YETİŞKİNLERİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İLE BİLİŞSEL ESNEKLİKLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
Öz
Bu çalışmanın temel amacı, yetişkin bireylerin kişilik özellikleri ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu 18-50 yaş arasında 424 kişi oluşturmakta olup bunların 235’ini (%55.4) kadın, 189’unu (%44.6) erkek bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri ve araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre bilişsel esnekliğin alternatifler ve kontrol boyutları ile kişilik alt boyutlarından nörotiklik arasında negatif; dışa dönüklük, yumuşak başlılık ve özdenetimlilik arasında ise pozitif ve anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve yorumlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kişilik, Kişilik Özellikleri, Bilişsel Esneklik, Yetişkin
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı beyan ederim.
Kaynakça
- Altunkol, F. (2011). Üniversite Öğrencilerinin Bilişsel Esneklikleri ile Algılanan Stres Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi.
- Bilgin, M. (2017). “Ergenlerin Beş Faktör Kişilik Özelliği İle Bilişsel Esneklik İlişkisi”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16 /62, 945-954. https://doi.org/10.17755/esosder.285296.
- Burger, J.M. (2006). Kişilik, (Çev: İ. D. Erguvan Saroğlu), Kaknüs Yayınları, İstanbul.
- Büyüköztürk, Ş., Çokluk-Bökeoğlu, Ö. ve Köklü, N. (2011). Sosyal Bilimler İçin İstatistik, 7.baskı, Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara.
- Çiçek, İ. ve Aslan, A. E. (2020). “Kişilik ve Beş Faktör Kişilik Özellikleri: Kuramsal Bir Çerçeve”, Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, 10/1, 137-147.
- Dennis, J. P. ve Vander Wal, J. S. (2010). “The Cognitive Flexibility İnventory: Instrument Development and Estimates Of Reliability and Validity”, Cognitive Therapy and Research, 34/3, 241-253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4.
- Ellis, A., Dryden, W. (2007). The Practice Of Rational Emotive Behavior Therapy, Springer, NewYork. Gençtanırım-Kurt, D. ve Çetinkaya-Yıldız, E. (2019). Kişilik Kuramları Gerçek Yaşamdan Kişilik Analizi Örnekleriyle, (Ed: Gençtanırım-Kurt, D. ve Çetinkaya-Yıldız, E.), 7. Basım, Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara.
- Horzum, M. B., Ayas, T. ve Padır, M. A. (2017). “Beş Faktör Kişilik Ölçeğinin Türk Kültürüne Uyarlanması”. Sakarya University Journal of Education, 7/2, 398-408. https://doi.org/10.19126/suje.298430.
- Johnson, B.T. (2016). The Relationship Between Cognitive Flexibility, Coping And Symptomatology İn Psychotherapy. (Doctoral dissertation). Marquette University.
- Karasar, N. (2006). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, 16.baskı, Nobel Yayınları, Ankara.