EXAMINATION OF GEOGRAPHICAL INDICATED BEVERAGES IN TÜRKİYE

Öz

The aim of this study is the analysis of beverages with geographical indication registration in Türkiye. In this direction, geographical indication registered beverages on the website of the Turkish Patent and Trademark Office were analysed by content analysis. As a result of the research, it was concluded that the number of geographically marked products in Türkiye is 1516. It was found that food products (88.8%) were more prevalent among the geographically labelled products, but the proportion of beverages (2.74%) among food products was low. The research identified a total of 37 registered beverages, 25 non-alcoholic and 12 alcoholic, of which 22 were registered as appellations of origin and 15 as names of origin. It was found that the majority of non-alcoholic beverages (turnip, ayran, sherbet, syrup, boza, hoşaf, etc.) were registered with a designation of origin, while all alcoholic beverages (raki, liqueur, whisky, etc.) were registered with a designation of origin. The number of registered beverages will increase by 35% if a total of 13 beverages are registered.

Anahtar Kelimeler

• Turkey
• Geographical Indication
• Bevareges
• Gastronomy

TÜRKİYE’DE COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ ALMIŞ İÇECEKLER ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki coğrafi işaret tesciline sahip içeceklerin incelenmesidir. Bu doğrultuda Türk Patent ve Marka Kurumu’nun web sitesinde yer alan coğrafi işaret tescilli içecekler içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırma neticesinde Türkiye genelinde coğrafi işaretli ürün sayısının 1516 olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Coğrafi işaretli ürünlerin içerisinde gıda ürünlerinin (%88,8) daha fazla olduğu fakat gıda ürünleri içerisinde içeceklerin oranının (%2,74) düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırma kapsamında 25’i alkolsüz 12’si alkollü içecek olmak üzere toplam 37 içeceğin tescil edildiği bu içeceklerden 22’nin mahreç 15’nin menşe adı olarak tescil edildiği tespit edilmiştir. Alkolsüz içeceklerin (şalgam, ayran, şerbet, şıra, boza, hoşaf vb.) büyük bir çoğunluğunun mahreç işareti, alkollü içeceklerin (rakı, likör, viski vb.) tamamının menşe adı şeklinde tescil edildiği belirlenmiştir. Başvurusu yapılan toplam 13 içeceğin tescil edilmesi durumunda tescilli içecek sayısında %35 oranında bir artış meydana gelecektir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Coğrafi İşaret
• İçecekler
• Gastronomi

Kaynakça

1. Arıkan, M. ve Taşcıoğlu, Y. (2019). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Kırsal Alana Olan Etkilerinin Üreticiler Açısından Belirlenmesi: Finike Portakalı Örneği”, Mediterranean Agricultural Sciences, 32/3, 329-334.
2. Aktaş, A. ve Özdemir, B. (2012). İçki Teknolojisi, Detay Yayıncılık, Ankara.
3. Arslan, F. (2023). “Gastronomi Turizmi Açısından Coğrafi İşaretli Ürünlerin Algılanma Düzeyi: Antalya Örneği”, International Journal of Contemporary Tourism Research, 7/1, 1-8.
4. Artık, N., Şanlıer, N. ve Sezgin, C. (2021). Gıda Güvenliği ve Gıda Mevzuatı, Detay Yayıncılık, Ankara.
5. Avşar, M. ve Eryılmaz, B. (2022). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Amasya Turizminin Gelişimine Katkısının Değerlendirilmesi”, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6/4, 988-1003.
6. Bathmanathan, V., Rajadurai, J. ve Sadiq Sohail, M. (2018). “Generational Consumer Patterns: A document Analysis Method”, Global Business and Management Research: An International Journal, 10/4, 1-13.
7. Boyraz, M. (2019). “Coğrafi işaretli ürünler: Afyonkarahisar”, International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries Dergisi, 3/4, 26-46.
8. Çakmakçı, S. ve Salık, M.A. (2021). “Türkiye'nin Coğrafi İşaretli Peynirleri”, Akademik Gıda, 19/3, 325-342.

9. Çakmakçı, S. ve Salık, M.A. (2022). “Erzurum’un Coğrafi İşaret Tescili Almış Ürünleri: Güncel Bir Bakış ve Öneriler”, ATA-Gıda Dergisi, 1/2.
10. Çalışkan, V. ve Koç, H. (2012). “Türkiye’de Coğrafi İşaretlerin Dağılış Özelliklerinin ve Coğrafi İşaret Potansiyelinin Değerlendirilmesi”, Doğu Coğrafya Dergisi, 17/28, 193-214.
11. Cardoso VA, Lourenzani AEBS, Caldas MM, Bernardo CHC, Bernardo R (2022). “The Benefits and Barriers of Geographical Indications to Producers: A Review”, Renewable Agriculture and Food Systems, 37, 707–719.
12. Cassago, A. L. L., Artêncio, M. M., de Moura Engracia Giraldi, J., ve Da Costa, F. B. (2021). “Metabolomics as a Marketing Tool for Geographical Indication Products: A Literature Review”, European Food Research and Technology, 247/9, 2143-2159.
13. Çavuş, O. ve Eker, Ş. (2022). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Bağlamında Değerlendirilmesi: Bolu Kanlıca Mantarı, Mengen Örneği”, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6/1, 303-320.
14. Ceylan, Y. ve Samırkaş Komşu, M. (2020). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Bölgesel Turizmin Gelişimi Açısından Değerlendirilmesi: Siirt İli Örneği”, Journal of Humanities and Tourism Research, (Special Issue 5), 59-75.
15. Çolak, M. ve Alagöz, S. B. (2022). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Önemi ve Çorum İlindeki Coğrafi İşaretli Ürünler”, Five Zero, 2/2, 111-126.
16. Denk, E. (2021). “Türkiye’de Gastronomi Turizmi Açisindan Coğrafi İşaretli Ürünler”, Journal of Silk Road Tourism Research, 1/1, 51-61.
17. Dias, C. ve Mendes, L. (2018). “Protected Designation of Origin (PDO), Protected Geographical Indication (PGI) and Traditional Speciality Guaranteed (TSG): A Bibiliometric Analysis”, Food Research International, 103, 492-508.
18. Ekincek, S. (2023). “Şerbetler”, Alkolsüz İçecek Bilgisi, (Ed: M. Özgür Göde), Detay Yayıncılık, Ankara.
19. Geyik, E. (2023). “Gaznelilerde İçecek Kültürü”, II. Uluslararası Türkiyat Kongresi Bildiri Tam Metin Kitabı,153-166.
20. Günlü, E. (2019). “İçecek Endüstrisi”, İçecek Bilgisi, (Ed: H. Rafet Yüncü), Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir.
21. Hajdukiewicz, A. (2014). “European Union Agri-Food Quality Schemes for the Protection and Promotion of Geographical Indications And Traditional Specialities: An Economic Perspective”, Folia Horticulturae, 26/1, 1-6.
22. Hazarhun, E. ve Tepeci, M. (2018). “Coğrafi İşarete Sahip Olan Yöresel Ürün ve Yemeklerin Manisa’nın Gastronomi Turizminin Gelişimine Katkısı”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2/1, 371-389.
23. Hoş, K. ve Zencir, E. (2019). “Exploring Academic Publications Related to the “Mahreç” Indication in Turkey”, GSI Journals Serie B: Advancements in Business and Economics, 2 /1, 39-64.
24. Jantsch, L., Flores, S. S. ve Vale, Z. D. N. (2024). “Local Gastronomy and Wine Geographical Indications (Gis): Framework for Identifying Pairing Potential”, International Journal of Gastronomy and Food Science, 35, 100856.
25. Kan, M., Gülçubuk, B. ve Küçükçongar, M. (2012). “Coğrafi İşaretlerin Kırsal Turizmde Kullanılma Olanakları”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2012/1, 93-101.
26. Kaya, M. (2023). “Coğrafi İşaretli Ürünlerin Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi: Samsun Örneği”, Mavi Atlas, 11/1, 105-119.
27. Köşker, H. (2022). “Batı Karadeniz Bölümünün Coğrafi İşaretli Ürünlerinin Tespiti ve Bunların Turistik Önemi”, Journal of Humanities and Tourism Research, 12/1, 22-35.
28. Köşker, H. ve Özbey, Z. (2021). “Türk Mutfak Kültüründe Çorba ve Coğrafi İşaretli Çorbalar Üzerine Bir Değerlendirme”, Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 5/3, 471-489.
29. Kuzu, S., Sarı Çallı, D. ve Şen, L. M. (2023). “Gastronomi Turizminin Bolu'ya Düzenlenen Seyahatler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi”, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7/3, 402-416.
30. Likoudis, Z., Sdrali, D., Costarelli, V. ve Apostolopoulos, C. (2016). “Consumers’ Intention to Buy Protected Designation of Origin and Protected Geographical Indication Food Stuffs: The Case of Greece”, International Journal of Consumer Studies, 40, 283-289.
31. Maghaminia, M. (2019). “Türk Sınai Mülkiyet Hukuku Çerçevesinde Marka ile Coğrafi İşaretlerin Karşılaştırılması”, The Journal of International Scientific Researches, 4/1, 90-107.
32. Meloni, G. ve Swinnen, J. (2018). “Trade and Terroir. The Political Economy of The World’s First Geographical Indications”, Food Policy, 81, 1-20.
33. Meral, Y. ve Şahin, A. (2013). “Tüketicilerin Coğrafi İşaretli Ürün Algısı: Gemlik Zeytini Örneği”, KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 16/4, 16-24.
34. Mercan, Ş. O. ve Üzülmez, M. (2014). “Coğrafi İşaretlerin Bölgesel Turizm Gelişimindeki Önemi: Çanakkale İli Örneği”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29/2, 67-94.
35. Murat, E. ve Ergen, F. D. (2022). “Yiyecek ve İçecek İşletmelerinin Menülerinde Coğrafi İşaretli Ürünlerin Yeri ve Gastronomi Turizminde Önemi: Uzungöl Örneği”, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6/2, 553-569.
36. Oğan, Y., ve Büyükyılmaz, S. (2020). “Karadeniz Bölgesinin Coğrafi İşaretli Gastronomik Ürünleri”, Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 4/3, 337-354.
37. Paslı, M. M. (2021). “Coğrafi İşaretli Gastronomi Ürünleri Üzerine Bir Araştırma: Giresun İli Örneği”, Tourism and Recreation, 3/1, 93-99.
38. Polat, E. (2017). “Turizm ve Coğrafi İşaretleme: Balıkesir Örneği”, Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1/1, 17-31.
39. Süren, T. ve Kızıleli, M. (2021). “Geleneksel Türk İçecekleri”, AHBVÜ Turizm Fakültesi Dergisi, 24 /1, 46-71.
40. Şahin, G. (2013). “Coğrafi İşaretlerin Önemi ve Vize (Kırklareli)’nin Coğrafi İşaretleri”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 23-37.
41. Şenel, P. (2023). “Alkolsüz İçecekler”, Alkolsüz İçecek Bilgisi, (Ed: M. Özgür Göde), Detay Yayıncılık, Ankara.
42. Sgroi, F. (2021). “Territorial Development Models: A New Strategic Vision to Analyze The Relationship Between The Environment, Public Goods and Geographical Indications”, Science of the Total Environment, 787, 1-7.
43. Tekelioğlu, Y. (2019). “Coğrafi İşaretler ve Türkiye Uygulamaları”, Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8/15, 47-75.
44. Toklu, İ. T., Ustaahmetoğlu, E. ve Küçük, H. Ö. (2016). “Tüketicilerin Coğrafi İşaretli Ürün Algısı ve Daha Fazla Fiyat Ödeme İsteği: Yapısal Eşitlik Modellemesi Yaklaşımı”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 23/1, 145-161.
45. Türk Patent ve Marka Kurumu. (2024). Coğrafi işaretler. (03.01.2024) https://ci.turkpatent.gov.tr/sayfa/co%C4%9Frafi-i%C5%9Faret-nedir
46. Ünal, F. ve Akyol, C. (2024). “Yiyecek İçecek İşletmeleri Yöneticilerinin Coğrafi İşaretli Ürünlere Yönelik Görüşleri: Boyabat (Sinop) Örneği”, Aydın Gastronomy, 8/1, 143-154.
47. Usta, S. ve Şengül, S. (2022). “Türkiye’deki Coğrafi İşaretli Yiyecek-İçecek Ürünlerinin Analizi”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 6/2, 604-634.
48. Üzülmez, M. (2020). “Osmaniye İlinin Coğrafi İşaretli Ürün Potansiyelinin Değerlendirilmesi”, Journal of Academic Value Studies, 6/2, 188-196.
49. Yazıcıoğlu, İ., Işın, A. ve Yalçın, E. (2019). “Coğraf İşaretli Ürünlerin Gastronomi Turizmi Kapsamında Değerlendirilmesi: Akdeniz Bölgesi Örneği”, Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 861-871.
50. Yılmaz, E. ve Çilingir Ük, Z. (2021). “Turizm İşletme Belgeli Yiyecek İçecek İşletmelerinin Menülerinde Coğrafi İşaretli Ürünlerin Yer Alma Düzeyi: Ankara İli Örneği”, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 5/2, 384-405.