OBEZİTE AMELİYATI HASTALARINDA BEDENSEL VE SOSYOLOJİK DÖNÜŞÜMÜN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Öz

Obezite ameliyatı olmuş bireyler pre-operasyon dönemlerinde sürekli toplum tarafından ‘bedenlerine’ yönelik olumsuz tutum, ayrımcılık ve damgalanma davranışına maruz bırakılmaktadır. Obez hastası bireylerin toplum tarafından gündelik yaşamlarında, kişilerarası ilişkilerinde bedenen, ruhen ve psikolojik olarak ayrımcılığa maruz kaldıkları ve bu ayrımcılıkların onların sosyal hayatlarını olumsuz etkilediği görülmektedir. Toplumun gözünden yaratılan damgalanma sürecinin obez bireylerin kendilerinde var olan sağlık sorunlarının yanı sıra bir de dış görünüşlerine ilişkin toplum tarafından maruz kaldıkları damgalanma süreci obez bireylerin kendilerini toplumdan dışlanmış hissetmelerine, beden imajı kaygısı yaşamalarına ve bu durumdan ötürü çoğu zaman kendilerini toplumdan izole etmelerine yol açmaktadır. Aynı zaman da bu durum onların sosyo-psikolojik olarak etiketlenme, kendilerini yetersiz ve değersiz hissetmelerine, günlük rutin işlerde dahi geri planda durmalarına sebep olmaktadır. Obezite ameliyatı geçiren obez bireylerde ise yaşanılan bedensel değişiklik ile toplumun kendilerine yönelik olumsuz bakış açısı ortadan kalkmakta adeta yaşamla ilgili bir ‘yeniden doğuş’ süreci yaşanmaktadır. Bu çalışmada pre-operasyon ve operasyon sonrasında obez bireylerin değişen yaşamları ve toplumun kendilerine yönelik değişen bakış açısı ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Obezite
• Damgalanma
• Beden imajı
• Dışlanma

CONSIDERATIONS OF PHYSICAL AND SOCIOLOGICAL TRANSFORMATION IN BARIATRIC SURGERY PATIENTS

Öz

Among the most important epidemiological diseases of our time is obesity. According to data from the World Health Organization (2022), one out of every eight people suffers from obesity. In addition to causing diabetes and various cardiovascular diseases in the human body due to excess fat accumulation, obesity also causes people to be excluded from society by facing negative social reactions associated with being overweight at some point in their lives. A person who is overweight or obese is stigmatized by society as overweight, fat, lazy, chubby and inactive, and often faces discrimination due to their physical appearance. Often, obese individuals isolate themselves from society as a result of the social pressures and criticism they are subjected to as a result of their obesity. To eliminate the social discrimination they face and to lead a healthier life, some obese individuals attempt to lose weight through methods such as diet and sports, while others choose to undergo bariatric surgery to lose weight. The purpose of this study was to conduct interviews with people who have undergone such kind of a surgery to determine their perception of society's attitude towards their own bodies prior to their surgery, as well as the reasons why they decided to undergo the surgery and the changes in society's attitude toward them after the surgery.

Anahtar Kelimeler

• Obesity
• Stigmatization
• Body image
• Exclusion

Kaynakça

1. Bauman, Z. (1998). Sosyolojik düşünmek. (A. Yılmaz, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
2. Baumann, Z. (2009), Sosyolojik Düşünmek, Abdullah Yılmaz (çev.), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
3. Beauvoir, de S. (2019). İkinci Cinsiyet (1.bs). (G. Savran, Çev.). İstanbul: Koç Üniversitesi Yay.
4. Burcu, E. (2020). Engellilik sosyolojisi (Genişletilmiş 2. bs.). Ankara: Anı Yayıncılık.
5. Bourdieu, P. (2015). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi. çev. Derya Fırat Şannan-Ayşe Günce Berkkurt. Ankara: Heretik Yayıncılık.
6. Brewis, A. A. (2014). Stigma and the perpetuation of obesity. Social science & medicine, 118, 152-158.
7. Cahnman, W. J. (1968). The stigma of obesity. The sociological quarterly, 9(3), 283-299.
8. Caradas, A. A., Lambert, E. V., & Charlton, K. E. (2001). An ethnic comparison of eating attitudes and associated body image concerns in adolescent South African schoolgirls. Journal of Human Nutrition and Dietetics, 14(2), 111-120.

9. Coleman, S. R. (1997). Facial Recontouring with Lipostructure. Clinics in Plastic Surgery, 24(2), 347–367. doi:10.1016/s0094-1298(20)31069-5. 
10. Cooper, A. (2017). The Biopolitics of Lifestyle: Foucault, Ethics and Healthy Choices: Christopher Mayes, 2016, Routledge (Oxford and New York, 978-1-138-93386-6, 156 pp.).
11. Crossley, N. (2004). Fat is a sociological issue: Obesity rates in late modern, ‘body-conscious’societies. Social Theory & Health, 2, 222-253.
12. De Vries, J. (2007). The obesity epidemic: medical and ethical considerations. Science and engineering ethics, 13(1), 55-67.
13. Demez, G., (2009). Beden Sosyolojisi Giriş Yazısı. Toplumbilim , no.24, 3-6.
14. Demez, G., Timurturkan, M., & Ertan, C. (Eds.). (2020). Bedenin sosyolojisi: gündelik hayatın cisimleşme deneyimleri, tıbbileştirme dijital gözetim. Bağlam.
15. Diamond, N. (1985). Thin is the feminist issue. Feminist Review, 19(1), 45-64.
16. Faria, G. R. (2017). A brief history of bariatric surgery. Porto biomedical journal, 2(3), 90-92.
17. Foucault, M. (2007).Cinselliğin tarihi, çev. Hülya Uğur Tanrıöver. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 4.
18. Foucault, M. (2012). İktidarın Gözü, (Işık Ergüden, Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
19. Foucault, M., & Carrette, J. R. (2013). Sexuality and power (1978). In Religion and Culture (pp. 115-130). Routledge.
20. Giddens, A. (2000). Sosyoloji, Ankara: Ayraç Yayınevi, 1. Baskı, Nisan.
21. Friedman, J. M. (2003). A war on obesity, not the obese. Science, 299(5608), 856-858.
22. Friedman, J. M. (2004). Modern science versus the stigma of obesity. Nature medicine, 10(6), 563-569.
23. Goffman, E., (1963) Stigma, Penguin, London. (Goffman, E., (2014) Damga, Yay. Haz. Levent Ünsaldı, Heretik Yayınları, Ankara).
24. Gül H., Akçıl A., Gönen M. Baydar M., (2024) Bilimsel Araştırma Süreç, Yöntem ve Etik, Pelikan yay., Ankara.
25. Gülaçan, D. (2023). Aşırı kilolu ve obez bireylerde kilo açısından kendini damgalama ve duygusal yeme arasındaki ilişkinin incelenmesinde yaşantısal kaçınmanın aracı rolü (Master's thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
26. Hamurcu, P.(2014). Obez bireylerde benlik saygısı ve beden algısının değerlendirilmesi (Master's thesis, Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
27. Harris, M. B., Walters, L. C., & Waschull, S. (1991). Altering Attitudes and Knowledge about Obesity. The Journal of Social Psychology, 131(6), 881–884. https://doi.org/10.1080/00224545.1991.9924675.
28. Hermiston, A. J. (2010). “Who are you calling ‘fat’?”: the social construction of the obesity epidemic. Advances in Medical Sociology, 359–369. doi:10.1108/s1057-6290(2010)0000011023.
29. Işık, E. (1998). Beden ve toplum kuramı: öznenin sosyolojisinden bedenin sosyolojisine. Bağlam Yayınları.
30. Kara, M., & Özgür, F. F. (2023). Perception of beauty in different cultures. In Beauty, Aging, and AntiAging (pp. 11-19). Academic Press.
31. Kümbetoğlu, Belkıs. Sosyolojide ve Antropolojide Niteliksel Yöntem ve Araştırma Yöntemleri. Dördüncü Basım. (İstanbul: Bağlam Yayıncılık, 2015).
32. Leichter, Howard M. (1997) Lifestyle correctness and the new secular morality, in: A.M. Brandt and P. Rozin (Eds)Morality and health, London: Routledge, pp. 359–78.
33. MacDonald Jr, K. G. (2003). Overview of the epidemiology of obesity and the early history of procedures to remedy morbid obesity. Archives of Surgery, 138(4), 357-360.
34. Murray, S. (2008). Pathologizing “fatness”: Medical authority and popular culture. Sociology of sport journal, 25(1), 7-21.
35. Myers, A., Rosen, J. Obesity stigmatization and coping: Relation to mental health symptoms, body image, and self-esteem. Int J Obes 23, 221–230 (1999). https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0800765
36. Muratdağı, G., & Karadeniz, F. (2022). Obez bireylerin damgalanması ve sonuçları. Sakarya Tıp Dergisi, 12(1), 188-192.
37. Oliver, J. E. (2006). Fat politics: The real story behind America’s obesity epidemic (Vol. 15). New York: Oxford University Press.
38. Orbach, S. (1998). Fat is a feminist issue: The anti-diet guide for women+ Fat is a feminist issue II. Random House.
39. Park, J. S., Moon, J. H., Huh, J. S., Kong, M. H., & Kim, H. J. (2015). Comparison of correlation between prostate volume and obesity indices. The Korean Journal of Obesity, 24(2), 95-100.
40. Pedersen, S. (2010). Female form in the media: body image and obesity. In Tsichlia, G. and Johnstone, A. (eds.) Fat matters: from sociology to science. Keswick: M and K Publishing, chapter 1, pages 5-12.
41. Puhl, R. M., & Heuer, C. A. (2009). The stigma of obesity: a review and update. Obesity, 17(5), 941.
42. Puhl, R., & Brownell, K. D. (2013). Bias, discrimination and obesity. Health and Human Rights in a Changing World, 581-606.
43. Pylypa, J. (1998). Power and bodily practice: Applying the work of Foucault to an anthropology of the body.
44. Rasmussen, N. (2015). Stigma and the addiction paradigm for obesity: lessons from 1950s America. Addiction, 110(2), 217-225.
45. Ronti, C. (2017). Fat Activists' Strategies on Stage: Redefining Fat Identity’. A Comparison of Scottee, Brenda Oelbaum, and Sins Invalid. DiGeSt. Journal of Diversity and Gender Studies, 4(2), 47-60.
46. Ross, B. (2005). Fat or fiction: Weighing the ‘obesity epidemic’. In: M. Gard & J. Wright (Eds),The obesity epidemic: Science, morality and ideology (Ch.5). London: Routledge.
47. Shilling, C. (2003). The Body And Social Theory. London: Sage Publications. Embodiment, structuration theory and modernity: mind/body dualism and the repression of sensuality. Body & Society, 2(4), 1-15.
48. Sobal J. Obesity and nutritional sociology: A model for coping with the stigma of obesity. Clin Sociol Rev 1991; 9: 125-141.
49. Sobal, J. (2004). Sociological analysis of the stigmatisation of obesity. A sociology of food and nutrition: The social appetite, 259-274.
50. Striegel-Moore, R. H. and Franko, D. L. (2002). Body image issues among girls and women. In Cash, T. F. and Pruzinski, T. (eds), Body Image: A Handbook of Theory, Research and Clinical Practice. Guilford, New York, 183–91.
51. Stunkard, A.J. (1976). The pain of obesity. Palo Alto, CA: Bull.
52. Stunkard, A. J., & Wadden, T. A. (1992). Psychological aspects of severe obesity. American Journal of Clinical Nutrition, 55(Suppl. 2), 524S–532S.
53. Throsby, K. (2012). Obesity surgery and the management of excess: exploring the body multiple. Sociology of health & illness, 34(1), 1-15. doi: 10.1111/j.1467-9566.2011.01358.x. Epub 2011 May 6. PMID: 21554331.
54. Timurturkan, M. G. (2008). Felsefi bedenden sosyolojik bedene. Ethos, 1(4), 1-14.
55. Turner, R. G., Gilliland, L., & Klein, H. M. (1981). Self-consciousness, evaluation of physical characteristics, and physical attractiveness. Journal of Research in Personality, 15(2), 182–190. doi:10.1016/0092-6566(81)90017-9. 
56. Turner, B. S. (1992) Regulating Bodies: Essays İn Medical Sociology, London: Routledge.
57. Tsichlia, G., & Johnstone, A. (Eds.). (2010). Fat Matters: From Sociology to Science. M&K Update Ltd.
58. Yıldırım, A., & Simsek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11 baski: 1999-2018).
59. Yılmaz, C., (2004), “Risk Kavramının Farklı Sosyolojik Yapılarda Araştırılması-İzmir Örneği”, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kurumlar Sosyolojisi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. H. Neşe Özgen, İzmir.
60. World Obestiy Atlas (2023) https://data.worldobesity.org/publications/WOF-Obesity-Atlas-V5.pdf. (erişim tarihi: 29.11.2024).