Çocukluk çağı serebrovasküler hastalıklarının risk faktörleri, etiyolojisi ve nörolojik sonuçları: tek merkezli bir çalışma

Öz

Amaç: Çocukluk çağında serebrovasküler hastalıkların (SVH) risk faktörlerinin tespit edilerek erken tanı konulması ve hastalığın tekrarının önlenmesi önemlidir. Çalışmamızda pediatrik SVH olgularının demografik ve klinik özelliklerinin tanımlayıcı bir analizinin yapılması ve bu olguların etiyolojik nedenleri, risk faktörleri ve sekelleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Çocuk Nörolojisi Bölümü tarafından 2018-2023 yılları arasında yatarak takip edilen hastaların tıbbi dosyaları geriye dönük olarak incelendi. Dijital kayıtlarından anamnez, etiyoloji, görüntüleme, verilen tedavi ve sekel bilgileri alındı. İstatistiksel analiz SPSS 25.0 kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Beş yıllık süreçte değerlendirilen 28 SVH’nın %25’ini sinovenöz tromboz (SVT), %57,1’ini arteriyel iskemik inme (Aİİ) ve %17,9’unu hemorajik inme olguları oluşturmaktaydı. Hastaların yaş ortalaması 9,99±5,51 yıl olup, %57,1’i erkekti. Nörogörüntülemede en sık tutulan bölgeler kortikal–subkortikal alanlar ve bazal ganglionlar (%39,3) olup, sol hemisfer tutulumu baskındı. En sık başvuru semptomları hemiparezi ve baş ağrısıydı; hastaların %32,1’inde nöbet öyküsü mevcuttu. SVT ve Aİİ olgularında etiyolojik değerlendirmede arteriopati (%34,7), protrombotik (%26) ve enfeksiyöz (%13) nedenler ön plandayken, olguların %22’sinde neden belirlenemedi. En sık başlanan tedavi antikoagülan tedavi idi. İzlemde hastaların %39,3’ünde nörolojik sekel gelişti. Sekel gelişen hastalarda arteriopati varlığı ve fizik tedavi ve rehabilitasyon yatışı anlamlı olarak daha sık bulunurken (p<0,05), protrombotik ve enfeksiyöz etiyolojiler sekel gelişmeyen hastalarda daha yaygındı.
Sonuç: Çocukluk çağı SVH için birçok risk faktörü bulunmaktadır. Çalışmamız, bir üçüncü basamak sağlık merkezinde çocukluk çağı SVH’larına ilişkin ayrıntılı bir klinik bakış sunarak, mevcut bilgi birikimine katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Serebrovasküler hastalık
• hemipleji
• pediatrik yaş grubu
• inme

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Çalışmanın etik kurul onayı, Pamukkale Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından 18.08.2023 tarihinde E-60116787-020-415489 numarasıyla alınmıştır

Teşekkür

yok

Risk factors, etiology and neurological outcomes of childhood cerebrovascular diseases: a single-center study

Öz

Purpose: To identify risk factors for childhood cerebrovascular diseases (CVDs) in order to facilitate early diagnosis and reduce recurrence risk, and to evaluate associations between etiological factors and neurological sequelae.
Materials and methods: Medical records of patients hospitalized at the Department of Pediatric Neurology, Pamukkale University Hospital, between 2018 and 2023 were retrospectively reviewed. Patient anamneses, etiologies, imaging findings, treatments administered, and sequelae were obtained and analyzed from digital records. Statistical analysis was performed using SPSS 25.0.
Results: Over a five-year period, 28 pediatric patients with cerebrovascular disease were evaluated: 25% had cerebral sinovenous thrombosis (SVT), 57.1% arterial ischemic stroke (AIS), and 17.9% hemorrhagic stroke. The mean age was 9.99±5.51 years, and 57.1% were male. Neuroimaging most frequently demonstrated cortical–subcortical and basal ganglia involvement (39.3%), with a predominance of left hemispheric lesions. Hemiparesis and headache were the most common presenting symptoms, and 32.1% of patients had a history of seizures. In SVT and AIS cases, arteriopathy (34.7%), prothrombotic conditions (26%), and infectious causes (13%) were the leading etiologies, while 22% remained idiopathic. Anticoagulant therapy was the most commonly initiated treatment. During follow-up, neurological sequelae developed in 39.3% of patients. Arteriopathy and admission for physical therapy and rehabilitation were significantly more frequent among patients with sequelae (p<0.05), whereas prothrombotic and infectious etiologies were more common in those without sequelae
Conclusion: Multiple risk factors are associated with childhood CVD. This study offers a detailed clinical overview of childhood CVDs at a tertiary care center.

Anahtar Kelimeler

• Cerebrovascular disease
• hemiplegia
• pediatric age group
• stroke

Destekleyen Kurum

none

Etik Beyan

Ethics committee approval was approved by Pamukkale University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee on 18.08.2023 with the number E-60116787-020-415489.

Teşekkür

none

Kaynakça

1. Mastrangelo M, Giordo L, Ricciardi G, De Michele M, Toni D, Leuzzi V. Acute ischemic stroke in childhood: a comprehensive review. Eur J Pediatr. 2022;181(1):45-58. doi:10.1007/s00431-021-04212-x
2. Janas AM, Barry M, Lee S. Epidemiology, causes, and morbidities of stroke in the young. Curr Opin Pediatr. 2023;35(6):641-647. doi:10.1097/MOP.0000000000001294.
3. Fox C. Pediatric Ischemic Stroke. Continuum (Minneap Minn). 2023;29(2):566-583. doi:10.1212/CON.0000000000001239
4. Gerstl L, Weinberger R, von Kries R, et al. Risk factors in childhood arterial ischaemic stroke: Findings from a population-based study in Germany. Eur J Paediatr Neurol. 2018;22(3):380-386. doi:10.1016/j.ejpn.2018.01.001
5. deVeber GA, Kirton A, Booth FA, et al. Epidemiology and Outcomes of Arterial Ischemic Stroke in Children: The Canadian Pediatric Ischemic Stroke Registry. Pediatr Neurol. 2017;69:58-70. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2017.01.016
6. Bektaş H, Göçmen R, Karlı Oğuz K, et al. Etiologic spectrum and neurological outcomes in pediatric arterial ischemic stroke and cerebral sinovenous thrombosis: A 15-Year retrospective study at a tertiary hospital. Acta Neurol Belg. 2025;125(3):757-770. doi:10.1007/s13760-025-02753-8
7. Sporns PB, Fullerton HJ, Lee S, et al. Childhood stroke. Nat Rev Dis Primers. 2022;8(1):12. doi:10.1038/s41572-022-00337-x
8. Söbü E, Özdemir N, Uysal S, Buyru N, Celkan T. Pediatric Stroke: A Single-Center Experience. J Pediatr Hematol Oncol. 2019;41(7):519-524. doi:10.1097/MPH.0000000000001539

9. Fearn ND, Yau ML, Gajera J, et al. Factors Influencing Long-Term Outcomes in Childhood Arterial Ischemic Stroke. Pediatr Neurol. 2025;169:123-130. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2025.05.015
10. Rivkin MJ, Linds A, Slim M, et al. The International Pediatric Stroke Study: Insight into Childhood Stroke from a Developmental Perspective. J Pediatr. 2026;292:114945. doi:10.1016/j.jpeds.2025.114945
11. Al-Sharydah AM, Al-Arfaj HK, Al-Suhibani SS, et al. Pediatric Stroke from Bench to Bedside: A Single-Center Experience in Saudi Arabia. Vasc Health Risk Manag. 2022;18:529-540. doi:10.2147/VHRM.S367452
12. Per H, Unal E, Poyrazoglu HG, et al. Childhood stroke: results of 130 children from a reference center in Central Anatolia, Turkey. Pediatr Neurol. 2014;50(6):595-600. doi:10.1016/j.pediatrneurol.2013.12.023
13. Karalok ZS, Genc HM, Taskin BD, Ceylan N, Guven A, Yarali N. Risk factors and motor outcome of paediatric stroke patients. Brain Dev. 2019;41(1):96-100. doi:10.1016/j.braindev.2018.07.004.
14. Asakai H, Cardamone M, Hutchinson D, et al. Arterial ischemic stroke in children with cardiac disease. Neurology. 2015;85(23):2053-2059. doi:10.1212/WNL.0000000000002036
15. Attia J, Thakkinstian A, Wang Y, et al. The PAI-1 4G/5G gene polymorphism and ischemic stroke: an association study and meta-analysis. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2007;16(4):173-179. doi:10.1016/j.jstrokecerebrovasdis.2007.03.002
16. Ferriero DM, Fullerton HJ, Bernard TJ, et al. Management of Stroke in Neonates and Children: A Scientific Statement From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2019;50(3):e51-e96. doi:10.1161/STR.0000000000000183
17. Singh J, Slim M, Moharir M, et al. Long-Term Neurologic Outcomes in Pediatric Arterial Ischemic Stroke: The Impact of Age and Lesion Location. Stroke. 2024;55(11):2622-2631. doi:10.1161/STROKEAHA.124.046518
18. Fullerton HJ, Wintermark M, Hills NK, et al. Risk of Recurrent Arterial Ischemic Stroke in Childhood: A Prospective International Study. Stroke. 2016;47(1):53-59. doi:10.1161/STROKEAHA.115.011173