroblastlarının, Mineralojik-Jeokimyasal ve gemolojik incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2023;29(7):769-82. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74RN29MP