İki Kardeş, İki Fakih: İbn Nüceym Kardeşler

Öz

İslam Düşüncesinin dinî boyutuna ilişkin şer’i ilimler kelam, fıkıh, hadis, tefsir, tasavvuf gibi temel disiplinlerden oluşmakta olup bu ilimler içerisinde fıkıh ilmi, hem dünyevî ve hem uhrevî hayata dair düzenleme ve normlar üretmektedir. Diğer ilimlere nispetle fıkıh ilmi özellikle insan eylemlerini düzenlemekte ve bu düzenleme faaliyetini, naslar ve bu nasları yorumlayan kurucu imamların çıkarımları, bu çıkarımlarda kullanılan yöntemleri göz önünde tutarak geçekleştirmektedir. Bir muamele ilmi olan fıkıh, düzenleme fonksiyonu ile diğer ilimlerden ayrılmakta insan ve toplum hayatına ilişkin hem teorik ve pratik çözümler üretmekte ve bu yönü itibariyle sürekli devinim içerisinde olmaktadır. Düşünce tarihi zaman, mekân ve insan gibi öğelerin katkısı ile tekevvün ettiği, geliştiği, üretildiği ve sürekli hale getirildiğine göre kurucu imamlar tarafından kaleme alınan metinler zaman içerisinde sonradan gelen ilim adamları eliyle mütemadiyen yorumlanmaya devam edecektir. Özellikle fıkıh gibi sosyal hayatın bir parçası olan ilimden bahsediyorsak bu devinime katkı sunan zaman bağlamında Memlükler, mekan bağlamında Bilâd-ı Şam, şahıs bağlamında İbn Nüceym kardeşlerin fıkıh ilmine katkıları dikkat çekmektedir. İşte bu metin, fıkıh ilmine bariz bir katkı sunan İbn Nüceym ailesi özelinde İbn Nüceym kardeşlerin Hanefî fıkhına katkısı, fıkıh anlayışları, yaşadıkları ortam, abi-kardeş ilişkininin yanında hoca-talebe ilişkisinin ilmî boyutları, aynı esere (Kenz) yapmış oldukları şerh çalışması üzerinden entelektüel ortam ve boyutu anlamayı çabalamakta ve ayrıca bu makale asıl “en-Nehr” atıflarının sahibini keşfetmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fıkıh
• , İbn Nüceym Kardeşler
• Memlüklüler

TWO BROTHERS, TWO SCRIBES: IBN NUCHEYM BROTHERS

Öz

The Shari'ah sciences related to the religious dimension of Islamic thought consist of basic disciplines such as Kalam, Fiqh, Hadith, Tafsir, Sufism, and the Fiqh science produces regulations and norms regarding both world and afterdeath life within these sciences. In comparison to other sciences, Fiqh science especially regulates human actions, and makes this regulation by taking “nas” (the word of God and prophet or the word that clearly shows its meaning and makes up the original cause of the word in question), the inferences of founding Imams commenting on these “nas”, and the methods used for these inferences into consideration. Fiqh, which is a science of treatment, is separated from other sciences by its regulation function and produces both theoretical and practical solutions related to human and social life and is always in constant motion in terms of this aspect. Since the history of thought has evolved, developed, produced and made continuous with the contribution of elements such as time, space and the humanity, the texts written by the founding imams will continue to be interpreted continuously through the help of later scholars. Especially if we are talking about science which is a part of social life such as Fiqh, the contributions of Mamluks in the context of time, Bilad-ı Sam (the name for Damascus city, and it includes Palestine, Jordan, Lebanon, and Syria) in the context of space, Ibn Nucheym Brothers in the context of individuals, to the science of fiqh are noted. This text aims to discover the contribution of Ibn Nucheym Brothers to Hanafi Fiqh in the context of Nucheym Family, making a clear contribution to fiqh science, their understanding of fiqh, their environment, the scientific dimensions of teacher-student relationship as well as sibling relationship, the intellectual environment and dimension through their commentary on the same work (Kenz), and the owner of the” en-Nehr " references.

Anahtar Kelimeler

• Fiqh
• Ibn Nucheym Brothers
• Kenzü’d-Dakâik

Kaynakça

1. İbn Nüceym, Sirâcüddîn Ömer b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. en-Nehru’l-fâik. thk. Ahmed İzzü İnâye. Beyrut: Dâru kütübi’l-ilmiyye, 1. Basım, 1402.
2. İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Baḥrü’r-râʾiḳ. Lübnan: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1. Basım, 1997.
3. İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Lübnan: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 3. Basım, 1437.