Araştırma Makalesi

İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma

Sayı: 64 19 Mayıs 2025
PDF İndir
TR EN

İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Yeme bozuklukları, fiziksel ve psikolojik gelişim üzerinde olumsuz etkiler yaratan ve potansiyel olarak yaşamı tehdit edebilen bir sorundur. Bu bozuklukla başarılı bir şekilde mücadele etmek için, altta yatan mekanizmaların daha iyi anlaşılması önemlidir. Bu çalışmanın amacı, internet bağımlılığı ve yeme bozukluğu arasındaki ilişkide dürtüselliğin aracı rolünü ergen örnekleminde incelemektir. Mevcut araştırma korelasyonel modele uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışma grubu, Trabzon ilinde ortaokul ve liselerde öğrenimlerine devam eden öğrenciler arasından uygun örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan demografik bilgi formu, Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu, Rezzy Yeme Bozuklukları Ölçeği ve Barratt Dürtüsellik Ölçeği-Kısa Formu ile toplanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda kız öğrencilerin yeme bozukluğu puan ortalamasının erkek öğrencilerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Gelirleri giderlerinden az olanların yeme bozukluğu puanlarının, gelirleri giderlerinden fazla olanlardan anlamlı olarak yüksek olduğu bulunmuştur. İnternet bağımlılığı ile yeme bozukluğu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. İnternet bağımlılığı ile zayıf öz düzenleme ve dürtüsel davranış arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca dürtüsel davranışın internet bağımlılığı ve yeme bozukluğu arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Mevcut bulguların, yeme bozukluklarının altında yatan mekanizmaların anlaşılmasına ve etkili önleme ve müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeme bozukluğu, İnternet bağımlılığı, Dürtüsellik, Ergenler

Etik Beyan

Bu araştırma, Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Sosyal ve Beşeri Bilimler kurulunun 14.06.2023 tarih ve E-95674917-108.99-181868 sayılı etik kurul onayı, ardından Trabzon Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü ARGE biriminden 16.02.2024 tarih ve E-82438636-605.99-96904151 sayılı araştırma izni ile yürütülmüştür.

Kaynakça

  1. Akdevelioğlu, Y., & Yörüsün, T. Ö. (2019). Investigation of some factors related to eating attitudes and behaviors of university students. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 19–28. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gsbdergi/issue/46054/579500
  2. Alçay, E. S. (2019). Examining the relationships of problematical internet use with mindfulness and self-regulation among adolescents [Master's thesis, Akdeniz University]. National Thesis Center.
  3. Alpaslan, A. H., Koçak, U., Avci, K., & Uzel Taş, H. (2015). The association between internet addiction and disordered eating attitudes among Turkish high school students. Eating and Weight Disorders - Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity, 20(4), 441–448. https://doi.org/10.1007/s40519-015-0197-9
  4. American Psychiatric Association [APA]. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5 (5th ed.). American Psychiatric Association.
  5. Aydemir, Ö., Köksal, B., Yalın-Sapmaz, Ş., & Yüceyar, H. (2015). Reliability and validity of Turkish form of SCOFF Eating Disorders Scale. Anatolian Journal of Psychiatry, 16(1), 31–35. https://doi.org/10.5455/apd.174219
  6. Ayran, G., Süleyman, Z., Avcı, Ü., & Arık, U. (2021). The effect of internet addiction on eating attitude and body image in university students. Journal of Child and Adolescent Psychiatric Nursing, 34(3), 199–205. https://doi.org/10.1111/jcap.12320
  7. Baker, J. H., Girdler, S. S., & Bulik, C. M. (2012). The role of reproductive hormones in the development and maintenance of eating disorders. Expert Review of Obstetrics ve Gynecology, 7(6), 573–583. https://doi.org/10.1586/eog.12.54
  8. Bandura, A. (1986). The explanatory and predictive scope of self-efficacy theory. Journal of Social and Clinical Psychology, 4(3), 359–373. https://doi.org/10.1521/jscp.1986.4.3.359
  9. Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248–287. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90022-L
  10. Bechara, A., Dolan, S., & Hindes, A. (2002). Decision-making and addiction (Part II): Myopia for the future or hypersensitivity to reward? Neuropsychologia, 40(10), 1690–1705. https://doi.org/10.1016/s0028-3932(02)00016-7

Kaynak Göster

APA
Bülbül, K., Türkkan, T., Yılmaz, H. Ö., & Meriç, Ç. S. (2025). İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 167-195. https://doi.org/10.9779/pauefd.1447226
AMA
1.Bülbül K, Türkkan T, Yılmaz HÖ, Meriç ÇS. İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma. PAÜEFD. 2025;(64):167-195. doi:10.9779/pauefd.1447226
Chicago
Bülbül, Kenan, Tuğba Türkkan, Hacı Ömer Yılmaz, ve Çağdaş Salih Meriç. 2025. “İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 64: 167-95. https://doi.org/10.9779/pauefd.1447226.
EndNote
Bülbül K, Türkkan T, Yılmaz HÖ, Meriç ÇS (01 Mayıs 2025) İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 64 167–195.
IEEE
[1]K. Bülbül, T. Türkkan, H. Ö. Yılmaz, ve Ç. S. Meriç, “İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma”, PAÜEFD, sy 64, ss. 167–195, May. 2025, doi: 10.9779/pauefd.1447226.
ISNAD
Bülbül, Kenan - Türkkan, Tuğba - Yılmaz, Hacı Ömer - Meriç, Çağdaş Salih. “İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 64 (01 Mayıs 2025): 167-195. https://doi.org/10.9779/pauefd.1447226.
JAMA
1.Bülbül K, Türkkan T, Yılmaz HÖ, Meriç ÇS. İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma. PAÜEFD. 2025;:167–195.
MLA
Bülbül, Kenan, vd. “İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sy 64, Mayıs 2025, ss. 167-95, doi:10.9779/pauefd.1447226.
Vancouver
1.Kenan Bülbül, Tuğba Türkkan, Hacı Ömer Yılmaz, Çağdaş Salih Meriç. İnternet Bağımlılığı ve Yeme Bozukluğu Arasındaki İlişkide Dürtüselliğin Aracı Rolü: Liseli Ergenler Üzerine Bir Araştırma. PAÜEFD. 01 Mayıs 2025;(64):167-95. doi:10.9779/pauefd.1447226