VAN İLİNDE ÜRETİLEN SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİNİN GASTRONOMİ TURİZMİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Van yöresel ürünleri kapsamında süt ve süt ürünleri, sahip oldukları zengin çeşitlilikle önemli bir yere sahiptir. Süt ve süt ürünlerinin Van ilinde turizmin gelişmesine, Van ilinin ekonomisinin canlanmasına ve etkin tanıtımına katkı sağlaması amacıyla araştırılması gerektiği düşünülmektedir. Bu nedenle çalışmada Van ili süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma verileri, Van Tarihi Peynirciler Çarşısı’nda faaliyet gösteren 10 işletme ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Mevcut verilerin analizinde betimsel analizden ve Maxqda yazılımından faydalanılmıştır. Görüşmeler sonucunda süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi teması altında üç kategori tespit edilmiştir. Bu kategoriler “süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından sağladığı katkılar”, “süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından etkin kullanılması önündeki engeller” ve “süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından etkin kullanılması için çözüm önerileri” olarak belirlenmiştir. Birinci kategori altında 6, ikinci kategori altında 4 ve üçüncü kategori altında 6 alt kategori bulunmuştur. Bu bulgulardan hareketle Van ilinde süt ve süt ürünlerinin sahip olduğu çeşitlilik ve potansiyel ile turistik hareketlilik ve ekonomik canlılık yaratma gücüne sahip olduğu ancak tanıtım konusunda ciddi sıkıntıların ve eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın Van ili özelinde süt ve süt ürünlerini derinlemesine ele alması ve süt ve süt ürünlerinin gastronomi turizmi açısından değerine vurgu yapması açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomi Turizmi
• Süt Ürünleri
• Tarihi Peynirciler Çarşısı
• Van

Etik Beyan

Görüşme formu için Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi 27.11.2023 tarihli ve 2023/03 sayılı toplantısında “Etik Kurul Onayı” alınmış, Etik Kurul Onay Belgesi dosyalar kısmında bilgilerinize sunulmuştur.

EVALUATION OF MILK AND DAIRY PRODUCTS PRODUCED IN VAN PROVINCE IN TERMS OF GASTRONOMY TOURISM

Öz

Within the scope of Van local products, milk and dairy products have an important place with their rich diversity. It is thought that milk and dairy products should be investigated in order to contribute to the development of tourism in Van province, the revitalization of the economy of Van province, and effective promotion. Therefore, the aim of the study is to evaluate Van province milk and dairy products in terms of gastronomy tourism. The study data were collected through semi-structured interview forms conducted with 10 businesses operating in the Van Historical Cheese Market. Descriptive analysis and Maxqda software were used in the analysis of the existing data. As a result of the interviews, three categories were determined under the theme of evaluating milk and dairy products in terms of gastronomy tourism. These categories were determined as “contributions of milk and dairy products in terms of gastronomy tourism”, “obstacles to the effective use of milk and dairy products in terms of gastronomy tourism”, and “solution suggestions for the effective use of milk and dairy products in terms of gastronomy tourism”. There were 6 subcategories under the first category, 4 under the second category, and 6 under the third category. Based on these findings, it has been determined that milk and dairy products in Van province have the power to create touristic activity and economic vitality with their diversity and potential, but there are serious problems and deficiencies in terms of promotion. It is thought that the study will contribute to the literature in terms of deeply examining milk and dairy products in Van province and emphasizing the value of milk and dairy products in terms of gastronomy tourism.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy Tourism
• Dairy Products
• Historical Cheese Market
• Van

Kaynakça

1. Aas, C., Ladkin, A. ve Fletcher, J. (2005). “Stakeholder Collaboration and Heritage Management”, Annals of Tourism Research, 32/1, 28-48.
2. Ağaoğlu, S., Ocak, E. ve Mengel, Z. (1996). “Van ve Yöresinde Üretilen Çökeleklerin Mikrobiyolojik, Kimyasal, Fiziksel ve Duyusal Nitelikleri Üzerinde Bir Araştırma”, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 44, 1-6.
3. Akar-Şahingöz, S. ve İnci, F. (2018). “Bolu İlinde Üretilen Arı Ürünlerinin Gastronomi Turizmi Kapsamında Değerlendirilmesi”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2/1, 519-533.
4. Akbulut, N. ve Karagözlü, C. (2014). Gıda Bilimi ve Teknolojisi, 2. Baskı, Sidas Medya, İzmir.
5. Alpaslan, İ. (2010). “Et ve Süt Ürünlerini Saklama Yöntemleri”, II. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Van Valiliği, 330-337.
6. Apak, Ö. C. ve Gürbüz, A. (2018). “Turistlerin Yöresel Gıda Ürünlerine İlgi Düzeyleri”, Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 6/2, 334-349.
7. Aprile, M. C., Caputo, V. ve Nayga, R. M. (2015). “Consumers’ Preferences and Attitudes Toward Local Food Products”, Journal of Food Products Marketing, 22/1, 19–42.
8. Ateşoğlu, İ. ve Türker, A. (2013). “Türkiye’yi Ziyaret Eden Turistlerin Algıladıkları Ülke İmajı ve Olumsuz Algılara İlişkin Çözüm Önerileri”, Yeni Fikir Dergisi, 5/10, 112-135.

9. Aydın, D. (2010). Gurme Seyahatler, TEMPO TRAVEL Dergisi Ücretsiz Eki, Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama, İstanbul.
10. Bağıran-Özşeker, D. (2016). “Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi”, Gastronomi ve Turizm (Kavramlar-Uygulamalar-Uluslararası Mutfaklar-Reçeteler), (Ed: H. Kurgun ve D. Bağıran-Özşeker), Detay Yayıncılık, Ankara.
11. Belli, G. S. ve Belli, O. (2010). “Van Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri”, II. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Van Valiliği, 514-559.
12. Benur, A. M. ve Bramwell, B. (2015). “Tourism Product Development and Product Diversification in Destinations”, Tourism Management, 50, 213-224.
13. Bessière, J. (1998). “Local Development and Heritage: Traditional Food and Cuisine as Tourist Attractions in Rural Areas”, Sociologia Ruralis, 38/1, 21-34.
14. Bozkurt, M., ve Ünal, A. (2015). “Genel Olarak Pazarlama Kavramı ve Turizm Pazarlaması”, Turizm Pazarlaması Temel İlkeler ve Uygulamalar, (Ed: M. Bozkurt ve B. Şahin), Paradigma Akademi, İstanbul.
15. Bulduk, S. (2002). Gıda Teknolojisi, Detay Yayıncılık, Ankara.
16. Bunghez, C. L. (2016). “The Importance of Tourism to a Destination’s Economy”, Journal of Eastern Europe Research in Business & Economics, 2016, 1-9.
17. Cerrahoğlu, M. (2015). “Küreselleşme Sürecinde Yöresel Ürünlerin Tanıtımının Önemi ve Bu Bağlamda Aşıkların Tanıtımdaki Yeri”, Folklor/Edebiyat, 21/84, 211-222.
18. Cihangir, E. ve Demirhan, O., (2020). “Peynir Turizmi Temelli Kültür Rotaları Oluşturulmasına Yönelik Bir Araştırma: Van Otlu Peynir Örneği”, Türk Coğrafya Dergisi, 75, 139-162.
19. Cihangir, E. ve Demirhan, Ö. (2021). “Van Tarihi Peynirciler Çarşısının Turizm Sektörü ve Turizm Girişimciliği Açısından Değerlendirilmesi: Restorasyon ve Covid-19 Süreci”, Kent Akademisi, 14/3, 705-727.
20. Dağ, T. (2020). Geleneksel Peynirlerin Gastronomi Turizmi Açısından Değerlendirilmesi: İzmir Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
21. Demirci, M. ve Şimşek, O. (1997). Süt İşleme Teknolojisi, İkinci Baskı, Hasad Yayıncılık, İstanbul.
22. Derin, D. Ö., & Emdirme, N. (2012). Selçuk Üniversitesi öğrencilerinin süt ve fermente süt ürünleri tüketim alışkanlıkları. Akademik Gıda, 10(4), 37-44.
23. Ermolaev, V. A., Yashalova, N. N. ve Ruban, D. A. (2019). “Cheese as a Tourism Resource in Russia: The First Report and Relevance to Sustainability”, Sustainability, 11/19, 1-11.
24. Folgado-Fernández, J. A., Di-Clemente, E. ve Hernández-Mogollón, J. M. (2019). “Food Festivals and the Development of Sustainable Destinations. The Case of the Cheese Fair in Trujillo (Spain)”, Sustainability, 11/10, 1-14.
25. Fusté-Forné, F. (2015). “Cheese Tourism in a World Heritage Site: Vall de Boí (Catalan Pyrenees)”, European Journal of Tourism Research, 11, 87-101.
26. Fusté-Forné, F. (2020). “Developing Cheese Tourism: A Local-Based Perspective from Valle de Roncal (Navarra, Spain)”, Journal of Ethnic Foods, 7/26, 1-9.
27. Hastaoğlu, E., Erdoğan, M. ve Işkın, M. (2021). “Gastronomi Turizmi Kapsamında Türkiye Peynir Çeşitliliği Haritası”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25/3, 1084-1113.
28. Ivić, P. ve Protega, I. (2018). “The Island of Pag and Its Culinary Riches”, Advances in Business-Related Scientific Research Journal, 9/2, 43-49.
29. İnanır, A. (2019). “Türk Turizminde Tanıtım Sorunları Üzerine Bir Değerlendirme”, Journal of Hospitality and Tourism Issues, 1/1, 58-65.
30. Jalis, M. H., Che, D. ve Markwell, K. (2014). “Utilising Local Cuisine to Market Malaysia as a Tourist Destination”, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 144, 102-110.
31. Jiménez-Beltrán, F. J., López-Guzmán, T. ve González Santa Cruz, F. (2016). “Analysis of the Relationship Between Tourism and Food Culture”, Sustainability, 8/5, 1-11.
32. Kapsdorferova, Z. ve Svikruhova, P. (2019). “The Potential of the Food Tourism of Traditional Dairy Products in Slovakia”, Interdisciplinary International Conference on ‘Tourism, Management and Development of Territory’, Bari, 373-370.
33. Kara, G. ve Gürbüz, A. (2017). “Safranbolu’ya Gelen Turistlerin Yöresel Gıda Algısı ve Talep Durumu”, Journal of Phoenix (Teknik ve Sosyal Bilimler Dergisi), 2/2, 1-9.
34. Karadağ, Ü. ve Özer, Ç. (2022). “Gastronomi Turizmi Açısından Yenilebilir Otların Önemi: Ege Bölgesi Örneği”, Asya Studies, 6/22, 249-256.
35. Keleş, H. (2022). “Sürdürülebilir Turizm Kapsamında Manavgat Destinasyonunun Alternatif Turizm Potansiyeli”, Turizm Sektöründe Yeni Eğilimler, (Ed: H. Keleş, A. Tarınç ve A. Keleş), Çizgi Kitabevi, İstanbul.
36. Kılıçel, F., Tarakçı, Z., Sancak, H. ve Durmaz, H. (2004). “Otlu Lorların Mineral Madde ve Ağır Metal İçerikleri”, Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 14/1, 41-45.
37. Kırdar, S. S. (2004). “Çökelek Peyniri Üzerine Bir Araştırma”, Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 357-361.
38. Kohlbacher, F. (2006). “The Use of Qualitative Content Analysis in Case Study”, FQS. Forum: Qualitative Social Research, 7/1, 1-31.
39. Kozak, N., Kozak, M. A., ve Kozak, M. (2017). Genel Turizm İlkeler Kavramlar, 19. Baskı, Detay Yayıncılık, Ankara.
40. Küçükyaman, M. A., Demir, Ş. Ş. ve Bulgan, G. (2018). “Mutfak Şeflerinin Yöresel Ürünlere İlgisi: Isparta Örneği”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2/Ek1, 86-103.
41. Lertputtarak, S. (2012). “The Relationship Between Destination Image, Food Image, and Revisiting Pattaya, Thailand”, International Journal of Business and Management, 7/5, 111-121.
42. Matlovičová, K. ve Pompura, M. (2013). The Culinary Tourism in Slovakia Case Study of The Traditional Local Sheep’s Milk Products in The Regions of Orava and Liptov”, Geojournal of Tourism And Geosites, 2/12, 129-144.
43. Millar, M. (2019). “California Beaches, The Golden Gate Bridge and…. Agritourism?”, In 9th Advances in Hopitality and Tourism Marketing and Management Conference, 233-240.
44. Ocak, E. (2010). “Kış Yoğurdu Tutma Yoğurt”, II. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü Ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Van Valiliği, 371-375.
45. Ocak, E. (2016). Van Mutfak Kültürü, 1. Bs., Matus Basımevi, Ankara.
46. Ocak, E., Ceylan, Z., Okat, Ç., Koç, P., Torusdağ, G. Ve Uçkan-Çakır, M. (2021). “Yerel Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliği Kapsamında Van Gastronomi Rotası Önerisi”, Journal Of Tourism & Gastronomy Studies, 9/4, 2655-2669.
47. Oğan, Y. ve Çelik, M. (2023). “A Gastronomic Product in Turkish Culinary Culture: A Research on Yozgat Çanak Cheese”, International Journal Of Gastronomy And Food Science, 31, 1-6.
48. Özdemir, P. (1999). “Türkiye’de İç Turizm”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14/2, 159-168.
49. Özdoğan, O. N. ve Gencer, K. (2017). “Turizm Endüstrisinin Genel Yapısı”, Turizm İşletmeciliği Endüstriyel ve Yönetsel Boyutlar, (Ed: A. Akbaba, Z. Öter, M. E. Güler ve V. Altıntaş), Detay Yayıncılık, Ankara.
50. Özgökçe, F. ve Ünal, M. (2010). “Otlu Peynir Yapımında Kullanılan Bitkiler ve Tehlike Kategorileri”, II. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Van Valiliği, 380-392.
51. Polat, M. (2020). “Yöresel Yemek İmajının Destinasyon Tercihine Etkisi”, Doğu Coğrafya Dergisi, 25/43, 183-194.
52. Putritamara, J. A., Azizah, S., Wisapti, U. N. N., Hariyono, M. B. ve Ridwan, S. (2020). “Purple Ocean Strategy Implementation By Millennial Dairy Farmers in Malang, Indonesia”, International Research Journal of Advanced Engineering and Science, 5/4, 166-169.
53. Sabur, D. G. ve Güneş, S. G. (2023). “Kayseri Bünyan ve Akkışla Gilaburusu Örneğinde Coğrafi İşaret Tescili ve Gastronomi Turizmi”, Gastroia: Journal Of Gastronomy And Travel Research, 7/1, 141-156.
54. Saito, H. ve Ruhanen, L. (2017). “Power in Tourism Stakeholder Collaborations: Power Types and Power Holders”, Journal of Hospitality and Tourism Management, 31, 189-196.
55. Saruhan, M. (2009). “Van Kahvaltı Kültürü ve Turizm Açısından Önemi”, I. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu, Bitlis Eren Üniversitesi, 269-272.
56. Sezgin, M. (2015). “Turizm Kavramı ve Kapsamı”, Genel Turizm, (Ed: Z. Aslan), Grafiker Yayınları, Ankara.
57. Sezgin, M., & Duman, A. (2023). Elektronik Ağızdan Ağıza Pazarlama Kapsamında Konaklama İşletmelerine Yönelik Çevrimiçi Yorumların Duygu Analizi Yöntemiyle İncelenmesi: Alanya Örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(2), 244-265.
58. Sims, R. (2009). “Food, Place and Authenticity: Local Food and The Sustainable Tourism Experience”, Journal Of Sustainable Tourism, 17/3, 321-336.
59. Soukand, R., Stryamets, N., Fontefrancesco, M. F. ve Pieroni, A. (2020). “The Importance of Tolerating Interstices: Babushka Markets in Ukraine and Eastern Europe and Their Role In Maintaining Local Food Knowledge and Diversity”, Heliyon, 6/1, 1-14.
60. Şahan, N., Kaçar, A. ve Gölge, Ö. (2004). “Geleneksel Bir Ürün Kaymak”, Geleneksel Gıdalar Sempozyumu Bildiriler Kitabı, 288-290.
61. Şengül, S. ve Genç, K. (2016). “Festival Turizmi Kapsamında Yöresel Mutfak Kültürünün Destekleyici Ürün Olarak Kullanılması: Mudurnu İpekyolu Kültür Sanat ve Turizm Festivali Örneği”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23, 79-89
62. Tengli, M. B., Meena, B. S. ve Paul, P. (2021). “Expectations of Tourists From Dairy Tourism: A Case From Trans-Gangetic Plains Of India”, Indian Res. J. Ext. Edu., 21/1, 118-122.
63. Tengli, M. B., Meena, B. S., Paul, P. ve Onte, S. (2019). “Dairy Tourism, A New Facet of Dairy Entrepreneurship: Visitors’ Perception”, Indian J Dairy Sci, 72/3, 347-351.
64. Tengli, M. B., Meena, B. S., Paul, P., Dixit, A. K. ve Sivakumar, P. S. (2023). “Dairy Tourism Model for Enhancing Farmers’ İncome: A Niche Tourism Product from The Trans-Gangetic Plains of India”, Current Science, 125/4, 401-406.
65. Töre-Başat, H., Sandıkçı, M. ve Çelik, S. (2017). “Gastronomik Kimlik Oluşturmada Yöresel Ürünlerin Rolü: Ürünlerin Satış ve Pazarlanmasına Yönelik Bir Örnek Olay İncelemesi”, Journal Of Tourism & Gastronomy Studies, 5/Special Issue 2, 67-76.
66. Türk Gıda Kodeksi Krema ve Kaymak Tebliği (2024). https://www.mevzuat.gov.tr adresinden 08.02.2024 tarihinde elde edilmiştir.
67. Türkay, O. ve Genç, K. (2021). “Gastronomi Turizmi”, Tüm Yönleriyle Gastronomi Bilimi, (Ed: M. Sarıışık), Detay Yayıncılık, Ankara.
68. Türkiye’nin Coğrafi İşaretleri. (2024). Van, https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=65 adresinden 12.02.2024 tarihinde elde edilmiştir.
69. Ünsal, M. (2009a). “Van Geleneksel Yemeklerinden Örnekler”, I. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü Ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Bitlis Eren Üniversitesi, 332-345.
70. Ünsal, M. (2009b). “Dünden Bugüne Van’da Kışlık Yiyecek Hazırlıkları”, I. Uluslararası Doğu Anadolu Bölgesi Geleneksel Mutfak Kültürü ve Yemekleri Sempozyumu: Bildiriler, Bitlis Eren Üniversitesi, 281-285.
71. Ünüvar, Ş. (2007). Gıda/Besin Teknolojisi, MESTEK, Seri No: 62, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
72. Xu, J. B. (2010). “Perceptions of Tourism Products”, Tourism Management, 31/5, 607-610.
73. Yenipinar, U., Köşker, H., & Karacaoğlu, S. (2014). Turizmde yerel yiyeceklerin önemi ve coğrafi işaretleme: Van otlu peyniri. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 2(2), 13-23.
74. Yernazarova, A., Alyonova, K., Anafiyayeva, Z., Nukesheva, A., Daribayeva, A. ve Kizimbayeva, A. (2023). “Competitiveness of Milk Production. New Perspectives for Developing a New Direction in Tourism: Dairy Tourism”, Journal of Environmental Management & Tourism, 14/2, 369-378.
75. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, 12. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
76. Zihni-Yıldırım, B. ve Yılmaz, İ. (2023). “Van Mutfağına Özgü Bazı Yöresel Yemekler”, ART/İcle: Sanat ve Tasarım Dergisi, 3/1, 77-100.