AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNE YÖNELİK GÖÇTE İTİCİ VE ÇEKİCİ FAKTÖRLER ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR MODEL ÖNERİSİ

Öz

Beşeri sermaye bireylerin eğitiminin, deneyiminin, bilgilerinin ve becerilerinin göstergesi olarak kabul görmektedir. Güçlü beşeri sermayeye sahip olmak, göçmenlerin yeni ikamet ettikleri ülkeye uyum sağlamasını kolaylaştıran faktörlerden biridir. Diğer taraftan insani gelişme düzeyi daha iyi yaşam koşulları, insan hakları ve istihdam olanakları gibi unsurlarla göçmenleri bu bölgelere çekmektedir. Dolayısıyla güçlü insan sermayesine ve insani gelişme unsurlarına sahip olan ülkeler, gelişmiş işgücü piyasaları, yaşam kalitesi, eğitim fırsatları ve ekonomik kalkınma gibi özellikler nedeniyle göç etmek isteyen insanlar için cazip olmaktadır. Bu çalışmanın amacı Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde beşeri sermayenin göç üzerindeki etkisini insani gelişme ve kişi başına düşen Gayri Safi Yurt İçi Hâsıla (GSYİH) aracılık rolleri ile incelemektir. Bu kapsamda bir model önerisi sunularak AB ülkelerinin 2000-2020 yıllarına ait verileriyle YEM ile yol analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz bulguları beşeri sermayenin göç üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Diğer taraftan insani gelişme ve kişi başı GSYİH’nın beşeri sermaye ve göç arasındaki ilişkide aracılık ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Beşeri sermaye
• insani gelişmişlik
• göç
• GSYİH
• yol analizi

A CONCEPTUAL MODEL PROPOSAL ON PUSH AND PULL FACTORS IN MIGRATION TO EUROPEAN UNION COUNTRIES

Öz

Human capital is accepted as an indicator of individuals' education, experience, knowledge and skills. Having a high level of human capital is one of the factors that facilitates the process of adaptation for immigrants to their new country of residence. On the other hand, the level of human development attracts immigrants to these regions with factors such as better living conditions, human rights and employment opportunities. Therefore, countries with strong human capital and human development elements are attractive for people who want to migrate due to features such as strong labor markets, quality of life, educational opportunities and economic development. The aim of this study is to examine the impact of human capital on migration in European Union (EU) countries through the mediating roles of human development and Gross Domestic Product (GDP) per capita. In this context, a model proposal was presented and path analysis was carried out with SEM with the data of EU countries between 2000 and 2020. Analysis findings show that human capital has a significant and positive effect on migration. On the other hand, it was concluded that human development and GDP per capita mediate the relationship between human capital and migration.

Anahtar Kelimeler

• Human capital
• human development
• migration
• GDP
• path analysis

Kaynakça

1. Arı, E. ve Yıldız, A. (2018). “OECD ülkelerinin göç istatistikleri bakımından bulanık kümeleme analizi ile incelenmesi”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33, 17-28.
2. Awan, A. G. (2012). “Diverging trends of human capital in BRIC countries”, International Journal of Asian Social Science, 2(12), 2195-2219.
3. Aylin, K. (2013). “Beşeri sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Yatay kesit analizi ile AB ülkeleri üzerine bir değerlendirme”, Maliye Dergisi, 165, 241-285.
4. Bakewell, O., de Haas, H., Castles, S., Vezzoli, S. ve Jónsson, G. (2009). South-South migration and human development: reflection on African experiences. International Migration Institute Working Papers.
5. Byrne, B. M. (2010). Structural Equation Modelling with Amos. Routledge, New York.
6. Caponi, V. (2010). “Heterogeneous Human Capital and Migration: Who migrates from Mexico to the US?”, Annales d’Économie et de Statistique, 207-234.
7. Checchi, D., De Simone, G. Ve Faini, R. (2007). “Skilled migration, FDI and human capital investment”, Centro Studi Luca d'Agliano Development Studies Working Paper, No. 235.
8. Chen, S., Wang, T., Bao, Z. ve Lou, V. (2022).” A path analysis of the effect of neighborhood built environment on public health of older adults: a Hong Kong study”, Frontiers in public health, 10, 861836.

9. Çoban, M. N. ve Yayar, R. (2018). “Demokrasinin Göstergelerinin İnsani Gelişmişlik Üzerine Etkisi: AB Ülkeleri Üzerine Bir Panel Veri Analizi”, International Journal of Academic Value Studies, 4(20), 642-651.
10. Demir, S. (2006). “Birleşmiş Milletler kalkınma programı insani gelişme endeksi ve Türkiye açısından değerlendirme”, Devlet Planlama Teşkilatı: 1-22.
11. Doerschler, P. (2006). “Push-pull factors and immigrant political integration in Germany”, Social Science Quarterly, 87, 1100–16.
12. Dünya Bankası. (2023). World Bank Open Data. https://data.worldbank.org/, (erişim tarihi: 09.09.2023).
13. Elverdi, S. ve Atik, H. (2021). “İnovasyon ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizi: Bir yapısal eşitlik modellemesi”, Pearson Journal, 6(10), 183-205.
14. Eurostat. (2023). Migration and migrant population statistics. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.phptitle=Migration_and_migrant_population_statistics#:~:text=%3A%20Eurostat%20(migr_imm2ctz)-,Migrant%20population%3A%2023.8%20million%20non%2DEU%20citizens%20living%20in%20the,5.3%20%25%20of%20the%20EU%20population, (erişim tarihi: 09.10.2023).
15. Gogtay, N. J. ve Thatte, U. M. (2017). “Principles of correlation analysis”, Journal of the Association of Physicians of India, 65(3), 78-81.
16. Göv ve Dürrü, Z. (2017). “Göç ve ekonomik büyüme ilişkisi: Seçilmiş OECD ülkeleri üzerine ekonometrik bir analiz”, Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(4), 491-502.
17. Gürbüz, S. (2019). AMOS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
18. Hatch, P. (2016). “What motivates immigration to America”, The League of Women Voters, 1-7.
19. Icduygu, A., Sirkeci, I. ve Muradoglu, G. (2001). “Socio‐economic development and international migration: a Turkish study”, International Migration, 39(4), 39-61.
20. İlhan, M. ve Çetin, B. (2014). “LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli (yem) analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması”, Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 5(2), 26-42.
21. İslamoğlu, E., Yıldırımalp, S. ve Benli, A. (2014). “Türkiye’de tersine göç ve tersine göçü teşvik eden uygulamalar: İstanbul ili örneği”, Sakarya İktisat Dergisi, 3(1), 68-93.
22. Kaewnern, H., Wangkumharn, S., Deeyaonarn, W., Yousaf, A. U. ve Kongbuamai, N. (2023). “Investigating the role of research development and renewable energy on human development: An insight from the top ten human development index countries”, Energy, 262, 125540.
23. Kanbir, Ö. (2022). “Göç ve ekonomik gelişme”, Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 8(2), 349-365.
24. Kandemir, O. (2012). “Human development and international migration”, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 62, 446-451.
25. Kenny, D. A., Kaniskan, B. ve McCoach, D. B. (2015). “The performance of RMSEA in models with small degrees of freedom”, Sociological Methods & Research, 44(3), 486-507.
26. Keskin, A. (2011), “Ekonomik kalkınmada beşeri sermayenin rolü ve Türkiye”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(3-4), 125-153.
27. Khalid, B. ve Urbański, M. (2021). “Approaches to understanding migration: a mult-country analysis of the push and pull migration trend”, Economics & Sociology, 14(4), 242-267.
28. Lee, E. S. (1966). “A theory of migration”, Demography, 3, 47-57.
29. Lind, N. (2019). “A development of the human development index”, Social Indicators Research, 146(3), 409-423.
30. Llull, J. 2017. “The effect of immigration on wages: Exploiting exogenous variation at the national level”, Journal of Human Resources. DOI: https://doi.org/10.3368/jhr.53.3.0315-7032R2
31. Manga, M., Bal, H., Algan, N. ve Kandır, E. D. (2015). “Beşeri sermaye, fiziksel sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Brics ülkeleri ve Türkiye örneği”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(1), 45-60.
32. Marger, M. N. (2001). “Social and human capital in immigrant adaptation: The case of Canadian business immigrants”, The Journal of Socio-Economics, 30(2), 169-170.
33. Massey, D., Arango, J., Hugo, G., Kouaouci, A., Pellegrino, A. ve Taylor, E. J. (2014). “Uluslararası göç kuramlarının bir değerlendirmesi”, Göç Dergisi, 1, 11-46.
34. Mendola, M. (2012). “Rural out‐migration and economic development at origin: A review of the evidence”, Journal of International Development, 24(1), 102-122.
35. Mia, M. M., Majri, Y. ve Rahman, I. K. A. (2019). “Covariance based-structural equation modeling (CB-SEM) using AMOS in management research”, Journal of Business and Management, 21(1), 56-61.
36. Nartgün, Ş. S., Kösterelioğlu, M. A. ve Sipahioğlu, M. (2013). “İnsani gelişim indeksi göstergeleri açısından AB üyesi ve AB üyeliğine aday ülkelerin karşılaştırılması”, Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 80-89.
37. OECD. (2023). Migrition. https://www.oecd.org/migration/
38. Oltman, A. ve Renshon, J. (2017). Immigration and foreign policy. In Oxford Research Encyclopedia of Politics. Oxford: Oxford University Press.
39. Our World in Data. (2023). Human Development Index. https://ourworldindata.org/human-development-index
40. Popogbe, O. ve Adeosun, O. T. (2022). “Empirical analysis of the push factors of human capital flight in Nigeria”, Journal of Humanities and Applied Social Sciences, 4(1), 3-20.
41. Ritsilä, J. ve Ovaskainen, M. (2001). “Migration and regional centralization of human capital”, Applied Economics, 33(3), 317-325.
42. Roy, N. ve Debnath, A. (2011). “Impact of migration on economic development: A study of some selected state”, International Conference on Social Science and Humanity, 5, 198-202.
43. Sain, K. (2023). “Gelişmekte Olan Ülkelerde Beşeri Sermaye Göçünün Ekonomik Sonuçları: Türkiye Örneği”, ICSSIET Congress, 187.
44. Savalei, V. (2018). “On the computation of the RMSEA and CFI from the mean-and-variance corrected test statistic with nonnormal data in SEM”, Multivariate Behavioral Research, 53(3), 419-429.
45. Schumacker, R. E. ve Lomax, R. G. (2004). A Beginner's Guide to Structural Equation Modeling. Psychology Press, Taylor and Francis Group.
46. Thakkar, J. J.(2020). Applications of structural equation modelling with AMOS 21, IBM SPSS. Structural Equation Modelling: Application for Research and Practice (with AMOS and R), SSDC, 285, 35-89.
47. UNDP. (2021). Human Development Data. https://hdr.undp.org/data-center/country-insights#/ranks
48. Urbański, M. (2022). “Comparing push and pull factors affecting migration”, Economies, 10(1), 21.
49. Wirayuda, A. A. B., Jaju, S., Alsaidi, Y. ve Chan, M. F. (2022). “A structural equation model to explore sociodemographic, macroeconomic, and health factors affecting life expectancy in Oman”, Pan African Medical Journal, 41(1).
50. Yaylali, M. ve Lebe, F. (2011). “Beşeri sermaye ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin ampirik analizi”, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(1): 23-51.
51. Yazan, Y. (2014). İnsan hakları bağlamında Avrupa Birliğinin yasadışı göç politikası: Türkiye örneği (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi.
52. Yılmaz, V. ve Varol, S. (2015). “Hazır yazılımlar ile yapısal eşitlik modellemesi: AMOS, EQS, LISREL”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (44), 28-44.
53. Yılmaz, Z., & Danışoğlu, F. (2017). “Ekonomik kalkınmada beşeri sermayenin rolü ve türkiye’de beşeri kalkınmanın görünümü olarak insani gelişim endeksi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (51), 117-147.
54. Zanbak, M. ve Özgür, R. Ö. (2019). “İnsani gelişme endeksi bağlamında Avrupa Birliği’ne üye ve aday ülkelerin karşılaştırmalı analizi”, Journal of Management and Economics Research, 17(2), 175-192.