Kozlu taşkömürünün koklaşma özelliklerine Oltu linyiti ilavesinin etkisi
Öz
Ülkemizde kok üretimi için kullanılan taşkömürü rezervleri oldukça sınırlıdır. Ancak koklaşamayan linyit rezervleri ise oldukça yüksektir. Linyitlerin taş kömürlerine ilave edilerek kok üretiminde kullanılabilmesi için bu karışımların koklaşabilme özelliklerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Erzurum Oltu linyiti ve Zonguldak Kozlu taşkömürü ve bu kömürlerin belirli oranlarda hazırlanan karışımları kullanılmıştır. Ham kömür ve kömür karışımlarının koklaşma kalitesini belirleyen nem içeriği, kül, uçucu madde, petrografik analiz, serbest şişme indeksi, Gray-King kok testi, dilatasyon ve plastisite (akışkanlık) gibi çeşitli parametreler incelenmiştir. Oltu kömüründe maseral bileşiminin %75 oranında hüminitten oluşması bu kömürün düşük ranklı karakterini, Kozlu kömürünün %65 vitrinit içeriği yüksek ranklı ve koklaşabilir karakterini göstermektedir. Mikrolitotip bileşimleri de bu durumu desteklemektedir. Kömürlerin ve karışımlarının serbest şişme indeksi testinde, %100 Oltu linyitinin hiç yapışma göstermediği, %100 Kozlu kömürünün ise iyi bir koklaşma özelliğini yansıtan 6 FSI değerine sahip olduğu belirlenmiştir. Gray-King kok testinde, Oltu linyiti tek başına bir kok tipi üretmezken, %100 Kozlu kömürü ve %20 Oltu-%80 Kozlu karışımı G tipi bir kok üretimi sağlamıştır. Akışkanlık testleri, Oltu linyitinin tek başına hiçbir plastisite veya akışkan davranış göstermediğini, Kozlu taş kömürünün ise 87 °C'lik geniş bir plastik aralık ve 980 DDPM'lik (dakikada kadran bölümü) maksimum akışkanlık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Genleşme testlerinde, Oltu linyiti herhangi bir genleşme olmadan yumuşama ve büzülme davranışı göstermiş, Kozlu kömürü ise yumuşama ve büzülmenin yanında %+118'lik önemli bir genleşme oranı göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Díez MA, Alvarez R, Barriocanal C. “Coal for metallurgical coke production: predictions of coke quality and future requirements for cokemaking”. International Journal of Coal Geology, 50(1-4), 389-412, 2002.
- [2] Esin F, Acur O, İşçi B, Cantürk C, Besun C, Çevik E. “Improvement of coke strength after reaction value (CSR) by spraying boron solutions on metallurgical coke”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 30(1), 103-108, 2024
- [3] Türkiye Taşkömürü Kurumu. “2023 Yılı Taşkömürü Sektör Raporu”. Zonguldak, Türkiye, 2024.
- [4] Sahajwalla V, Maroufi S, Bell G, Bell P, Bari I. “Alternative sustainable carbon sources as substitutes for metallurgical coal’’. SMaRT@UNSW Centre, University of New South Wales, Sydney, Australia, IEA Bioenergy, Task 42 Report, 2019.
- [5] Xiang C, Liu Q, Shi L, Zhou B, Liu Z. “Prediction of Gray-King coke type from radical concentration and basic properties of coal blends”. Fuel Processing Technology, 211, 106584, 2021.
- [6] Sahoo BK, Ghosh B, Abhijnan A, Kumar A.A. “Effect of different size fractions on coal quality”. Asian Journal Science and Technology, 9(4), 8032-8035, 2018.
- [7] Akpabio IO, Chagga MM, Jauro A. “Assessment of some Nigerian coals for metallurgical application”. Journal of Minerals and Materials Characterization and Engineering, 7(4), 301-306, 2008.
- [8] Koszorek A, Krzesińska M, Pusz S, Pilawa B, Kwiecińska B. “Relationship between the technical parameters of cokes produced from blends of three Polish coals of different coking ability”. International Journal of Coal Geology, 77(3-4), 363-371, 2009.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kimya Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Jale Naktiyok
*
Türkiye
Merve Korkmaz
Bu kişi benim
Türkiye
Kübra Yanık
Bu kişi benim
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
31 Ekim 2025
Yayımlanma Tarihi
5 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
6 Haziran 2025
Kabul Tarihi
10 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 3