OKUL YÖNETİCİLERİNİN LİDERLİK TARZLARI İLE ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL SESSİZLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 1, 120 - 142, 30.12.2025

Uğur Bilir , Gürkan Eroğlu , Esra Demirhan Eroğlu

Öz

Öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeyleri ile okul yöneticilerinin algılanan liderlik tarzları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada 214 öğretmene anket yoluyla ulaşılmıştır. Çalışmada, nicel yöntemlerden biri olan ilişkisel tarama modeli kullanılmış olup, veri toplama aracı olarak “Örgütsel Sessizlik Ölçeği” ve “Liderlik Tarzları Davranış Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmenlerin cinsiyetleri, eğitim durumları, yaşları, mesleki kıdemleri, çalıştıkları okul türleri ile örgütsel sessizlik düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin cinsiyetleri, yaşları, mesleki kıdemleri, çalıştıkları okul türleri ile okul yöneticilerinin algılanan liderlik tarzları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Öğretmenlerin eğitim durumları ile okul yöneticilerinin algılanan liderlik tarzları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Korelasyon analizi sonucuna göre öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeyleri ile okul yöneticilerinin algılanan liderlik tarzları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Eğitim , Liderlik , Örgütsel Sessizlik

EXAMINING THE RELATIONSHIP BETWEEN SCHOOL ADMINISTRATORS' LEADERSHIP STYLES AND TEACHERS' ORGANIZATIONAL SILENCE LEVELS

Öz

In this study conducted to determine the relationship between teachers' organizational silence levels and school administrators' perceived leadership styles, 214 teachers were reached through a questionnaire. In the study, relational survey model, one of the quantitative methods, was used and “Organizational Silence Scale” and “Leadership Styles Behavior Scale” were used as data collection tools. In line with the findings obtained within the scope of the research, it has been determined that there is no significant difference between teachers' gender, educational status, age, professional seniority, the types of schools they work in and their organizational silence levels. In addition, it was found that there was no significant difference between teachers' gender, age, professional seniority, the types of schools they worked in and the perceived leadership styles of school administrators. It was found that there was a significant difference between the educational status of teachers and the perceived leadership styles of school administrators. According to the results of the correlation analysis, there is a significant negative relationship between teachers' organizational silence levels and school administrators' perceived leadership styles.

Anahtar Kelimeler

Education , Leadership , Organizational Silence

Kaynakça

• Aslan, Y. B. (2017). Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları (Denizli ili örneği) (Yayınlanmamış tezsiz yüksek lisans projesi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
• Bağ, D., & Ekinci, C. E. (2018). Öğretim elemanlarında örgütsel sessizlik davranışı, nedenleri ve sonuçları. International Journal of Human Sciences, 15(1), 567-580.
• Başar, Ş. (2022). Lise yöneticilerinin paternalist (babacan) liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeyleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siirt.
• Bayram, T. Y. (2010). Üniversitelerde örgütsel sessizlik (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
• Bildik, B. (2009). Liderlik tarzları, örgütsel sessizlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Buluç, B. (2013). Örgüt kültürü ve iklimi. In S. Özdemir (Ed.), Eğitim yönetiminde kuram ve uygulama (ss. 101-130). Ankara: PegemA Yayıncılık.
• Çalışkan, G. İ. (2009). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmelerinin okul yöneticilerinin liderlik tarzlarına ilişkin algılarına göre incelenmesi: Özel eğitim öğretmenleri örneği (Yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Çelik, S., & Eryılmaz, F. (2006). Öğretmen algılarına göre endüstri meslek lisesi müdürlerinin dönüşümcü liderlik düzeyleri (Ankara ili örneği). Politeknik Dergisi, 9(4), 211-224.
• Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Erol, G. (2012). Liderlik tarzları ve örgütsel sessizlik ilişkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.
• Gambarotto, F., & Cammozzo, A. (2010). Dreams of silence: Employee voice and innovation in a public sector community of practice. Innovation: Management, Policy and Practice, 12(2), 166–179.
• İnan, S. A. (2022). İlkokul öğretmenlerinin örgütsel mutluluk ve örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
• Kahveci, G., & Demirtaş, Z. (2013). Okul yöneticisi ve öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları. Eğitim ve Bilim, 38(167), 50-64.
• Karaaslan, G. (2019). Hemşirelerdeki örgütsel sessizlik ile etik liderlik arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
• Karabağ-Köse, E. (2013). İlköğretim kurumu öğretmenlerine göre okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile örgütsel öğrenme arasındaki ilişkide örgütsel sessizlik ve karara katılımın aracı etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayınları.
• Kars, M. (2017). Okul müdürlerinin liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güvenleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
• Kılıç, R., Keklik, B., & Yıldız, H. (2013). Örgütsel sessizlik üzerinde etkili liderlik tarzlarının belirlenmesine yönelik bir araştırma. In 21. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı (ss. 636-641). Dumlupınar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Kütahya.
• Kulualp, H. G., & Çakmak, A. F. (2016). Örgütsel sessizlik türlerini etkileyen faktörlerin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi. AİBÜ-İİBF Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi.
• Morrison, E. W., & Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. Academy of Management Review, 25(4), 706–725.
• Nartgün, Ş. S., & Demirer, S. (2012). Öğretmenlerin örgütsel sessizlik ile iş yaşamında yalnızlık düzeylerine ilişkin görüşleri. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 139-156.
• Oxford University Press. (2022). Oxford learner’s dictionaries. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/
• Özdemir, E. (2003). Liderlik ve etik. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(2), 151-168.
• Pektaş, H. M. (2019). Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin liderlik tarzı ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
• Pinder, C. C., & Harlos, K. P. (2001). Quiescence and acquiescence as responses to perceived injustice. Research in Personnel and Human Resources Management, 20, 331-369.
• Şahin, H., & Yalçın, B. (2017). Örgütsel sessizlik ve çalışanların performansları arasındaki ilişki: İzmir ili Çiğli ilçesi devlet ilkokullarına ilişkin bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(3), 60-90.
• Taş, A., Çelik, K., & Tomul, E. (2007). Yeni ilköğretim programlarının uygulandığı ilköğretim okullarındaki yöneticilerin liderlik tarzları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 85-98.
• Taşkıran, E. (2011). Liderlik ve örgütsel sessizlik arasındaki etkileşim (1. baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım.
• Türk Dil Kurumu. (2021). Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/
• Yalçınsoy, A. (2019). Örgütsel sessizlik ve sonuçları. The Journal of Social Science, 1(1), 1-19.
• Yanık, C. (2012). Örgütsel sessizlik ile güven arasındaki ilişki ve eğitim örgütlerinde bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
• Yılmaz, F. (2009). Eğitim örgütlerinde örgüt kültürünün öğretmenlerin iş motivasyonu üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Yiğitel, S. (2014). Öğretmen ve akademisyenlerin algıladıkları liderlik tarzları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.