Özel Gereksinimli Kardeşi Olan Tipik Gelişen Çocukların Kardeşlik İlişkilerinin İncelenmesi

Çalışmada özel gereksinimli kardeşi olan ve tipik gelişen çocukların kardeşlik ilişkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, fenomenolojik desen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya özel gereksinimli kardeşi olan 4-8 yaş aralığındaki 18 çocuk ve onların ebeveynleri katılmıştır. Araştırmada çocuklardan alınan veriler resim analizi ve saha notları ile; ebeveynlerden alınan veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Ebeveynlerle gerçekleştirilen görüşmeler Nvivo12 programı ile analiz edilmiş ve çocuk resimlerini destekleyici veri olarak kullanılmıştır. Araştırma bulgularında, tipik gelişen çocukların özel gereksinimli kardeşlerini kabul ettiklerini ancak kardeş çatışmaları yaşadıkları söylenebilir. Bu çatışmaların ise kardeşler arasında vurma, ısırma gibi davranışlarla kardeş şiddeti olarak yansıdığı görülmektedir. Ayrıca tipik gelişen çocukların, özel gereksinimli kardeşlerini dışladıkları veya kendilerinin dışlandığını düşündükleri elde edilen bir diğer bulgudur. Araştırma sonucunda, kardeşler arasındaki ilişki olumsuz olsa bile özel gereksinimli kardeşin aile bireylerinden biri sayıldığı ve aile dinamiğinin olumlu yönde olmasının kardeşlik ilişkisini doğrudan etkilediği söylenebilir. Ayrıca kardeşler arasındaki şiddet acilen müdahale edilmesi gereken bir konu olarak ele alınmalıdır. Araştırmanın bulgularına dayalı olarak ileri araştırmalara yönelik kardeşler arasındaki şiddeti önlemek ve aile içi nitelikli iletişimi arttırmak amacıyla aile eğitim programı düzenlemek gibi çeşitli öneriler sunulmuştur.

The aim of the study was to examine the sibling relationships of typically developing children who have siblings with special needs. The study was carried out with a phenomenological design. 18 children between the ages of 4-8 with special needs siblings and their parents participated in the study. The data obtained from the children in the research were analyzed through picture analysis and field notes; Data from parents were obtained through semi-structured interviews. Interviews with parents were analyzed with the Nvivo12 program and children's pictures were used as supporting data. In the research findings, it can be said that typically developing children accept their siblings with special needs, but they experience sibling conflicts. It is seen that these conflicts are reflected as sibling violence, with behaviors such as hitting and biting between siblings. Another finding is that typically developing children exclude their siblings with special needs or think that they themselves are excluded. As a result of the research, it can be said that even if the relationship between siblings is negative, the sibling with special needs is considered one of the family members and the positive family dynamics directly affects the sibling relationship. Additionally, violence between siblings should be treated as an issue that requires urgent intervention. Based on the findings of the study, various suggestions were presented for further research, such as organizing a family education program in order to prevent violence between siblings and increase quality communication within the family.