Araştırma Makalesi

Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye

Cilt: 31 Sayı: 3 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye

Öz

Karstik akiferler sahip oldukları beslenme (noktasal ve alansal), depolama (kanal ve matriks), dolaşım (yerel ve yaygın) ve boşalım (laminar ve türbülanslı) özellikleri bakımından heterojen yeraltısuyu sistemleri olup, hem doğal hem de doğal olmayan tehditlere karşı gözenekli akiferlere kıyasla çok hızlı tepki veren hassas ortamlardır. İklim değişikliği ve nüfus artışı gibi güncel tehditler dikkate alındığında karstik yeraltısuları üzerindeki baskının günden güne artması kaçınılmazdır. Karstik yeraltısularının sürdürülebilir kullanımı ise onların kavramsal ve sayısal modellerinin geliştirilmesi ile mümkün olmaktadır. Karstik akiferlerin sayısal modelleri ise basitten karmaşığa doğru (i) kara kutu modeller, (ii) kavramsal modeller ve (iii) fiziksel modeller olmak üzere üç farklı yaklaşıma göre oluşturulabilmektedir. Bu çalışma karstik bir akiferin sayısal boşalım modelinin kavramsal modelleme yaklaşımı kullanılarak nasıl oluşturulması gerektiği hususunu en temelden ele alarak açıklamıştır. Bu kapsamda veri ihtiyacı, veri toplama teknikleri, veri işleme yöntemleri, model yapısal yeterliliği ve son olarak model uygulamasının yapılması hususlarına değinilmiştir. Çalışmada değinilen metodolojinin örnek bir uygulaması Orta Toros karst kuşağında yer alan Susuz karst akiferi ve Pınarbaşı karst kaynağı boşalım modeli sonuçları üzerinden açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Smart PL, Hobbs SL. “Characterisation of carbonate aquifers: a conceptual base”. Environmental Problems in Karst Terranes and Their Solutions Conference. National Water Well Association, Dublin, Ohio, USA, 28-30 October 1986.
  2. [2] Ford D, and Williams PD. Karst Hydrogeology and Geomorphology. 2nd ed. New York, USA. John Wiley & Sons, 2007.
  3. [3] Bakalowicz M. “Karst groundwater: a challenge for new resources”. Hydrogeology Journal, 13, 148-160, 2005.
  4. [4] Giorgi F, Lionello P. “Climate change projections for the Mediterranean region”. Global and Planetary Change, 63(2-3), 90-104, 2008.
  5. [5] Lelieveld J, Hadjinicolaou P, Kostopoulou E, Chenoweth J, El Maayar M, Giannakopoulos C, Xoplaki E. “Climate change and impacts in the Eastern Mediterranean and the Middle East”. Climatic Change, 114, 667-687, 2012.
  6. [6] Cramer W, Guiot J, Fader M, Garrabou J, Gattuso JP, Iglesias A, ... Xoplaki E. “Climate change and interconnected risks to sustainable development in the Mediterranean”. Nature Climate Change, 8(11), 972-980, 2018.
  7. [7] Hartmann A, Goldscheider N, Wagener T, Lange J, Weiler M. “Karst water resources in a changing world: Review of hydrological modeling approaches”. Reviews of Geophysics, 52(3), 218-242, 2014.
  8. [8] Jukić D, Denić-Jukić V. “Nonlinear kernel functions for karst aquifers”. Journal of Hydrology, 328(1-2), 360-374, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

7 Haziran 2023

Kabul Tarihi

26 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 31 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çallı, S. S., & Çelik, M. (2025). Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 31(3), 469-483. https://izlik.org/JA47AK58YU
AMA
1.Çallı SS, Çelik M. Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;31(3):469-483. https://izlik.org/JA47AK58YU
Chicago
Çallı, Süleyman Selim, ve Mehmet Çelik. 2025. “Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31 (3): 469-83. https://izlik.org/JA47AK58YU.
EndNote
Çallı SS, Çelik M (01 Haziran 2025) Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31 3 469–483.
IEEE
[1]S. S. Çallı ve M. Çelik, “Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 31, sy 3, ss. 469–483, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47AK58YU
ISNAD
Çallı, Süleyman Selim - Çelik, Mehmet. “Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 31/3 (01 Haziran 2025): 469-483. https://izlik.org/JA47AK58YU.
JAMA
1.Çallı SS, Çelik M. Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2025;31:469–483.
MLA
Çallı, Süleyman Selim, ve Mehmet Çelik. “Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 31, sy 3, Haziran 2025, ss. 469-83, https://izlik.org/JA47AK58YU.
Vancouver
1.Süleyman Selim Çallı, Mehmet Çelik. Karstik kaynak boşalım modelleme esasları: Susuz karst akifer kavramsal modeli örneği, Seydişehir, Türkiye. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2025;31(3):469-83. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47AK58YU