Araştırma Makalesi

Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 25 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi

Öz

Arka Plan—Deniz yüzey platformları, tespit edilebilirliğin hayatta kalmayı belirlediği tehdit ortamlarında faaliyet gösterir. Bir savaş gemisinin imza bileşenleri arasında kızılötesi (IR) iz özellikle kritiktir; zira ısı güdümlü mühimmatlar ve IR arama-takip sistemleri hedefleri yalnızca termal emisyonlara dayanarak tespit edip takip edebilmektedir. Gemilerdeki baskın IR kaynak, tahrik ve güç üretim makinelerinden tahliye edilen yüksek sıcaklıklı egzoz gazları ile bu gazların ısıttığı baca yapılarıdır. İdaktör-difüzör düzenekleri bu izi, egzoz jetinin kendi momentumu ile ortam havasını sisteme çekerek pasif biçimde bastırmaktadır. Ancak bu düzeneklerin performansı geometriye güçlü biçimde bağlıdır ve literatürde çalışmalar ağırlıklı olarak tekil geometrik parametrelerin izole optimizasyonuna odaklanmış; gerçek bir gemi uygulamasının mühendislik kısıtları altında bütüncül boyutlandırma konusu sınırlı kalmıştır.

Amaç—Bu çalışmada; idaktör kesit geometrisi, idaktör ile karışım odası arasındaki ara mesafe ve difüzör halka sayısı olmak üzere üç tasarım parametresinin, 600 kW gücünde jenerik bir gemi ana tahrik dizel motoru için tasarlanan idaktör-difüzör sisteminin termo-akışkan performansına etkisi sayısal olarak incelenmiştir. Tasarım, motor üreticisinin izin verdiği maksimum egzoz geri basıncı ile baca mahalinin izin verdiği hacim kısıtları altında gerçekleştirilmiştir.

Yöntem—Analizler ANSYS Fluent yazılımı ile yürütülmüştür. Kütle, momentum ve enerjinin korunumu denklemleri sonlu hacimler yöntemi ile kontrol hacimleri üzerinde ayrıklaştırılarak çözülmüş; türbülans kapanışı standart k-ε modeli ile sağlanmıştır. Kurulan sayısal model, Chen tarafından yayımlanan deneysel ölçümlerle karşılaştırılarak doğrulanmıştır; bu aşamada standart k-ε ve k-ω modelleri karşılaştırılmış ve k-ε modeli tercih edilmiştir. Beş farklı ağ yoğunluğunda ağ bağımsızlık çalışması ve iterasyon bağımsızlığı denetimi yapılmıştır. Ardından toplam 14 geometrik konfigürasyon (2 idaktör geometrisi, 9 ara mesafe, 3 halka sayısı) analiz edilmiştir.

Bulgular—Yonca tip idaktör, egzoz momentumunu merkez hattan difüzör cidarlarına doğru dağıtarak sisteme indüklenen hava debisini 1.96 kg/s’den 2.12 kg/s’ye yükseltmekte ve difüzör çıkışı kütlesel ağırlıklı ortalama sıcaklığını 519.4 K’den 507.7 K’e düşürmektedir. Ara mesafe oranının 0.23’ten 1’e çıkarılması çıkış sıcaklığını 32.8 K azaltmakta olup bu parametre üç değişken içinde en etkilisidir; ancak mahal yüksekliği kısıtı kullanılabilir değeri 0.70 oranı ile sınırlamaktadır. Halka sayısının dörtten fazlaya çıkarılması ihmal edilebilir bir kazanç (0.06 K) sağlamaktadır. Optimize edilen sistem, egzoz gazı sıcaklığını 690.15 K’den 494.9 K’e düşürürken idaktör geri basıncını 2000 Pa sınırının altında tutmaktadır.

Sonuç—Gerçek bir yerleşimin kısıt kümesi altında ara mesafe baskın tasarım parametresidir; idaktör kesit geometrisi ikincil fakat ihmal edilemez bir kazanç sağlamakta, halka sayısının etkisi ise dört halkada doygunluğa ulaşmaktadır. Bu çalışmada doğrulanan HAD metodolojisi ve ortaya konan kısıt-tabanlı tasarım akışı, deniz platformları için pasif IR iz bastırma sistemlerinin boyutlandırılmasında uygulanabilir bir temel sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Q. Chen, “Performance of air-air ejectors with multi-ring entraining diffusers”, Ph.D. dissertation, Queen's University, Kingston, Ontario, Canada, 2008.
  2. U. Kıray, “Gemilerde baca formunun gaz akışına etkileri”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye, 2014.
  3. M. Sivaslıgil, “Kızılötesi iz ölçümü ve analizi”, TÜBİTAK BİLGEM Teknoloji Dergisi, 9, 82–85, 2020.
  4. S. L. Y. Kok, “Naval survivability and susceptibility reduction study—Surface ship”, M.S. thesis, Naval Postgraduate School, Monterey, California, USA, 2012.
  5. D. Bayram, H. Heperkan, “Numerical modeling of the thermal signature of ship stack plumes”, Sigma Journal of Engineering and Natural Sciences, 30(3), 292–302, 2012.
  6. S. D. P. M. Llorente, V. D. Charris, J. M. G. Torres, “Infrared signature analysis of surface ships”, Ship Science & Technology, 8(17), 57–68, 2015.
  7. Y. Zou, Z. Liu, X. Qiao, Y. Jiang, H. Shi, Y. Jiang, “Fluid dynamics and infrared stealth of marine IRS devices: A review”, International Journal of Mechanical System Dynamics, 5(2), 179–200, 2025. https://doi.org/10.1002/msd2.70019.
  8. Davis Engineering, “Naval IRSS”, https://www.davis-eng.com/naval_irss.html (10.07.2026).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makine Mühendisliğinde Sayısal Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Ağustos 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2026

Kabul Tarihi

30 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Atmaca, M., Gün, Ç., & Akıskalıoğlu, E. (2026). Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.65206/pajes.1922860
AMA
1.Atmaca M, Gün Ç, Akıskalıoğlu E. Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.65206/pajes.1922860
Chicago
Atmaca, Mustafa, Çağlar Gün, ve Emre Akıskalıoğlu. 2026. “Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.65206/pajes.1922860.
EndNote
Atmaca M, Gün Ç, Akıskalıoğlu E (01 Ağustos 2026) Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]M. Atmaca, Ç. Gün, ve E. Akıskalıoğlu, “Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Ağu. 2026, doi: 10.65206/pajes.1922860.
ISNAD
Atmaca, Mustafa - Gün, Çağlar - Akıskalıoğlu, Emre. “Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Ağustos 2026). https://doi.org/10.65206/pajes.1922860.
JAMA
1.Atmaca M, Gün Ç, Akıskalıoğlu E. Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.65206/pajes.1922860.
MLA
Atmaca, Mustafa, vd. “Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Ağustos 2026, doi:10.65206/pajes.1922860.
Vancouver
1.Mustafa Atmaca, Çağlar Gün, Emre Akıskalıoğlu. Gemi egzoz gazı soğutma sistemlerinde idaktör-difüzör tasarım parametrelerinin termo-akışkan karakteristiğine etkisinin sayısal incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Ağustos 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.65206/pajes.1922860