Araştırma Makalesi

BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”

Sayı: 60 17 Ocak 2024
PDF İndir
TR EN

BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”

Öz

XX. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu yaklaşık yarım binyıldır hakimiyeti altında tuttuğu Balkan Yarımadası’nı kaybetti. Balkanların kaybı, özellikle Osmanlı elitlerinde büyük bir travma yarattı. Bu travmanın en belirgin sonuçlarından birisi, Balkan Savaşları’nda alınan yenilginin nedenlerine ve sonuçlarını anlamaya yönelik askeri, idari, siyasi, ekonomik, ahlaki ve toplumsal alanları içeren eleştiri kültürüydü. Çalışmamızın konusu olan Millet-i Gayri Müsellaha adlı risale Balkanların kaybedilmesinin nedenlerini Osmanlı toplumun değişik kesimlerinin imkân, potansiyel ve siyasi bilinç eksikliğinde görür. Diğer bir deyişle Yazar’a göre Balkanların kaybı, Müslüman Türklerin bu eksiklikleri ile Balkan ayrılıkçı milliyetçilerinin planlı ve bilinçli davranışları arasındaki büyük farkın doğal bir sonucudur. Eserin yazarı Makedonya’da Osmanlıdan bağımsızlık kazanmak için faaliyet gösteren çetelerle mücadele etmiş, ardından Balkan Savaşlarında sonrasında I. Dünya Savaşı’nda görev yapmış en nihayetinde Cumhuriyet Dönemi’nde yüksek dereceli askeri görevlerde bulunmuş İsmail Hakkı Akoğuz’dur. Dolayısıyla Yazarın bir mülazım-ı evvel/üsteğmen iken Balkan Savaşları’nın hemen sonrasında yazdığı Risale, Makedonya’da bulunduğu esnada çoğunlukla deneyimlediği kimi zamanda gözlemlediği olgu ve olaylara dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Balkan Savaşları, Travma, Osmanlı Elitleri, Osmanlı Toplumu, Eleştiri

Kaynakça

  1. T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. Satın Alınan Evrak, Tevfik Paşa Evrakı (HSD., TVP.)
  3. Abou-Al-Haj, R. (1988). “The Ottoman Nasihatname as a Discourse Over Morality”, (ed.) A. Temimi. Melanges Professeur Robert Mantran, Publications du Centre d'Etudes et de Recherches Ottomanes, Morisques, de Documentation et d'Information, Zaghouan, 17-30.
  4. Abou-El-Haj, R. (2000). Modern Devletin Doğası: 16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla Osmanlı İmparatorluğu, (çev.) O. Özel-C. Şahin, İmge Kitabevi Yayınları, Ankara.
  5. Aydemir, Ş. S. (1970). Makedonya’dan Orta Asya’ya Enver Paşa, C.1, Remzi Kitabevi, İstanbul.
  6. Aydın, M. (1989). “Arşiv Belgeleriyle Makedonya’da Bulgar Çete Faaliyetleri”, Osmanlı Araştırmaları Dergisi S. 9, 209-234.
  7. Andonyan, A. (1999). Balkan Savaşı, (Çev.) Z. Biberyan, Aras Yayıncılık, İstanbul.
  8. Bayil, Y. B. (2009). “Berlin Antlaşması Sonrasında Balkanlar’da Güvenlik ve Asayiş Meselesi”, History Studies 11/ 3, 861-880.
  9. Beydilli, K. (1989). “II. Abdülhamid Devrinde Makedonya Mes’elesine Dâir”, Osmanlı Araştırmaları Dergisi, S. 9, 77-99. Boyar, E. (2007) Ottomans, Turks and the Balkans: Empire Lost, Relations Altered, Taurus Academic Studies, London.
  10. Bozkurt, G. (2020). Batı Hukukunun Türkiye’de Benimsenmesi: Osmanlı Devleti'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne Resepsiyon Süreci (1839- 1939), 3. Baskı, TTK Yayınları, Ankara.

Kaynak Göster

APA
Kaya, G. (2024). BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 60, 109-128. https://doi.org/10.30794/pausbed.1385324
AMA
1.Kaya G. BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”. PAUSBED. 2024;(60):109-128. doi:10.30794/pausbed.1385324
Chicago
Kaya, Gökhan. 2024. “BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: ‘KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK’”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 60: 109-28. https://doi.org/10.30794/pausbed.1385324.
EndNote
Kaya G (17 Ocak 2024) BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 60 109–128.
IEEE
[1]G. Kaya, “BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: ‘KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK’”, PAUSBED, sy 60, ss. 109–128, Oca. 2024, doi: 10.30794/pausbed.1385324.
ISNAD
Kaya, Gökhan. “BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: ‘KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK’”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 60 (17 Ocak 2024): 109-128. https://doi.org/10.30794/pausbed.1385324.
JAMA
1.Kaya G. BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”. PAUSBED. 2024;:109–128.
MLA
Kaya, Gökhan. “BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: ‘KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK’”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 60, Ocak 2024, ss. 109-28, doi:10.30794/pausbed.1385324.
Vancouver
1.Gökhan Kaya. BALKAN SAVAŞLARI SONRASINDA BİR OSMANLI SUBAYININ OSMANLI TOPLUM ELEŞTİRİSİ MİLLET-İ GAYRİ MÜSELLAHA: “KAN YOK, CAN YOK, İNSAN YOK, MUKADDESÂT YOK, HÜLÂSA MEVCUDİYET YOK”. PAUSBED. 17 Ocak 2024;(60):109-28. doi:10.30794/pausbed.1385324