SOSYAL MEDYA KULLANIMI VE DİJİTAL OKURYAZARLIK: 6 ŞUBAT DEPREMLERİ TEMALI TWITTER PAYLAŞIMLARI ÖRNEĞİ

Öz

Dijital çağın getirdiği yenidünya düzeninde web sayfalarında yer alan içerikleri etkili bir şekilde bulma, bilginin doğrulunu araştırma ve aldatmacalara maruz kalmama yeteneği dijital okuryazarlık olarak tanımlanmaktadır. Kendini gerçekleştirmenin bir yolu olarak tüm aktivitelerini sosyal medyaya yükleyen bireylerin yaşamlarında sosyal medyanın olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler, büyük ölçüde kullanıcıların bilişsel yeteneklerinden olan dijital okuryazarlığına bağlıdır. Bu çalışmada, kullanıcıların sosyal medya kullanımında dijital okuryazarlık becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 6 Şubat 2023’te merkez üssü Kahramanmaraş olan, 10 ili birden etkileyen büyük deprem felaketinde sosyal medya kullanımı dijital okuryazarlık açısından incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini bir sosyal medya platformu olan Twitter (X Space)’da kayıtlı hesaplardan çekilen veriler oluşturmaktadır. 08.02.2023-15.02.2023 tarih aralığında yazarların resmi hesapları üzerinden #deprem ve #afet etiketi ile erişilen 5000 tweet üzerinden aktarılan bilgiler Maxqda 2022 programında analiz edilerek değerlendirilmiştir. Bulgulara göre; dijital okuryazarlığın boyutları kapsamında bireylerin video makaraları (reels videoları) oluşturma, farklı sosyal medya hesapları (Instagram, vb.) ile senkronize tweet atma ve sahte sitelere dikkat çekme gibi faaliyetlerinin alt kodlar olarak ele alınabileceği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• DİJİTAL ÇAĞ
• DİJİTAL OKURYAZARLIK
• BİLGİ TEKNOLOJİLERİ
• SOSYAL MEDYA
• TWITTER

USING SOCIAL MEDIA AND DIGITAL LITERACY: EXAMPLE OF TWITTER POSTS THEMED OF FEBRUARY 6 EARTHQUAKES

Öz

In the new world brought by the digital age, the ability to effectively find the content on web pages, to research the truth of the information obtained and not to be exposed to deceptions, is defined as digital literacy. Social media has positive and negative effects on the lives of individuals who upload all their activities to social media as a way of self-realization is found. These effects, largely depend on users' digital literacy, which is their cognitive ability. In this study, it is aimed to examine the digital literacy skills of individuals in their use of social media. The use of social media was examined in terms of digital literacy in the major earthquake disaster that occurred on February 6, 2023, whose epicenter was Kahramanmaraş, affected 10 provinces at once. The sample of the research consists of data taken from accounts registered on Twitter (X Space), a social media platform. The data was obtained by extracting the shares made on Twitter between 08.02.2023-15.02.2023 from the Maxqda 2022 qualitative data analysis program. The information reached through 5000 tweets, accessed through the authors' official accounts and tagged #earthquake and #disaster, was analyzed and evaluated in the Maxqda 2022 program. According to the findings; within the scope of digital literacy skills, activities of individuals such as creating video reels (reels), tweeting synchronously with different social media accounts (Instagram, etc.) and drawing attention to fake sites can be considered as sub-codes.

Anahtar Kelimeler

• Dijital age
• digital literacy
• information technologies
• social media
• twitter

Kaynakça

1. Arafah, B. ve Hasyim, M. (2022). “Social Media As A Gateway To Information: Digital Literacy On Current -Issues In Social Media,” Webology, 19 (1), 2491-2503.
2. Baştürk Akca, E. ve Kaya, B. (2016). “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Perspektifinden Dijital Bölünme Ve Farklı Yaklaşımlar. ”Intermedia International E-Journal, 3(5), 301-319.
3. Emiroğlu, A. ve Koçyiğit, N. (2022). “2014’ten Günümüze Risk Yönetim Politikaları ve 2021 Temmuz ve Ağustos Ayı Orman Yangınlarının Sosyal Medyada Yansımalarının Risk Yönetimi Açısından Değerlendirilmesi, Afet ve Risk Dergisi, 5 (1), 46-60.
4. Erdoğdu, T. ve Yumrukuz, Ö. (2021). “Sosyal Medya’nın Doğası.”Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 4 (6), 173-197.
5. Ervianti, E., Sampelolo, R., ve Pratama, M. P. (2023). “The Influence Of Digital Literacy On Student Learning. Klasikal: Journal Of Education.” Language Teaching And Science, 5(2), 358-365.
6. Göldağ, B. ve Kanat, S. (2018). “Güzel Sanatlar Eğitimi Alan Öğrencilerin Dijital Okuryazarlık Durumları.”International Journal Of Social Science, 70(1), 77-92.
7. Hamutoglu, N. B., Güngören-Canan, Ö., Kaya-Uyanık, G. ve Gür-Erdoğan, D. (2017). “Dijital Okuryazarlık Ölçeği: Türkçe ’Ye Uyarlama Çalışması.” Ege Eğitim Dergisi, 18(1), 408- 429.
8. Jantavongso, S. (2022). “Toward Global Digital Literate Citizens: A Case of Thailand’s Aging Generation.”Electronic Journal of Information Systems in Developing Countries, 88(2).

9. Karabacak, Z. İ., ve Sezgin, A. A. (2019). “Türkı̇ye’de Dı̇jı̇tal Dönüşüm Ve Dı̇jı̇tal Okuryazarlık.”Türk İdare Dergisi, 1(488), 319-343.
10. Karabayır, G. (2023). Dijital Okuryazarlık Ve Sosyal Medya Bağımlılık Düzeylerinin Mesleki Bilgi Edinimine Etkisi. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
11. Kıran, S., Küçükbostancı, H. ve Emre, İ. E. (2020). “Sosyal Medya Kullanımının Kişiler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi.” Bilişim Teknolojileri Dergisi, 13 (4), 435-441.
12. Lankshear, C., ve Knobel, M. (2015). “Digital Literacy And Digital Literacies:-Policy, Pedagogy And Research Considerations For Education.” Nordic Journal Of Digital Literacy, 10(Jubileumsnummer), 8-20.
13. Nahdi, D. S., Cahyaningsih, U., Jatisunda, M. G., Suciawati, V., ve Sofyan, D. (2022). “Pre-Service Elementary Teacher’s Digital Literacy With Cognitive Style And Self-Regulated Learning.” International Journal of Educational Innovation and Research, 1(1), 19-26.
14. Ng, W. (2012). “Can We Teach Dgital Natives Digital Literacy?,” Computer & Education, 59, 1065-1078.
15. Onursoy, S. (2018). “Üniversite Gençliğinin Dijital Okuryazarlık Düzeyleri: Anadolu Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma.” Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6 (2), 989-1013.
16. Öztürk, M. F., ve Talas, M. (2015). “Sosyal Medya Ve Eğitim Etkileşimi.” Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 7(1), 101-120.
17. Pala, Ş. M. ve Başıbüyük, A. (2020). “Ortaokul Beşinci Sınıf Öğrencilerinin Dijital Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi.” Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(3), 897-921.
18. Soeprijanto, S., Diamah, A., ve Rusmono, R. (2022). “The Effect Of Digital Literacy, Self-Awareness, And Career Planning On Engineering And Vocational Teacher Education Students’ Learning Achievement.” Journal of Technology and Science Education, 12(1).
19. Taşçı Ağaoğlu, S. ve Durmaz, A. (2021). “Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlıklarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi. “Kapadokya Eğitim Dergisi, 2(2), 26-31.
20. Tektaş, N. (2014). “Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Ağları Kullanımlarına Yönelik Bir Araştırma.”Tarih Okulu Dergisi,7(7):851-870.
21. Turhan, G. ve Okcu, M. (2018). “Siyasette Dijital Yerliler ve Göçmenler”. Ankara: Gece Kitaplığı