İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Empatik Becerileriyle Aile İşlevleri ve Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Asuman Yüksel

EN TR

İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Empatik Becerileriyle Aile İşlevleri ve Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada ilköğretim öğrencilerinin empati, aile işlevleri ve benlikkavramları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, 2003-2004 öğretim yılı güz döneminde Bursa Setbaşı İlköğretim okuluna devam eden 208 öğrenci (105 erkek, 103 kız) öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğrencilerin empati düzeylerini ölçmek üzere Çocuklar İçin Empati Ölçeği (Bryant, 1982), aile işlevlerini ölçmek üzere Aile Değerlendirme Ölçeği (Epstein ve ark., 1983), benlik-kavramlarını ölçmek üzere Piers-Harris Çocuklar için Benlik Kavramı Ölçeği (Piers-Harris, 1964) kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin empati puanları ile aile işlevlerinin 7 boyutundan aldıkları puanlar ve benlik-kavramı puanları arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Sonuçlar öğrencilerin empati, benlik kavramı ve aile işlevleri arasında olumlu yönde bir ilişki olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular literatürdeki bulgular çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Empati, benlik kavramı, aile işlevleri

Kaynakça

alınırken nasıl alınıyor, her aile üyesi fikrini söylüyor mu, aile içinde çocuklara da
söz hakkı veriliyor mu, aile üyelerinin duygu ve düşünceleri kararı ne derecede
etkiliyor gibi) kullanıldığından ziyade problemin aile içinde çözümlenip
çözümlenmediğini anlamaya yönelik maddeler olduğunu görüyoruz. Problem
çözme alt ölçeğinin empatiyle ilişkili olmamasını bu şekilde açıklayabiliriz. Araştırmadan elde edilen bulgulara dayanarak çocuğun empati düzeyinin,
ailenin işlevleriyle ve benlik kavramıyla ilişkili olduğunu söyleyebiliriz. Anne
babaların çocuklarıyla ve birbirleriyle kurdukları ilişki biçimi,çocuklarına karşı
sergiledikleri davranışlar hem benlik algısının oluşmasında hem de empatinin
gelişmesinde son derece belirleyicidir. Empatinin ailede gelişebilmesi için öncelikle
anne–baba bu konuda çocuğa doğru model olmalıdır. Çocuğun duygularını ifade

etmesine imkan vermelidir. Özellikle olumsuz duygularını da paylaşması için teşvik
etmelidir. Çocuğa gereken ilgi ve sevgiyi göstererek ihtiyaçlarını karşılamalıdır.
Kendi ihtiyaçları karşılanan çocuk başkalarının ihtiyaçlarına karşı daha duyarlı hale gelecektir.
Akgül, A. ve Çevik, O. (2003). İstatistiksel analiz teknikleri. SPSS’de işletme yönetimi uygulamaları. Ankara: Emek Ofset.
Barnett, M. A. (1990). Empathy and related responses in children N. Eisenberg ve J. Strayer (Eds.), Empathy and its development (pp. 146-163). Cambridge, NY: Cambridge University Press
Barnett, M.A., Howard, J.A., King, L.M., ve Dino, G.A. (1980). Antecedents of empathy: Retrospective accounts of early socialization. Personality and Social Psychology Bulletin, 6(3), 361-365.
Barnett, M. A., Thompson M. A., ve Pfeifer, J. R. (1985). Perceived Competence to help and the arousal of empathy. The Journal of Social Psychology, 125(5), 679-680.
Bar-Tal, D., Nadler, A., ve Blechman, N. (1980). The relationship between children's perception of parents' socialization practices and helping behavior. Journal of Social Psychology, 111(2), 159-167.
Bernadett- Shapiro, S., Efrensaft, D., Shapiro, J. (1996). Father participation in child care and the development of empathy in sons: An emprical study. Journal of Family Therapy, 23(1), 77
Borden, L. A., Karr, S. K. ve Caldwell-Colbert, A. T. (1988). Effects of a University Rape Prevention Program on Attitudes and Empathy Toward Rape. Journal of College Student Development, 29(2) 132-136.
Borke, H. (1971). Interpersonal perception of young children: Ego-centrism or empathy? Developmental Psychology, 5(2), 263-269.
Brody, L. R. ve Hall, J. A. (1993). Gender and emotion. M. Levis ve J. Havilland (Eds.), Handbook of emotions (pp.447-460). New York: Guilford Press.
Bryant, B. (1982). An ındex of empathy for children and adolescents. Child Development. 53(1), 413- 425.
Bryant, B. K. ve Crockenberg, S. B. (1980). Correlates and dimensions of prosocial behavior: A study of female siblings with their mothers. Child Development, 51(2), 529-544.
Bulut, I. (1990) Aile değerlendirme ölçeği (ADÖ) el kitabı. Ankara: Özgüzeliş Matbaası.
Bulut, I. (1993). Ruh sağlığının aile işlevlerine etkisi. Ankara: Başbakanlık Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı Yayını.
Carnras, L. A., Grow, G. ve Ribordy, S. (1983). Recognition of emotional expressions by abused children. Journal of Clinical Child Psychology, 12 (2), 325-328. Çataklı, M. ve Öner, N. (1986- 1987). Çocuklarda öz kavramı ölçeği: Piers-Harris ölçeği'nin bir çeviri ve güvenilirlik çalışması. Boğaziçi Üniversitesi Dergisi 12 (1), 85-100.
Çetin, N. C. (2008) İlköğretim Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Empatik Beceri Düzeylerinin Ana Baba Tutumları ve Özsaygı ile İlişkisi. (Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Darling, N. ve Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487-496.
Davis, A. H. ve Franzoi, S. L. (1991). Stability and change in in adolescent self-consciousness and empathy. Journal of Research in Personality, 25(1), 70-87.
Dekovic, M. ve Janssens, M. A. M.. (1992). Parents' child: Rearing style and child's sociometric status. Developmental Psychology, 28(5), 925-932.
Denham, S. A. ve Burger, C. (1991). Observational validation of ratings of preschoolers’ social competence and behavior problems. Child Study Journal, 21(3), 185-201.
Denham, S. A. ve Holt, R. W. (1993) Preschoolers’ likability as cause or consequence of their social behavior. Developmental Psychology, 29(2), 271-275.
Eisenberg, N. ve Fabes R. (1990) Empathy: Conceptualization, measurement and relation to prosocoal behavior, Motivation and Emotion, 14(2), 131- 149
Eisenberg, N. ve Fabes, R. (1998). Prosocial development. N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology: Vol.3. (pp.701-778). NewYork: Wiley.
Eisenberg, N., Fabes, R.A., Schaller, M., Carlo, G. ve Miller, P. A. (1991) The relations of parental characteristics and practices to children’s vicarious emotional responding. Child Development, 62(6), 1393-1408
Eisenberg, N. & Strayer, J. (1990). Critical issues in the study of empathy. N. Eisenberg ve J. Strayer. (Eds.), Empathy and its development (pp. 3-13). Cambridge, NY: Cambridge University Press.
Eisenberg-Berg, N. ve Mussen, P. (1978) Empathy and moral development in adolescence. Developmental Psychology, 14(2), 185-186.
Fabes, R.A., Eisenberg, N. ve Miller, P. (1990) Marenal correlates of children’s vicarious emotional responsiveness. Developmental Psychology, 26(4), 639-648 Feschbach, N. D. ve Roe, K. (1968) Empathy in six- and seven- year olds. Child Development, 39(1), 133-145.
Feshbach (1982). Sex differences in empathy and social behavior in children .In N.Eisenberg (Ed.), The development of prosocial behavior (pp. 315-338). New York: Academic Pres
Frankel, K. A., Lindahl, K. ve Harmon, R. J. (1992). Preschoolers response tomaternal depression and emotional availability. Infant Mental Health Journal, 13(2), 132-146.
Goldstein, A.P., Michaels, G.Y. (1985). Empathy: Development, training, consequences. Hillsdale, N.J.: Lawrence Erlbaum.
Hoffman, M. L. (1975). Developmental synthesis of affect and cognition and its ımplications for altruistic motivation Developmental Psychology, 11(5), 607- 622
Hoffman, M. L. (1982). The measurement of empathy. C. E. Izard (Ed.), Measuring emotions in infants and children (pp. 279-296). Cambridge, UK: Cambridge University Press. Janssens, J. M. A. M. ve Gerris, J. R. M. (1992). Child rearing, empathy and prosocial development. J. M. A. M. Janssens ve J. R. M. Gerris (Eds.), Child rearing: influence on prosocial and moral development (pp. 57-77). Amsterdam: Swets & Zeitlinger .
Kagan, J. (1981) The second year. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Kagan J. ve Lamb, S. (1987). The emergence of morality in young children. Chicago, IL: University of Chicago Press.
Krevans J. ve Gibbs, J. C. (1996). Parents' use ofınductivediscipline:relations to children's empathy and prosocial behavior. Child Development. 67(6), 3263- 3277.
Lamb, S. (1991). First moral sense: Aspects of and contributors to a beginning morality in the second year of life. W.M. Kurtines ve J. L. Gewirtz (Eds.), Handbook of moral behavior and development (pp.171-189), Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Larrieu, J. ve Mussen, P. (1986). Some personality and motivational correlates of children’s prosocial behavior. Journal of Genetic Psychology, 147(2), 529–542.
McDevit, T. M., Lennon, R. ve Kopriva, R. J. (1991). Adolescents perspections of mothers and fathers prosocial actions and empathic responses. Youth & Society, 22(3), 387-409.
Mehrabian, A. ve Epstein, N. (1972). A measure of emotional empathy. Journal of Personality, 40(4), 525- 543
Mills, R. S. ve Grusec, J. E. (1989). Cognitive, affective, and behavioral consequences of praising altruism. Merrıll-Palmer Quarterly 35(3), 299-326.
Moller, C. (2000). Hearthwork. Hillerİd: TMI.
Özgüven, İ. E. (2001) Ailede iletişim ve yaşam. Ankara: PDREM Yayınları.
Radke- Yarrow, M. ve Zahn-Waxler, C. (1984). Roots, motives and patterns in children's prosocial behavior. E. Staub, D. Bar-Tal, J. Karylowski, ve J. Reykowski (Eds.), Development and maintence of prosocial behavior. International perspectives on positive morality (pp. 81-115). New York: Plenum.
Rigby, K. (1993). School children’s perceptions of their families and parents as a function of peer relations. Journal of Genetic Psychology, 154(4), 501 – 513.
Rigby, K. ve Slee, P. (1993). Dimensions of interpersonal relating among Australian school children and their implications for psychological well-being. Journal of Social Psychology. 133(1). 33-42.
Roberts, W. ve Strayer, J. (1996). Empathy, emotional expressiveness, and prosocial behavior. Child Development, 67(2), 449-470
Roberts,W ve Strayer, J. (2004) Childrens anger emotional expressiveness and empathy:relations with parents empathy emotional expressiveness and parenting practices. Social Development. 13(2), 229-255
Robinson, J. L., Zahn- Waxler, C. ve Emde, R. N. (1994). Patterns of development in early empathic behavior: Environmental and child constitutional influences. Social Development, 3(2), 125-145.
Sagi, A. ve Hoffman, M. L. (1976). Empathic distress in the newborn. Developmental Psychology, 12(2), 175-176.
Siegal, M. (1985). Mother-Child relations and the development of empathy: A short-term longitudinal study. Chıld Psychiatry and Human Development 16(2), 77-86.
Simner, M.L. (1971). Newborn’s response to the cry of another infant. Developmental Psychology, 5(1), 136-150.
Strayer,J. (1980). A naturalistic study of empathic behaviors and their relation to affective states and perspective taking skills in preschool children.Child Development ,51,815-822.
Şenocak, M. (1992). Özel biyoistatistik. İstanbul: Çağlayan Kitabevi.
Trommsdorff, G. (1991). Child rearing and children's empathy. Perceptual and Motor Skills, 72(2), 387-390.
Van Ijzendoorn, M. H., ve De Wolff, M. S. (1997). In search of the absent father - meta-analyses of ınfant-father attachment: A rejoinder to our discussants. Child Development, 68(4), 604
Yüksel,A. (2003) Empati eğitim programının ilköğretim öğrencilerinin empatik becerilerine etkisi. (Yayınlanmamış doktora tezi), Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Zahn- Waxler, C., Robinson, J. L. ve Emde, R.N. (1992). The development of empathy in twins. Developmental Psychology, 28(6), 1038-1047.
Zahn- Waxler, C., Radke- Yarrow, M., Wagner, E. ve Chapman, M. (1992). Development of concern of others. Developmental Psychology, 28(1), 126-136.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Asuman Yüksel Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2009

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2014

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2009 Cilt: 25 Sayı: 25

IZ

https://izlik.org/JA79PS97DL

APA

Yüksel, A. (2009). İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Empatik Becerileriyle Aile İşlevleri ve Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(25), 153-165. https://izlik.org/JA79PS97DL

27767 https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Empatik Becerileriyle Aile İşlevleri ve Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

The Relationship Between Empathy, Self-Concept and Family Functioning among 5th Grade Elementary Students

Abstract

Keywords

İlköğretim 5. Sınıf Öğrencilerinin Empatik Becerileriyle Aile İşlevleri ve Benlik Kavramları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster