DENETİM SEKTÖRÜNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM: BLOKZİNCİR TEKNOLOJİSİNİN DENETİM SÜRECİNE ETKİSİ

Öz

TTeknolojik gelişmelerin hızlı bir şekilde değişmesi ve gündelik hayatı etkilemesi; iş yapış şekillerini, iletişim sürecini ve çalışma düzenini değiştirmektedir. Bu etki süreci her sektörde teknoloji ile paralel yenilikler ortaya çıkarmaktadır. Bu yeniliklerden biri ise şüphesiz blokzincir teknolojisidir. 2008 yılında Bitcoin’in tanıtılması ile gündeme gelen, son yıllarda yüksek getiriler ile adından söz ettiren ve kripto varlıkların etkisiyle yaygınlaşan blokzincir teknolojisinin geniş ölçekli bir teknoloji olduğu artık kabul gören bir gerçektir. Blokzincir teknolojisinin ortaya koyduğu yenilik ve dönüşüm, birbirinden farklı meslekleri etkilediği gibi denetim ve danışmanlık faaliyetlerini de etkilemektedir. Bu teknolojinin getirmiş olduğu avantajlar değerlendirildiğinde, denetim mesleğinde farklı fırsatların doğması, denetim sürecinde şeffaflık, verimlilik ve zaman tasarrufu sağlaması beklenmektedir. Bu çalışmada blokzincir teknolojisinin temel yapısı incelenmiş, teknolojinin sunmuş olduğu avantajlar ile ortaya çıkabilecek riskler değerlendirilmiştir. Denetim sürecinin yeni gelişmelerden nasıl etkilendiği ve denetimin olası değişim süreci daha geniş açıdan anlatılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• DENETİM
• BLOKZİNCİR
• DİJİTALDÖNÜŞÜM

DIGITAL TRANSFORMATION IN THE AUDIT INDUSTRY: THE EFFECT OF BLOCKCHAIN TECHNOLOGY ON THE AUDIT PROCESS

Öz

Rapid changes in technological developments and their impact on daily life are changing the way of doing business, the communication process and the working order. This impact process creates innovations in parallel with technology in every sector. One of these innovations is undoubtedly blockchain technology. Emerging in 2008 with the introduction of Bitcoin, it is now an accepted fact that blockchain is a large-scale technology that has made a name for itself with its high returns in recent years and has become widespread with the effect of crypto assets. The innovation and transformation brought by blockchain technology affects audit and consultancy activities as it affects different professions. When the advantages brought by this technology are evaluated, it is expected that different opportunities will arise in the audit profession, providing transparency, efficiency and time savings in the audit process. In this study, the basic structure of blockchain technology is examined and the advantages and risks that may arise from the technology are evaluated. It is tried to explain how the audit process is affected by new developments and the possible change process of audit from a broader perspective.

Anahtar Kelimeler

• BLOKCHAIN
• Digital Transformation
• Independent Audit

Kaynakça

1. Alles, M. ve Gray, G.L. (2016). “Incorporating Big Data in Audits: Identifying Inhibitors and A Research Agenda to Address Those Inhibitors”, International Journal of Accounting Information Systems, 22(2016): 44-59
2. ASA (2022), Blockchain and ıts Impacts on auditing and assurance profession. (05.06.2024) https://www.cci.in/wp-content/uploads/2018/06/Blockchain.pdf
3. AICPA (2012). “Evolution of Auditing: From the Traditional Approach to the Future Audit”. White paper.
4. AICPA, CPA ve UWCISA (2017). “Blockchain Technology and Its Potential Impact on the Audit and Assurance Profession”, Deloitte Development LLC.
5. Appelbaum, D. ve Nehmer, R. (2017). “Designing And Auditing Accounting Systems Based On Blockchain And Distributed Ledger Principles”, Feliciano School of Business, 1-19.
6. Bozkurt, N. (2018). Muhasebe denetimi. Alfa Basım Yayım Dağıtım.
7. Brender, N., Gauthier, M., Morin, J. H., ve Salihi, A. (2018). “The Potential İmpact Of Blockchain Technology On Audit Practice”, University of Applied Sciences and Arts Western Switzerland.
8. Brender, N., ve Gauthier, M. (2018). “Impacts Of Blockchain On The Auditing Profession”. ISACA Journal, 5, 27-32.

9. Celayir, D. ve Celayir, Ç. (2020). “Dijitalleşmenin Denetim Mesleğine Yansımaları”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(6): 128-148.
10. Ceylan, O., ve Isık, A. H. (2023). “Blokzincir Teknolojisi ve Uygulama Alanları”, Uluborlu Mesleki Bilimler Dergisi, 6(1), 129-154.
11. Ciğerci, İ. ve Eğmir, R. T. (2019). “Kamu Mali Denetiminde Olası Blok Zincir Teknolojisinin Denetim Etkinliği Açısından Değerlendirilmesi”. Maliye Dergisi, 177, 203-217.
12. https://coinmarketcap.com/tr/currencies/dash/#About
13. https://coinmarketcap.com/tr/currencies/monero/#About
14. Crosby, M., Nachiappan, Pattanayak, P., Verma, S., ve Kalyanaraman, V. (2016). “BlockChain Teknology: Beyond Bitcoin”, Applied Innovation Review (2), s. 6-19.
15. Daı, J., He, N., Yu, H. (2019). “Utilizing Blockchain and Smart Contracts to Enable Audit 4.0: From the Perspective of Accountability Audit of Air Pollution Control in China”, Journal of Emerging Technologies in Accounting, 16(2), 23-41.
16. Dai, J. (2017, 10). “A Dissertation for the degree of Doctor of Philosophy. Three Essays on Audit Technology: Audit 4.0, Blockchain, and Audit App”, New Jersey: The State University of New Jersey.
17. Daı, J. Ve Vasarhelyi, M. A. (2017). “Toward Blockchain-Based Accounting and Assurance, Journal of Information Systems”, 31(3), 5-21. DOI: 10.2308/isys-51804.
18. Demirhan, H. (2019). “Vergi Denetiminde Yeni Bir Yaklaşım Olarak Blok Zinciri Teknolojisi”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (BUSBED), 9(18), 857-875.
19. Desplebın, O., Lux, G. ve Petıt, N. (2018). “L’évolution De La Comptabilité, Du Contrôle, De L’audit Et De Leurs Métiers Au Prisme De La Blockchain: Une Réflexion Prospective”, Revue Management Et Avenir, 103, 137-157.
20. Deloitte Report. (2017). “Blockchain Technology and Its Potential Impact on the Audit and Assurance Profession.” https://us.aicpa.org/content/dam/aicpa/interestareas/frc/assuranceadvisoryservices/downloadabledocuments/blockchain-technology-and-its-potential-impact-on-the-audit-and-assurance-profession.pdf
21. Drescher, D. ve Drescher, D. (2017). “Using the Blockchain: A tool with thousands of applications”, Blockchain Basics: A Non-Technical İntroduction İn 25 Steps, 223-233.
22. Elommal, N. ve Manita, R. (2021). “How Blockchain İnnovation Could Affect The Audit Profession: A Qualitative Study”, Journal Of Innovation Economics And Management, I103-27.
23. Faiteh, A. ve Aasri, M. R. (2022). “Internal Audit and Added Value: What is the Relationship? Literature Review”, Universal Journal of Accounting and Finance, 10(3), 666-675.
24. Gezer, T. (2023). “Vergilendirmede Blok Zincir Teknolojisinin Avantaj Ve Dezavantajları”. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (41), 199-212.
25. Gürel, E. (2016). “Meslektaş Gözüyle Denetim”. Journal of International Social Research, 9(43).
26. Kılınç, Y. (2020). “Blockchaın Teknolojisi: Muhasebe ve Denetim Mesleği Açısından Bir İnceleme”. Journal of Accounting and Taxation Studies, 13(3), 989-1011.
27. Kurbanova, M., Ve Cavlak, H. (2021). “Blokzincir ve Denetim Alanındaki Makalelerin Bibliyometrik Analizi”, TIDE AcademIA Research, 3(2), 213-246.
28. KGK. (2020). Bağımsız Denetim Standardı 200 (23.03.2024) https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/BDS/BDS%20200.pdf
29. Karapınar, A., ve Dölen, T. (2020). “Bağımsız Denetim Raporlarında Kilit Denetim Konusu Açıklamaları: Türkiye Örneği”. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(4), 763-780.
30. Liu, M., Wu, K. ve Xu, J. J. (2019). “How Will Blockchain Technology Impact Auditing and Accounting: Permissionless versus Permissioned Blockchain”, Current Issues in Auditing, 13(2), 19-29.
31. Nakamoto, S. (2008). “Bitcoin: A Peer-To-Peer Electronic Cash System”. Decentralized Business Review.
32. Oral, B. G. ve Yeşilkaya, Y. (2021). “Kripto Para İkilemi: Karapara Aklama ve Bitcoin”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 209-239.
33. Oral, B. G. ve Yeşilkaya, Y. (2021). “Kripto Paraların Vergilendirilmesi”. Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, 3(1), 78-93.
34. Ovenden, J. (2017). “Will Blockchain Render Accountants İrrelevant”. Retrieved December, 5, 2018.
35. Özdoğan, B. ve Karğın, S. (2018). “Blok Zinciri Teknolojisinin Muhasebe Ve Finans Alanlarına Yönelik Yansımaları Ve Beklentiler”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (80), 161-176.
36. Özyürek, H. (2021). “Dijitalleşme Sürecinde Denetim”, Dijital Gelecek Dijital Dönüşüm 2, 45.
37. Özer, Ö. ve Umut, İ. E. (2022). “Kripto Varlıkların Denetimi: Blok Zincir Teknolojisinin Bağımsız Denetim Sürecine Etkisi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(Özel Sayı), 536-552.
38. Psaila, S. (2017). “Blockchain: A Game Changer For Audit Processes”. Deloitte Malta Article, 1-4.
39. Rozario, A. M. ve Thomas, C. (2019). “Reengineering the Audit with Blockchain and Smart Contracts”, Journal of Emerging Technologies in Accounting, 16(1), 21-35.
40. Schwab, K., ve Davis, N. (2018). Dördüncü Sanayi Devrimini Şekillendirmek. Optimist Yayın Grubu, İstanbul.
41. SMITH, S. S. (2020), “Blockchain, Smart Contracts and Financial Audit Implications”, IUP Journal of Accounting Research and Audit Practices, 19(1), 8-17.
42. Smıth, S. S. (2018). “Blockchain Augmented Audit – Benefits and Challenges for Accounting Professionals”, Journal of Theoretical Accounting Research, 14(1)
43. Tapscott, A. (2023). Dijital Varlık Devrimi: Blokzincir, Finansı Nasıl Merkeziyetsizleştiriyor ve Wall Street'i Nasıl Değiştiriyor?, Scala Yayıncılık, İstanbul.
44. Uysal, T., Ve Ganite, K. (2018). “Muhasebede ve Denetimde Blok Zinciri Teknolojisi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 467-481.
45. Ünkaracalar, T. (2022). “Denetim Sektörü ile Blokzincir Teknolojisinin Entegrasyonu”. Muhasebe, Finans ve Denetim Alanlarında Yenilikçi Yaklaşımlar, 75.
46. Voshmgir, S. (2017). “Disrupting Governance With Blockchains And Smart Contracts”, Strategic Change, Vol.26, 499-509.