(A)SİMETRİK DOLARİZASYON OLGUSU: VAR ANALİZİ VE HATEMİ-J NEDENSELLİK TESTİ
Öz
Çalışmanın amacı, öncelikle enflasyon oranı (beklenen ve gerçekleşen), döviz kuru (beklenen ve gerçekleşen), CDS primi ve TL
cinsinden mevduata uygulanan faiz oranı açısından dolarizasyon oranının kaynağını tespit etmek ve sonrasında ise dolarizasyon
oranının asimetrik yapısını incelemektir. Bu amaçla 2013:01 ile 2023:04 dönemine ait aylık veriler kullanılarak VAR Analizi ve
Hatemi-J Asimetrik Nedensellik testi uygulanmıştır. Dolarizasyonun kaynaklarının incelendiği Varyans Ayrıştırması’na göre,
Türkiye ekonomisinde dolarizasyon oranı üzerinde en etkili olan değişkenin döviz kuru (%19.8) olduğu sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, değişkenler arası nedensellik ilişkisinin incelendiği asimetrik nedensellik analizine göre, dolarizasyon oranı
ile döviz kuru, enflasyon oranı ve risk primi arasında simetrik bir nedensellik ilişkisi var iken, dolarizasyon oranı ile faiz oranı
arasında ise herhangi bir nedensellik ilişkisi söz konusu değildir. Dolayısıyla döviz kuru (beklenen ve gerçekleşen), enflasyon
oranı (beklenen ve gerçekleşen) ve risk primindeki bir düşüş dolarizasyon oranının azalmasının veya tersine dolarizasyonun
bir nedenidir. Buradan hareketle, beklenen ve gerçekleşen değerlerin benzer sonucu verdiği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Dolarizasyon oranı, Varyans ayrıştırması, Hatemi-J nedensellik analizi
Teşekkür
Makalenin değerlendirilmesinde emeği geçen sayın editör ve tüm hakemlerimize teşekkür eder, kolaylıklar dileriz...
Kaynakça
- Ağaslan, E. ve Gayaker, S. (2019). ‘‘Türkiye’de Para İkamesinin Belirleyicileri: Doğrusal Olmayan Bir Yaklaşım’’, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21/2, 362-387.
- Amisano, G. ve Giannini, C. (1992). Topics in Structural VAR Econometrics, 2. Baskı, Springer-Verlag Berlin.
- Binay, Ş. ve Kunter, K. (1998). ‘‘Mali Liberalleşmede Merkez Bankasının Rolü 1980-1997’’, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma Genel Müdürlüğü Tartışma Tebliği, 9803, 1-31.
- Calvo, G.A. ve Vegh, C.A. (1992). ‘‘Currency Substition in Developping Countries: An Introduction’’, IMF Working Paper, 92/40, 1-31.
- Calvo, G.A. (1999). ‘‘On Dollarization’’, Economics of Transition, 10/2, 393-403.
- Chávez, R.M.L. (2012). ‘‘De-Dollarizing Bolivian Economy: An Empirical Model Approach’’, Quinto Encuentro De Economistas De Bolivia, 5eeb, 1-19.
- Civcir, İ. (2003). ‘‘Dollarization and its Long-Run Determinants in Turkey’’, Research in Middle East Economics, 6, 201-232.
- Clements, B. ve Schwartz, G. (1993). ‘‘Currency Substitution: The Recent Experience of Bolivia’’, World Development, 21/11, 1883-1893.
- Dolado, J.J. ve Lutkepohl, H. (1996). ‘‘Making Wald Tests Work for Cointegrated VAR Systems’’, Econometric Theory, 15/4, 369-386.
- Dornbusch, R. ve Reynoso, A. (1989). ‘‘Financial Factors in Economic Development’’, NBER Working Paper, 2889, 1-35.