EN
TR
Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması
Öz
Şehir içi toplu taşımada görev yapan şoförler, çalışma şekilleri sonucu hem kas iskelet sistemi sorunları ile karşılaşabilmekte hem de zihinsel olarak büyük baskı ve yorgunluk hissedebilmekte ve bu nedenle şoförlerin iş yükleri artmaktadır. Toplu taşımanın güvenlikli bir şekilde yapılması için şoförlerin toplam iş yüklerine dikkat edilmesi ve fazla olan iş yüklerinin azaltılması son derece önemlidir. Toplam iş yükü değerlendirmesi, birbiriyle çelişen zihinsel ve fiziksel iş yükü ölçütlerine bağlı olarak ortaya çıkan bir Çok Ölçütlü Karar Verme (ÇÖKV) problemi olarak ele alınabilir. Bu çalışma kapsamında şoförlerin toplam iş yükü ölçütleri bakımından karşılaştırılması için ÇÖKV yöntemlerinden olan AHP ve COPRAS yöntemlerinin bütünleşik bir yaklaşımı kullanılmıştır. İlk olarak; zihinsel iş yükü ölçütleri olarak NASA-TLX yöntem ölçütleri alınırken; fiziksel iş yükü ölçütleri özellikle şoförlerin sürekli ve tekrarlı çalışma duruşlarına bağlı olarak REBA yönteminde yer alan vücut bölümleri dikkate alınarak belirlenmiştir. Ardından, AHP yöntemi ile ölçütlerin önem ağırlıkları belirlenmiş ve bu ağırlıklar kullanılarak COPRAS yöntemi ile toplam iş yükü ölçütleri açısından altmış şoför karşılaştırılmıştır. Bir Büyükşehir Belediye’sine bağlı olarak çalışan şoförler üzerinde yapılan bu çalışmada en önemli ölçütler zaman baskısı olarak belirlenirken, boyun bölümünün diğer vücut bölümlerine göre daha çok zorlandığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgulara göre şoförlerin iş yüklerinin azaltılması için alınması gereken önlemler sunulmuştur. Sonuç olarak, şoförler için hem zihinsel iş yükü hem de fiziksel iş yükü ölçütlerini ÇÖKV yöntemleri ile analiz eden başka bir çalışma bulunmaması nedeniyle bu çalışmanın literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Erkol B. Şehiriçi Yolcu Otobüsleri ve Şoför Mahali Tasarımı Konusunda Bir Araştırma: Mercedes-Benz Örneği. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul, Türkiye, 2004.
- Mesleki Yeterlilik Kurumu. “Şehir içi Toplu Taşıma Otobüs Şoförü (Seviye 3) Ulusal Meslek Standardı”. https://portal.myk.gov.tr›dl=Yeterlilik› option=com_yeterlilik (02.01.2019).
- Kennedy J and Sharp C. “Getting Better by Design Evaluation of a programme to support the voluntary sector in Scotland”. Big Lottery Fund, Europe (Western) Scotland, JCCI Reports, Director, 54-85, 2000.
- Dağdeviren M, Eraslan E, Kurt M. “Çalışanların toplam iş yükü seviyelerinin belirlenmesine yönelik bir model ve uygulaması”. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 20(4), 517-525, 2005.
- Saaty TL. The Analytic Hierarchy Process, New York, USA, McGraw-Hill, 1980.
- Kokangül A, Polat U, Dağsuyu, C. “A new approximation for risk assessment using the AHP and Fine Kinney methodologies”. Safety science, 91, 24-32, 2017.
- Öztürk ZK. Toptancı Ş. “An integrated MCDM model for occupational safety specialist selection”. Journal of Business Research Turk, 9(4), 419-435, 2017.
- Gnanavelbabu A, Arunagiri P. “Ranking of MUDA using AHP and fuzzy AHP algorithm”. Materialstoday Proceedings, 5(5), 13406-13412, 2018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
20 Şubat 2020
Gönderilme Tarihi
21 Ocak 2019
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 26 Sayı: 1
APA
Adar, T., & Kılıç Delice, E. (2020). Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 26(1), 254-267. https://izlik.org/JA38YD56RE
AMA
1.Adar T, Kılıç Delice E. Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2020;26(1):254-267. https://izlik.org/JA38YD56RE
Chicago
Adar, Tuba, ve Elif Kılıç Delice. 2020. “Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 26 (1): 254-67. https://izlik.org/JA38YD56RE.
EndNote
Adar T, Kılıç Delice E (01 Şubat 2020) Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 26 1 254–267.
IEEE
[1]T. Adar ve E. Kılıç Delice, “Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 26, sy 1, ss. 254–267, Şub. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38YD56RE
ISNAD
Adar, Tuba - Kılıç Delice, Elif. “Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 26/1 (01 Şubat 2020): 254-267. https://izlik.org/JA38YD56RE.
JAMA
1.Adar T, Kılıç Delice E. Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2020;26:254–267.
MLA
Adar, Tuba, ve Elif Kılıç Delice. “Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması”. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, c. 26, sy 1, Şubat 2020, ss. 254-67, https://izlik.org/JA38YD56RE.
Vancouver
1.Tuba Adar, Elif Kılıç Delice. Şehir içi toplu taşıma şoförlerinin toplam iş yüklerinin fiziksel ve zihinsel iş yükü ölçütlerine göre yeni bir yaklaşımla karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi [Internet]. 01 Şubat 2020;26(1):254-67. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38YD56RE