Sağlık Teknikerliği Adaylarının Sağlık Algısı: Bir Metafor Analizi

Öz

Bu çalışma, sağlık teknikerliği adaylarının sağlıkkavramına ilişkin algılarını metafor analizi yoluylaincelemeyi amaçlamıştır. Araştırma, nitel araştırmadesenlerinden fenomenolojik yaklaşımdoğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanınevrenini bir devlet üniversitesinde öğrenim görensağlık teknikerliği adayları oluşturmuş, amaçlıörnekleme yöntemiyle ulaşılan 109 öğrenciaraştırmanın örneklemini meydana getirmiştir.Araştırma verileri, çevrim içi bir veri toplamaformu aracılığıyla elde edilmiştir. Form toplam yedisorudan oluşmuştur. İlk altı soru, katılımcılarıntanımlayıcı özelliklerini belirlemeye yönelik olarakhazırlanmış olup yedinci soru, katılımcıların sağlıkkavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıylaifade etmelerini sağlamak amacıyla açık uçlu olarakyapılandırılmıştır. Elde edilen verilerin analizindeiçerik analizi tekniğinden yararlanılmış ve analizsüreci nitel veri analizi yazılımı kullanılarakyürütülmüştür. Analiz sonucunda sağlık algısınailişkin metaforlar beş ana tema altında toplanmıştır.Bu temalar; yaşam, temel gereksinim, denge, iyioluş ve varoluş şeklindedir. Katılımcılar, sağlığıyalnızca hastalığın yokluğu olarak değil; yaşamınsürdürülebilirliği, günlük işlevsellik ve öznel iyioluşla ilişkili bütüncül bir kavram olaraktanımlamıştır. Araştırma bulguları, sağlıkteknikerliği adaylarının sağlık algılarının çokboyutlu ve dinamik bir yapıya sahip olduğunugöstermiştir. Sonuçlar, öğrencilerin sağlık kavramına ilişkin farkındalıklarının gelişmişolduğunu ve sağlığı aktif biçimde korunmasıgereken bir süreç olarak değerlendirdiklerini ortayakoymuştur.

Anahtar Kelimeler

• sağlık
• sağlık teknikerliği
• metafor

Health Perception of Health Technician Candidates: A Metaphor Analysis

Öz

This study aimed to examine the perceptions ofhealth technician candidates regarding the conceptof health through metaphor analysis. The researchwas conducted using a qualitativephenomenological approach. The population of thestudy consisted of health technician candidatesstudying at a public university, and the samplecomprised 109 students reached through purposivesampling. The research data were collected using anonline data collection form. The form consisted of atotal of seven questions. The first six questionswere designed to determine the descriptivecharacteristics of the participants, while the seventhquestion was structured as an open-ended item toenable participants to express their perceptions ofthe concept of health through metaphors. Contentanalysis was used to analyse the data, and theanalysis process was carried out using qualitativedata analysis software. As a result of the analysis,metaphors related to the perception of health weregrouped under five main themes: life, basic needs,balance, well-being, and existence. Participantsdefined health not merely as the absence of disease,but as a holistic concept associated with thesustainability of life, daily functioning, andsubjective well-being. The findings indicated thathealth technician candidates’ perceptions of healthhave a multidimensional and dynamic structure.The results further revealed that students have a high level of awareness regarding the concept ofhealth and view health as a process that needs to beactively maintained and protected.

Anahtar Kelimeler

• health
• health technician education
• metaphor

Kaynakça

1. Akgül, E., Tanrıkulu, F., & Dikmen, Y. (2023). Sağlık bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile COVID-19 farkındalıkları. Etkili Hemşirelik Dergisi, 16(4), 536–548. https://doi.org/10.46483/jnef.1375562
2. Alkan, S. A., Özdelikara, A., & Boğa, N. M. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algılarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 11–21.
3. Ancın, V., & Gülşen, M. (2024). Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik programı öğrencilerinin yaz stajı deneyimleri: Nitel bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(3), 428–436. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1454424
4. Ancın, V., & Ulucan, S. (2020). Mesleki güdülenmenin kariyer kararına etkisinde işsizlik kaygısının rolü: Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu örneği. Management and Political Sciences Review, 2(1), 151–175.
5. Arslan, Ş., & Ancın, V. (2016). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(26/2), 1–18.
6. Cena, H., Porri, D., De Giuseppe, R., Kalmpourtzidou, A., Salvatore, F. P., El Ghoch, M., … Kolčić, I. (2021). How healthy are health-related behaviors in university students: The HOLISTic study. Nutrients, 13(2), 675. https://doi.org/10.3390/nu13020675
7. Çaka, S. Y., Topal, S., Suzan, Ö. K., Çınar, N., & Altınkaynak, S. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algısı ile özgüvenleri arasındaki ilişki. Journal of Human Rhythm, 3(4), 198–203.
8. Çilingir, D., & Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 167–176. https://doi.org/10.17672/fnjn.343254,

9. Doğanay, S., & Uçku, Ş. R. (2012). Yaşlılarda kötü sağlık algısı koroner kalp hastalığı ve ölümleri belirler mi? Türk Geriatri Dergisi, 15(4), 409–416.
10. Dünya Sağlık Örgütü. (2025). Health and well-being. https://www.who.int/data/gho/data/major-themes/health-and-well-being
11. Gündüz, S., & Apak, H. (2025). Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının “acil sağlık” algılarına yönelik bir metafor analizi. Emergency Aid and Disaster Science, 5(1), 20–26.
12. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. https://doi.org/10.1037/h0054346
13. Özdelikara, A., Alkan, S. A., & Mumcu, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinde sağlık algısı, sağlık anksiyetesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Bakırköy Tıp Dergisi, 14(3), 275–282. https://doi.org/10.5350/BTDMJB.20170310015347
14. Sodeify, R., & Tabrizi, F. M. (2020). Nursing students’ perceptions of effective factors on mental health: A qualitative content analysis. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 8(1), 34–44. https://doi.org/10.30476/IJCBNM.2019.81316.0
15. Talley, J. (2016). Moving from the margins: The role of narrative and metaphor in health literacy. Journal of Communication in Healthcare, 9(2), 109–119. https://doi.org/10.1080/17538068.2016.1177923
16. Tekbaş, S., Dal Yılmaz, Ü., & Pola, G. (2024). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 17(1), 74–84. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1101234
17. Tosun, S. (2021). Sağlık hizmetlerinde genç işsizliği sorunu: Fenomenolojik bir yaklaşım. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 16(2), 231–252.
18. Ünalan, D., Şenol, V., Öztürk, A., & Erkorkmaz, Ü. (2007). Meslek yüksekokullarının sağlık ve sosyal programlarında öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve öz-bakım gücü düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 14(2), 101–109.
19. Velioğlu, P. (2012). Hemşirelikte kavramlar ve kuramlar. Ankara, Türkiye: Akademi Basın ve Yayıncılık. Wang, W., Sun, Y., Chen, Y., Bu, Y., & Li, G. (2022). Health effects of happiness in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6686. https://doi.org/10.3390/ijerph19116686
20. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara, Türkiye: Seçkin Yayıncılık. Zaybak, A., & Fadıloğlu, Ç. (2004). Üniversite öğrencilerinin sağlığı geliştirme davranışı ve bu davranışı etkileyen etmenlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 20(1), 77–95.
21. Akgül, E., Tanrıkulu, F., & Dikmen, Y. (2023). Sağlık bilimleri alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile COVID-19 farkındalıkları. Etkili Hemşirelik Dergisi, 16(4), 536–548. https://doi.org/10.46483/jnef.1375562
22. Alkan, S. A., Özdelikara, A., & Boğa, N. M. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algılarının belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 11–21
23. Ancın, V., & Gülşen, M. (2024). Tıbbi dokümantasyon ve sekreterlik programı öğrencilerinin yaz stajı deneyimleri: Nitel bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 14(3), 428–436. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1454424
24. Ancın, V., & Ulucan, S. (2020). Mesleki güdülenmenin kariyer kararına etkisinde işsizlik kaygısının rolü: Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu örneği. Management and Political Sciences Review, 2(1), 151–175.
25. Arslan, Ş., & Ancın, V. (2016). Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(26/2), 1–18.
26. Cena, H., Porri, D., De Giuseppe, R., Kalmpourtzidou, A., Salvatore, F. P., El Ghoch, M., … Kolčić, I. (2021). How healthy are health-related behaviors in university students: The HOLISTic study. Nutrients, 13(2), 675. https://doi.org/10.3390/nu13020675
27. Çaka, S. Y., Topal, S., Suzan, Ö. K., Çınar, N., & Altınkaynak, S. (2017). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık algısı ile özgüvenleri arasındaki ilişki. Journal of Human Rhythm, 3(4), 198–203.
28. Çilingir, D., & Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3), 167–176. https://doi.org/10.17672/fnjn.343254
29. Doğanay, S., & Uçku, Ş. R. (2012). Yaşlılarda kötü sağlık algısı koroner kalp hastalığı ve ölümleri belirler mi? Türk Geriatri Dergisi, 15(4), 409–416.
30. Dünya Sağlık Örgütü. (2025). Health and well-being. https://www.who.int/data/gho/data/major-themes/health-and-well-being
31. Gündüz, S., & Apak, H. (2025). Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının “acil sağlık” algılarına yönelik bir metafor analizi. Emergency Aid and Disaster Science, 5(1), 20–26.
32. Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396. https://doi.org/10.1037/h0054346
33. Özdelikara, A., Alkan, S. A., & Mumcu, N. (2018). Hemşirelik öğrencilerinde sağlık algısı, sağlık anksiyetesi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Bakırköy Tıp Dergisi, 14(3), 275–282. https://doi.org/10.5350/BTDMJB.20170310015347
34. Sodeify, R., & Tabrizi, F. M. (2020). Nursing students’ perceptions of effective factors on mental health: A qualitative content analysis. International Journal of Community Based Nursing and Midwifery, 8(1), 34–44. https://doi.org/10.30476/IJCBNM.2019.81316.0
35. Talley, J. (2016). Moving from the margins: The role of narrative and metaphor in health literacy. Journal of Communication in Healthcare, 9(2), 109–119. https://doi.org/10.1080/17538068.2016.1177923
36. Tekbaş, S., Dal Yılmaz, Ü., & Pola, G. (2024). Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 17(1), 74–84. https://doi.org/10.46483/deuhfed.1101234 Tosun, S. (2021). Sağlık hizmetlerinde genç işsizliği sorunu: Fenomenolojik bir yaklaşım. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 16(2), 231–252.
37. Ünalan, D., Şenol, V., Öztürk, A., & Erkorkmaz, Ü. (2007). Meslek yüksekokullarının sağlık ve sosyal programlarında öğrenim gören öğrencilerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve öz-bakım gücü düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Turgut Ozal Medical Center, 14(2), 101–109.
38. Velioğlu, P. (2012). Hemşirelikte kavramlar ve kuramlar. Ankara, Türkiye: Akademi Basın ve Yayıncılık.
39. Wang, W., Sun, Y., Chen, Y., Bu, Y., & Li, G. (2022). Health effects of happiness in China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6686. https://doi.org/10.3390/ijerph19116686
40. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara, Türkiye: Seçkin Yayıncılık.
41. Zaybak, A., & Fadıloğlu, Ç. (2004). Üniversite öğrencilerinin sağlığı geliştirme davranışı ve bu davranışı etkileyen etmenlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 20(1), 77–95.