An advanced KEMIRA-M method proposal based on FARE method to perform ergonomic risk evaluation in a dishwasher assembly line

Yıl 2025, Cilt: 31 Sayı: 6, 956 - 968, 13.11.2025

Pelin Toktaş , Gülin Feryal Can

https://doi.org/10.5505/pajes.2025.49931

Öz

Ergonomic risk assessment is the study performed to identify factors or actions in the workplace, workplace conditions, or a combination of these that may be harmful for overall system performance and human well-being. There are many different types of ergonomic risk factors in workplaces. For this reason, obtaining an ergonomic risk level considering different risk factors for different regions in an assembly line is a hard work. In this context, this study aims to develop a new integrated Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approach based on Kemeny Median Indicator Rank Accordance Modified (KEMIRA-M) and Factor Relationships (FARE) for determining the riskiest region in a dishwasher assembly line. KEMIRA-M is used when the risk factors can be logically distinguished a few subsets and considers interactions between factors for setting factors’ weights based on their priorities for each decision maker (DM). KEMIRA-M can also rank different assembly line regions by forming weight pairs considering factors’ subsets simultaneously. Despite these features, the factors’ weighting procedure of KEMIRA-M is utilized intuitively. In this context, FARE method was used in this study to overcome subjectivity and intuitiveness in the weighting process of KEMIRA-M. FARE allows the determination of weights of a large number of factors based on the relationship between the factors, increases the accuracy of computations, and reduces expert dependency.

Anahtar Kelimeler

KEMIRA-M , FARE , Ergonomics , Assembly Line , Risk Assessment

Bulaşık makinesi montaj hattında ergonomik risk değerlendirmesi gerçekleştirmek için FARE yöntemine dayalı gelişmiş bir KEMIRA-M yöntemi önerisi

Öz

Ergonomik risk değerlendirmesi, işyerinde, işyeri koşullarında veya bunların bir kombinasyonunda genel sistem performansı ve insan refahı için zararlı olabilecek faktörleri veya eylemleri belirlemek için yapılan çalışmadır. İşyerlerinde pek çok farklı türde ergonomik risk faktörü bulunmaktadır. Bu nedenle bir montaj hattında farklı bölgeler için farklı risk faktörlerini dikkate alarak ergonomik risk düzeyi elde etmek zorlu bir iştir. Bu bağlamda, bu çalışma, bir bulaşık makinesi montaj hattındaki en riskli bölgenin belirlenmesi için Kemeny Median Indicator Rank Accordance Modified (KEMIRA-M) ve Factor Relationships (FARE) yöntemlerine dayalı yeni bir bütünleşik Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımı geliştirmeyi amaçlamaktadır. KEMIRA-M, risk faktörleri birkaç alt kümeye mantıksal olarak ayırt edilebildiğinde ve her karar vericinin önceliklerine göre faktörlerin ağırlıklarını belirlemek için faktörler arasındaki etkileşimleri dikkate alır. KEMIRA-M aynı zamanda faktörlerin alt kümelerini dikkate alarak ağırlık çiftleri oluşturarak farklı montaj hattı bölgelerini aynı anda sıralayabilmektedir. Bu özelliklerine rağmen KEMIRA-M yönteminin faktörleri ağırlıklandırma prosedürü sezgisel olarak yapılmaktadır. Bu bağlamda KEMIRA-M'nin ağırlıklandırma sürecinde öznelliği ve sezgiselliği aşmak için bu çalışmada FARE yöntemi kullanılmıştır. FARE, faktörler arasındaki ilişkiye dayalı olarak çok sayıda faktörün ağırlıklarının belirlenmesine olanak tanır, hesaplamaların doğruluğunu arttırır ve uzman bağımlılığını azaltır.

Anahtar Kelimeler

KEMIRA-M , FARE , Ergonomi , Montaj Hattı , Risk Değerlendirme

Kaynakça

• [1] Arslan N, Delice EK. (2020). KEMIRA-M yöntemi ile kişisel kullanıcılar için dron seçimi: bir uygulama. Endüstri Mühendisliği. 31(2):159-179.
• [2] Arslan N, Delice EK. (2021). HTEA tabanlı KEMIRA-M Yöntemi ile sağlık sektöründe risk değerlendirme. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi. 28:853-862. doi: 10.31590/ejosat.1011721.
• [3] Ay S, Can GF, Toktas P. (2022). A novel multi-criteria decision-making approach proposal based on KEMIRA-M with four criteria groups. Int J Inf Technol Decis Mak. 22(03): 991-1032. doi: 10.1142/S0219622022500614.
• [4] Can GF, Toktaş, P. (2021). An advanced stochastic risk assessment approach proposal based on KEMIRA-M, QFD and Fine–Kinney hybridization. Int J Inf Technol Decis Mak. 20(01): 431-468. doi: 10.1142/S0219622021500036.
• [5] Delice EK, Can GF. (2020). A new approach for ergonomic risk assessment integrating KEMIRA, Best–Worst and MCDM methods. Soft Comput. 24(19):15093-15110. doi: 10.1007/s00500-020-05143-9.
• [6] Ginevičius, R. (2011). A new determining method for the criteria weights in multi criteria evaluation. Int J Inf Technol Decis Mak. 10(06):1067-1095. doi: 10.1142/S0219622011004713.
• [7] Girdzijauskaitė E, Radzevičienė A, Jakubavičius A. (2019). Impact of international branch campus kpis on the university competitiveness: FARE method. Insights into Regional Development, 1(2): 171-180. doi: 10.9770/IRD.2019.1.2(7).
• [8] Hart Sandra G, Staveland Lowell E. (1988). Development of NASA-TLX (Task Load Index): Results of empirical and theoretical research. In Hancock, Peter A.; Meshkati, Najmedin (eds.). Human Mental Workload. Advances in Psychology. Vol. 52. Amsterdam: North Holland. pp. 139– 183.
• [9] Krylovas A, Zavadskas EK, Kosareva N. (2016). Multiple criteria decision-making KEMIRA-M method for solution of location alternatives. Econ. Res.-Ekon. 29(1): 50-65. doi: 10.1080/1331677X.2016.1152560.
• [10] Kundakcı N, Sarıçalı G. (2019). Bütünleşik KEMIRA-M ve COPRAS yöntemi ile mermer işletmesi için katrak makinesi seçimi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(20): 1028-1061. doi: 10.36543/kauiibfd.2019.044.
• [11] McAtamney L, Corlett N. (2004). Rapid upper limb assessment (RULA). In Handbook of human factors and ergonomics methods, CRC Press, pp. 86-96.
• [12] Meriç C, Can GF. (2021). Sağlık Kuruluşlarının yeşil hastane ölçütlerine göre değerlendirilmesi. International Congress on Science and Engineering for Sustainability, 16- 18 April 2021, İstanbul.
• [13] Öznil Kış, Can GF, Toktaş P. (2020). Warehouse location selection for an electricity distribution company by KEMIRA-M method. PAJES. 26(1): 227-240. doi: 10.5505/pajes.2019.98354.
• [14] Pakdil F, Toktaş P, Can GF. (2020) Six sigma project prioritization and selection: a multi-criteria decision making approach in healthcare industry. Int. J. Lean Six Sigma. 12(3):553-578. doi:10.1108/IJLSS-04-2020-0054.
• [15] Sarıçalı G, Kundakçı N. (2017). Forklift alternatiflerinin KEMIRA-M yöntemi ile değerlendirilmesi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1):35-53. doi: 10.17541/optimum.285053.
• [16] Toktaş P, Can GF. (2018). Şantiyelerin iş sağlığı ve güvenliği açısından risk düzeylerine göre KEMIRA-M yöntemi ile sıralanması. Ergonomi, 1(3):123-136. doi: 10.33439/ergonomi.480397.
• [17] Toktaş P, Can GF. (2019). Stochastic KEMIRA-M approach with consistent weightings. Int J Inf Technol Decis Mak, 18(03):793-831. doi:10.1142/S0219622019500123.
• [18] Toktaş P, Can GF. (2022). A three-stage holistic risk assessment approach proposal based on KEMIRA-M and DEMATEL integration. Knowl Inf Syst. 65(4):1735-1768 1- 34. doi: 10.1007/s10115-022-01809-y.
• [19] Tutuş AC, Can GF, Çökeliler D. (2021). Tromboliz kateter üretim sürecindeki risklerin KEMIRA-M yöntemi ile önceliklendirilmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (25):763-773. doi: 10.31590/ejosat.891599.
• [20] Türker M, Can GF. (2021). Traktör imalati yapan bir firmada tedarikçi seçiminin KEMIRA-M yöntemi ile gerçekleştirilmesi. 5.Uluslararası Mühendislik ve Teknoloji Yönetimi Kongresi, 24-25 Nisan 2021, İstanbul.
• [21] Kabir, M. F., & Roy, S. (2023). Hazard perception test among young inexperienced drivers and risk analysis while driving 13 through a T-junction. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 6(1), 1-17. https://doi.org/10.31181/dmame181221015k.