Araştırma Makalesi

Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi

Cilt: 32 Sayı: 6 8 Ekim 2026
  • Gizem Özbaygın *
  • Saeedeh Ahmadi Basir
PDF İndir
TR EN

Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi

Öz

Çok periyotlu araç rotalama problemi, müşteri taleplerinin birden fazla döneme yayılan bir planlama ufku içinde karşılanmasını gerektiren, klasik araç rotalama probleminin daha genel ve karmaşık bir türüdür. Bu problemde hem rotalama hem de müşteri ziyaret sıklıklarının belirlenmesi gerekir, bu da onu pratikte karşılaşılan lojistik uygulamaları için oldukça önemli hale getirmektedir. Bu çalışmada problem için yönsüz kesi temelli bir tam sayılı programlama formülasyonu önerilmiş ve mantık temelli Benders ayrıştırmasına dayalı özgün bir kesin çözüm yöntemi geliştirilmiştir. Ana problem genelleştirilmiş atama problemi şeklinde tanımlanırken, alt problemler her dönem için bağımsız araç rotalama problemleri olarak ele alınmıştır. Çalışmada iki farklı algoritma versiyonu sunulmuş, biri kesen düzlem tabanlı yinelemeli bir çözüm süreci takip ederken, diğeri ise ticari çözücünün geri çağırma fonksiyonundan faydalanmaktadır. Yapılan hesaplama deneyleri, her iki algoritmanın da küçük ölçekli örneklerde etkin olduğunu, özellikle ikinci versiyonun büyük ölçekli örneklerde çok daha üstün performans gösterdiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, mantık temelli Benders ayrıştırmasının çok periyotlu araç rotalama probleminin çözümünde umut vadeden bir yöntem olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Beltrami EJ, Bodin LD. “Networks and vehicle routing for municipal waste collection”. Networks, 4(1), 65-94, 1974.
  2. [2] Elbek M, Wøhlk S. “A variable neighborhood search for the multi-period collection of recyclable materials”. European Journal of Operational Research, 249(2), 540-550, 2016.
  3. [3] Çopur O, Yıldız M, Göven S, Güneri AÖ, Yavuz AB, Gökçe MA, Yurtseven C. “Periodic route optimization for FMCG distributors”. International Conference on Production Research (ICPR), Chicago, IL, USA, 9-15 August 2019.
  4. [4] Alves F, Alvelos FP, Rocha AMA, Pereira AI, Leitao P. “Periodic vehicle routing problem in a health unit”. International Conference on Operations Research and Enterprise Systems (ICORES), Prague, Czech Republic, 19-21 February 2019.
  5. [5] Foster BA, Ryan DM. “An integer programming approach to the vehicle scheduling problem”. Journal of the Operational Research Society, 27(2), 367-384, 1976.
  6. [6] Christofides N, Beasley JE. “The period routing problem”. Networks, 14(2), 237-256, 1984.
  7. [7] Russell R, Igo W. “An assignment routing problem”. Networks, 9(1), 1-17, 1979.
  8. [8] Campbell AM, Wilson JH. “Forty years of periodic vehicle routing”. Networks, 63(1), 2-15, 2014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gizem Özbaygın * Bu kişi benim
Türkiye

Saeedeh Ahmadi Basir Bu kişi benim
Germany

Yayımlanma Tarihi

8 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2025

Kabul Tarihi

12 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 32 Sayı: 6

Kaynak Göster

APA
Özbaygın, G., & Basir, S. A. (2026). Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 32(6), 1227-1237. https://doi.org/10.65206/pajes.06637
AMA
1.Özbaygın G, Basir SA. Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;32(6):1227-1237. doi:10.65206/pajes.06637
Chicago
Özbaygın, Gizem, ve Saeedeh Ahmadi Basir. 2026. “Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32 (6): 1227-37. https://doi.org/10.65206/pajes.06637.
EndNote
Özbaygın G, Basir SA (01 Ekim 2026) Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32 6 1227–1237.
IEEE
[1]G. Özbaygın ve S. A. Basir, “Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 32, sy 6, ss. 1227–1237, Eki. 2026, doi: 10.65206/pajes.06637.
ISNAD
Özbaygın, Gizem - Basir, Saeedeh Ahmadi. “Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 32/6 (01 Ekim 2026): 1227-1237. https://doi.org/10.65206/pajes.06637.
JAMA
1.Özbaygın G, Basir SA. Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026;32:1227–1237.
MLA
Özbaygın, Gizem, ve Saeedeh Ahmadi Basir. “Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 32, sy 6, Ekim 2026, ss. 1227-3, doi:10.65206/pajes.06637.
Vancouver
1.Gizem Özbaygın, Saeedeh Ahmadi Basir. Çok periyotlu araç rotalama problemi için mantık temelli bir Benders ayrıştırma yöntemi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 01 Ekim 2026;32(6):1227-3. doi:10.65206/pajes.06637