Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi

Osman Cırcır; Cansel Yönet Demirhan; Merve Aydemir; Handan Balcı; Hatice Rana Can; Zekeriya Gökce

doi:10.9779/pauefd.1108453

EN TR

Investigation of the Mediator Role of Life Satisfaction in the Relationship between Problematic Internet Use and Self-efficacy in Middle School Students

Abstract

The aim of this study is to determine whether life satisfaction has a mediating role in the relationship between the problematic internet use of secondary school students and their self-efficacy. The research was carried out in relational screening model. The study group of the research consists of 505 secondary school students studying in secondary schools in Konya in the 2021-2022 academic year. The data of the study were collected through the Young Internet Addiction Scale, the Secondary School Self-Efficacy Scale, and the Life Satisfaction Scale for Children. During the analysis of the data, first of all, extreme value analysis, univariate and multivariate normality analyzes and homogeneity tests were performed with the collected data. Afterwards, mediation analysis was performed with the Pearson Moments correlation coefficient and Hayes Process Macro for SPSS to determine the relationship between the SPSS-20 package program and the variables. As a result of the analyzes made within the scope of the research, it was found that the problematic internet use of secondary school students predicted their self-efficacy in a negative way and it predicted their life satisfaction at a positive and significant level. Secondary school students' life satisfaction predicts their self-efficacy positively and significantly. In addition, it has been determined that life satisfaction plays a mediating role in the relationship between problematic internet use and self-efficacy of secondary school students.

Keywords

problematic internet use , life satisfaction , self-efficacy.

Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin problemli internet kullanımları ile öz-yeterlikleri arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracı rolünün olup olmadığının belirlemesidir. Bu çalışma ile yaşam doyumları arttırılan ortaokul öğrencilerinin öz yeterliklerinin de artacağı, dolayısıyla öz-yeterlik üzerinde olumsuz etkisi olan problemli internet kullanımın etkisinin azalacağı düşünülmektedir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Konya ilinde ortaokullarda öğrenim gören 505 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği, Ortaokul Öz-Yeterlik Ölçeği ve Çocuklar İçin Yaşam Doyumu Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi aşamasında öncelikle toplanan verilerle, uç değer incelemesi, tek değişkenli ve çok değişkenli normallik analizleri ve homojenlik testleri yapılmıştır. Sonrasında, SPSS-20 paket programı ile değişkenler arasındaki ilişkinin saptanması için Pearson Momentler korelasyon katsayısı ve SPSS için Hayes Process Makrosu ile aracılık analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında, yapılan analizler sonucunda, ortaokul öğrencilerinin problemli internet kullanımları, öz-yeterliklerini negatif yönde anlamlı düzeyde yordadığı, yaşam doyumlarını ise pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Ortaokul öğrencilerinin yaşam doyumları, öz yeterliklerini pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Ayrıca ortaokul öğrencilerinin problemli internet kullanımı ile öz yeterlik arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracı bir rol oynadığı belirlenmiştir Araştırma bulgularına dayalı olarak araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

problemli internet kullanımı , yaşam doyumu , öz-yeterlik

Kaynakça

Akgül, G., & Oran, M. (2020). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin, Ortaokul Öğrencilerinin Ve Öğrenci Velilerinin Pandemi Sürecindeki Uzaktan Eğitime İlişkin Görüşleri . Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi , 3 (2) , 15-37 . https://dergipark.org.tr/tr/pub/eyyad/issue/59733/847318
Alipour, F., & Taghvaei, D. (2016). Predicting life satisfaction based on self-efficacy and social support. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 6, 1471–1480. http://tojdac.org/tojdac/VOLUME6-AGUSPCL_files/tojdac_ v060AGSE132.pdf
Alt, D., & Boniel-Nissim, M. (2018). Links between Adolescents’ Deep and Surface Learning Approaches, Problematic Internet Use, and Fear of Missing Out (FoMO). Internet Interventions, 13, 30–39. doi:10.1016/j.invent.2018.05.002
Altay, D. & Ekşi, H. (2018). Çocuklar için yaşam doyumu ölçeği geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. 5. Uluslararası Eğitim Bilimleri Sempozyumu'nda sunulan tam metin bildiri (ss. 354-362), İstanbul, Türkiye.
Avşaroğlu, S., Deniz, M. E., & Kahraman, A. (2005). Teknik öğretmenlerde yaşam doyumu, iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14, 115-129.
Balcı, A. (2001). Sosyal Bilimlerde Araştırma: Yöntem Teknik ve İlkeler, PegemA Yayıncılık, Ankara.
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84, 191-215. doi:10.1037/0033-295X.84.2.191
Bandura, A. (1989). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44, 1175–1184. doi: 10.1037/0003-066X.44.9.1175
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
Beard, K. W., & Wolf, E. M. (2001). Modification in the proposed diagnostic criteria for Internet addiction. CyberPsychology & Behavior, 4(3), 377–383. https://doi.org/10.1089/109493101300210286

Bradley, R. H., & Corwyn, R. F. (2004). Life satisfaction among European American, African American, Chinese American, Mexican American, and Dominican American adolescents. International Journal of Behavioral Development, 28(5), 385–400. https://doi.org/10.1080/01650250444000072
Caprara, G. V., Vecchione, M., Alessandri, G., Gerbino, M., & Barbaranelli, C. (2011). The contribution of personality traits and self-efficacy beliefs to academic achievement: a longitudinal study. The British journal of educational psychology, 81(1), 78–96. https://doi.org/10.1348/2044-8279.002004
Caplan, S. E. (2002). Problematic Internet use and psychosocial well-being: Development of a theory-based cognitive-behavioral measurement instrument. Computers in Human Behavior, 18(5), 553–575. https://doi.org/10.1016/S0747-5632(02)00004-3
Cao, H., Sun, Y., Wan, Y., Hao, J., & Tao, F. (2011). Problematic Internet use in Chinese adolescents and its relation to psychosomatic symptoms and life satisfaction. BMC Public Health, 11. https://doi.org/10.1186/1471-2458-11-802
Cikrikci, Ö., & Odacı, H. (2016). Ergenlerde Yaşam Doyumunun Belirleyicileri: Üstbilişsel Farkındalık ve Öz-yeterliğin Rolü. Soc Indic Res 125, 977-990. https://doi.org/10.1007/s11205-015-0861-5
Davis, R. (2001). A cognitive–behavioral model of pathological internet use. Computers in Human Behaviour, 17(2), 187–195. doi:10.1016/j.chb.2013.05.026
Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95(3), 542-575.
Ekinci, N. (2017). 16-18 Yaş ergenlerde otistik mizaç özelliklerinin patolojik internet kullanımı ile ilişkisi. ( Uzmanlık Tezi). Mersin Üniversitesi.
Erkişi, E. (2019). Ergenlerde İnternet Bağımlılığının Özyeterliğe Etkisinin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
Gadermann, A. M., Guhn, M., & Zumbo, B. (2010). Investigating the Substantive Aspect of Construct Validity fort he Satisfaction with Life Scale Adapted for Children: A Focus on Cognitive Processes. http://dx.doi.org/10.1007/s11205-010-9603-x
Gao, L., Gan, Y., Whittal, A., & Lippke, S. (2020). Problematic Internet Use and Perceived Quality of Life: Findings from a Cross-Sectional Study Investigating Work-Time and Leisure-Time Internet Use. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(11), 40-56. doi:10.3390/ijerph17114056
Gilligan, T.D., & Huebner, S. (2007). Initial Development and Validation of the ultidimensional Students’ Life Satisfaction Scale–Adolescent Version. Applied Research Quality Life 2, 1–16. https://doi.org/10.1007/s11482-007-9026-2
Gürbüz, S. (2020). Sosyal Bilimlerde, Aracı, Düzenleyici ve Durumsal Etki Analizleri (2.Basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Kala, F. N. (2022). Sınıf öğretmeni adaylarının müze eğitimine yönelik özyeterlik inançları.Yüksek Lisans Tezi. Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel Eğitim Ana Bilim Dalı, Bartın.
Karasar, N. (2003). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Kılıç, M. (2016). Gerçek Yaşam Tadında: Gelişim Dönemleri 2 (2. Basım). Ankara, Pegem Akademi.
Kutlu, M., Savci, M., Demir, Y., & Aysan F. (2016). Young İnternet Bağımlılığı Testi Kısa Formunun Türkçe uyarlaması: Üniversite öğrencileri ve ergenlerde geçerlilik ve güvenilirlik çalışması, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 17: 69-76.
Lachmann, B., Sariyska, R., Kannen, C., Cooper, A., & Montag, C. (2016). Life satisfaction and problematic Internet use: Evidence for gender specific effects. Psychiatry Research, 238, 363–367.
Mittal, V. A., Tessner, K. D., & Walker, E. F. (2007). Elevated social internet use andschizotypal personality disorder in adolescents. Schizophrenia Research, 94(1–3), 50–57. doi:10.1016/j.chb.2013.05.026.
Odaci, H. (2011). Academic self-efficacy and academic procrastination as predictors of problematic internet use in university students. Computers & Education, 57(1), 1109–1113. doi:10.1016/j.compedu.2011.01.005
Özer, M., & Özsoy Karabulut, Ö. (2003). Yaşlılarda yaşam doyumu. Geriatri, 6(2), 72- 75.
Pawlikowski, M., Altstötter-Gleich, C., & Brand, M. (2013). Validation and psychometric properties of a short version of Young’s Internet Addiction Test. Computers in Human Behavior, 29(3), 1212–1223. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.10.014
Poorbaferani Z, Mazaheri MA, & Hasanzadeh A. (2018). Life satisfaction, general self-efficacy, self-esteem, and communication skills in married women. J Educ Health Promot.;7:173. doi:10.4103/jehp.jehp_108_18
Reyhanlıoğlu, E. N. (2015). Türkiye'deki Üniversite Öğrencilerinin İnternete Bağımlılık Düzeyleri İle Sıkıntıya Dayanma, Başaçıkma Stratejileri, Kişilik Özellikleri Ve Bazı Demografik Değişkenler Arasındaki İlişki. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Klinik Psikoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
Schunk, D. (1982). Effects of effort attributional feedback on children’s perceived selfefficacy and achievement. Journal of Educational Psychology, 74, 548-556. doi:10.1037/0022-0663.74.4.548
Suldo, S. M., & Huebner, E. S. (2004). Does life satisfaction moderate the effects of stressful life events on psychopathological behavior during adolescence? School Psychology Quarterly, 19, 93–105. https://doi.org/10.1521/scpq.19.2.93.33313
Vecchio, G. M., Gerbino, M., Pastorelli, C., Del Bove, G., & Caprara, G. V. (2007). Multi-faceted self-efficacy beliefs as predictors of life satisfaction in late adolescence. Personality and Individual Differences, 43(7), 1807–1818. doi:10.1016/j.paid.2007.05.018
Veenhoven, R. (1991). Questions on happiness: Classical topics, modern answers blind spot. In F. Strack, M. Argyle & N. Schwarz (Eds.), Subjective wellbeing, an interdisciplinary perspective (pp. 7-26). London: Pergamon. Press, http://worlddatabaseofhappiness.eur.nl/hap_bib/freetexts/strack_f_1991.pdf
Yardımcı F. & Başbakkal, Z. (2010). Ortaokul Öz-Yeterlilik Ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(4), 321-326.
Yaylalı, F. H. (2013). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin sorunlu internet kullanımı ile ilişkili etmenler. ( Uzmanlık Tezi). Ankara Üniversitesi.
Yıldırım, F. & İlhan, İ. (2010). Genel Özyeterlilik Ölçeği Türkçe Formunun Geçerlik ve Güvenilirlik Çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301–308.
Young, K. S. (2004). Internet Addiction: A New Clinical Phenomenon and Its Consequences. American Behavioral Scientist, 48(4), 402–415. https://doi.org/10.1177/0002764204270278
Young K. S. (1998). Internet addiction: The emergence of a new clinical disorder, Cyberpsychology & behavior. 1(3): 237-244.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Psikolojik Danışmanlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Osman Cırcır ^*
0000-0002-7847-9205
Türkiye

Cansel Yönet Demirhan
0000-0001-6925-0639
Türkiye

Merve Aydemir
0000-0002-8577-6961
Türkiye

Handan Balcı
0000-0002-5757-2486
Türkiye

Hatice Rana Can
0000-0003-0001-3402
Türkiye

Zekeriya Gökce
0000-0002-4126-2336
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

5 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

25 Nisan 2022

Kabul Tarihi

11 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 59

DOI

https://doi.org/10.9779/pauefd.1108453

IZ

https://izlik.org/JA59YR72GP

APA

Cırcır, O., Yönet Demirhan, C., Aydemir, M., Balcı, H., Can, H. R., & Gökce, Z. (2023). Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 25-37. https://doi.org/10.9779/pauefd.1108453

27767 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi

Investigation of the Mediator Role of Life Satisfaction in the Relationship between Problematic Internet Use and Self-efficacy in Middle School Students

Abstract

Keywords

Ortaokul Öğrencilerinde Problemli İnternet Kullanımı İle Öz-yeterlik Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Aracı Rolünün İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Ortaokul Öğrencilerinde Öz yeterlik ve Yaşam Doyumu Arasında Okula Bağlanmanın Çoklu Aracılığı

İNTERNET BAĞIMLILIĞI, YAŞAM DOYUMU VE BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ ARASINDAKİ İLİŞKİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Çevresel Kaygı ile Yeşil Algılanan Değerin Yeşil Satın Alma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Elektrikli Otomobil Sektörü