EDİRNE KENT MERKEZİNDE KENTSEL TARIMIN UYGULANABİLİRLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Günümüzde dünya nüfusunun yoğunlaşması ile kırsaldan kente göç artmış ve nüfus kentlerde yoğunlaşmıştır. Kentlerin öngörülemez bir şekilde büyümesi, kaynakların orantısız kullanımına ve doğal çevrenin bozulmasına neden olmuştur. Kentleşme ile ormanlar ve tarım alanları tahrip edilmiş, mevcut tarım alanları üzerinde kent baskısı oluşmuştur. Tarım alanları üzerindeki bu baskı başta gıda sorunları olmak üzere birçok sosyo-kültürel, ekolojik ve ekonomik probleme neden olmuştur. Kentsel tarım, şehir ve tarım kavramlarını birleştirerek bu sorunlara çözüm sunan önemli bir arazi kullanımıdır. Kentsel tarımın şehirlerdeki gıda güvenliğini artırması, karbon ayak izini azaltması, biyoçeşitliliği koruması ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmesi gibi birçok faydası ile sürdürülebilir gelişme hedeflerine ulaşmada önemli bir rol oynadığı görülmektedir. Bu çalışma ile nüfusunun %93,9’u tarım faaliyetleri ile uğraşan ve merkez ilçe topraklarının %68’i tarım alanı olan Edirne ilindeki pasif alanların kentsel tarım alanlarına dönüştürülmesi hipotezinden yola çıkarak, Edirne’de kentsel tarım potansiyelinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kentsel tarım projelerinin şehirde nasıl uygulanabileceğine dair stratejik öneriler geliştirilerek, şehrin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılabileceğini göstermektedir. Çalışma kapsamında kentsel tarımın genel kavramsal çerçevesi ve önemi üzerine literatür taraması yapılmış, Edirne il merkezinin iklim, topoğrafya, bitki örtüsü ve arazi kullanım durumları raporlanmış, bu verilere ek olarak teknolojik, ekonomik, demografik, sosyolojik ve ekolojik yapısı bağlamında kentsel tarım potansiyeli swot analizi ile değerlendirilmiş ve kent merkezi içerisinde potansiyel kentsel tarım alanı önerilerinde bulunulmuştur. Mevcut yapının kentsel tarım için oldukça elverişli olduğu kentte yapılacak kentsel tarım uygulamalarının, doğru planlama ve yönetim ile stratejik bir gelişim aracı olarak değerlendirilebileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kentsel Tarım
• Edirne
• Kent Bahçeleri

EVALUATION OF THE FEASIBILITY OF URBAN AGRICULTURE IN EDIRNE CITY CENTER

Öz

Today, with the concentration of the world population, migration from rural to urban areas has increased and the population is concentrated in cities. The unpredictable growth of cities has led to disproportionate use of resources and degradation of the natural environment. Forests and agricultural areas have been destroyed by urbanization and urban pressure has been created on existing agricultural areas. This pressure on agricultural areas has caused many socio-cultural, ecological, and economic problems, especially food problems. Urban agriculture is an important land use that offers solutions to these problems by combining the concepts of city and agriculture. Urban agriculture plays an important role in achieving sustainable development goals with many benefits, such as increasing food security in cities, reducing carbon footprint, protecting biodiversity, and strengthening social solidarity. This study aims to identify and evaluate the urban agriculture potential in Edirne, based on the hypothesis of transforming passive areas into urban agricultural areas in Edirne province, where 93.9% of the population is engaged in agricultural activities and 68% of the central district lands are agricultural areas. By developing strategic recommendations on how urban agriculture projects can be implemented in the city, it shows that the sustainable development goals of the city can be achieved. Within the scope of the study, a literature review was conducted on the general conceptual framework and importance of urban agriculture; the climate, topography, vegetation cover and land use conditions of Edirne city center were reported. In addition to these data, urban agriculture potential in the context of technological, economic, demographic, sociological and ecological structure was evaluated by SWOT analysis, and potential urban agriculture areas were suggested in the city center. It has been determined that urban agriculture practices in the city, where the existing structure is quite favorable for urban agriculture, can be evaluated as a strategic development tool with proper planning and management.

Anahtar Kelimeler

• Urban Agriculture
• Edirne
• Urban Gardens

Kaynakça

1. Akyol, M. (2013). Kentsel Tarım İlişkisinin Tarihi Gelişimi ve Kentsel Tarım Tasarım Kriterlerinin Belirlenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi , Fen Bilimleri Enstitüsü.
2. Aşılıoğlu, F. & Çay, D. (2018). Community Gardens, 4th International Conference on New Trends in Architecture and Interior Design Proceedings Book, St. Petersburg, Russia, 138-146
3. Aydoğdu, R. & Koç, C. (2023). Hevsel Bahçeleri’nin Kentsel Tarım Alanı Olarak Değerlendirilmesi. Çomü Ziraat Fakültesi Dergisi, 11(2), 212–228. Doi: 10.33202/Comuagri.1331382
4. Bailkey, M. & Nasr, J. (2000). From Brownfields to Greenfields: Producing Food in North American Cities. Community Food Security News. Fall 1999/Winter 2000:6-9.
5. Bostancı, P. (2020). Kentsel Tarım Kavramı ve Uygulanabilirliğinin Peyzaj Mimarlığı Açısından Değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
6. Camps-Calvet, M.; Langemeyer, J.; Calvet-Mir, L.; Gomez-Baggethun, E. Ecosystem services provided by urban gardens in Barcelona, Spain: Insights for policy and planning. Environ. Sci. Policy 2016, 62, 14–23.
7. Chenarides, L., Grebitus, C., Lusk, J. L. & Printezis, I. (2021). Who Practices Urban Agriculture? An Empirical Analysis of Participation Before and During The COVID-19 Pandemic. Agribusiness, 37(1), 142-159. Doi: 10.1002/Agr.21675.
8. Clerino, P., & Fargue-Lelièvre, A. (2020). Formalizing Objectives and Criteria for Urban Agriculture Sustainability with a Participatory Approach. Sustainability, 12(18), 7503.

9. De Zeeuw, H., Van Veenhuizen, R., & Dubbeling, M. (2011). The Role of Urban Agriculture in Building Resilient Cities in Developing Countries. Journal of Agricultural Science, 149(S1), 153–163. Doi: 10.1017/S0021859610001279
10. Edirne Provincial Directorate of Rural Services (1984). Edirne İli Verimlilik Envanteri. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, TOVEP Yayın No: 34/741, S. 40, Ankara.
11. Edirne Provincial Directorate of Rural Services (1993) Edirne İli Arazi Varlığı. Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, İl Rapor No: 22, S. 74, Ankara.
12. Edirne Provincial Directorate of Agriculture (2004). İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek Projesi Edirne Tarım Master Planı, Retrieved 10.02.2024 From https://edirne.tarimorman.gov.tr/
13. Eldek, K. & Kan, A. (2023). Kentsel Tarım Kavramı, Türkiye ve Dünyadaki Uygulama Örnekleri, Ahi Evran Akademi, 4(2), 21-348
14. Endeksa, Retrieved 10.02.2024 From Https://Www.Endeksa.Com/Tr/Analiz/Turkiye/Edirne/Merkez/Demografi
15. Ertürk K. N. & Yıldırım. C. (2019) Küba’da Kentsel Tarım Uygulamaları: Havana Örneği, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 11(2), 149-162. Retrieved From Https://Orcid.Org/0000-0001-6027-5047
16. EOİ. (2024). Edirne Özel İdaresi, Retrieved 10.02.2024 From Http://Edirneozelidare.Gov.Tr/Cografi-Yapi-02-03-2013#:~:Text=Edirne%2C%20Marmara%20B%C3%B6lgesi'nin%20Trakya,Ve%20%C3%87anakkale%20ileri%20ile%20%C3%A7evrilidir.
17. ETMP (2005) Edirne Agriculture Master Plan, İl Tarım ve Kırsal Kalkınma Master Planlarının Hazırlanmasına Destek Projesi 2005 Ocak Retrieved 10.02.2024 From https://www.tarimorman.gov.tr/sgb/belgeler/master/edirne.pdf
18. Google Earth, Retrieved 10.02.2024 From https://Earth.Google.Com/Web/Search/Edirne/@41.66887555,26.5733244,48.81440253a,13895.96866129d,35y,0h,0t,0r/
19. Kaldjian, P. (1997). Istanbul: Opportunities İn Urban Agriculture. Arid Lands Newsletter, Arizona University, USA.
20. Kanbak, A. G. (2018). Endüstriyel Tarımın Ekolojik Krizine Karşı Kentsel Tarım Bir Çözüm Olabilir Mi? Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.
21. Karakaya A. B. (2022). Kentsel Tarım Ürünü Olarak Hobi Bahçeleri Trakya Üniversitesi Balkan Yerleşkesi Örneği. In Mimarlık & Planlama & Tasarımda Araştırma ve Değerlendirmeler-II, 29–47. Retrieved From www.Gecekitapligi.Com
22. Kıran A. İ. & Yücel S. D. K. (2022) Kentlerin Geleceğinde Bir Çözüm Olarak Kentsel Tarım ve İstanbul’un Tarihi Kent Bostanları: Yedikule ve Piyalepaşa Bostanı. 9. Türkiye Şehircilik Kongresi Planlamanin Birikimi, Zemini ve Ufku Bildiriler Kitabı, TMMOB Şehir Plancıları Odası, 359-385
23. Lohrberg, F., Lička, L., Scazzosi, L., & Timpe, A. (Eds.). (2016). Urban Agriculture Europe. Jovis.
24. Madre, F.; Vergnes, A.; Machon, N.; Clergeau, P. Green roofs as habitats for wild plant species in urban landscapes: First insights from a large-scale sampling. Landsc. Urban Plan. 2014, 122, 100–107.
25. MGM (2024). Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Retrieved 10.02.2024 From Https://Tr.Wikipedia.Org/Wiki/Edirne_(İl)
26. Mougeot, L. J. A. (2000). Urban Agriculture: Definition, Presence, Potentials And Risks, And Policy Challenges Cities Feeding People Series. Retrieved From http://www.idrc.ca/cfp
27. Poulsen, M.N., Spiker, M.L. (2014). Integrating Urban Farms into the Social Lan-dscape of Cities Recommendations for Strengthening the RelationshipBetween Urban Farms and Local Communities. Johns Hopkins Bloom-berg School of Public Health. Johns Hopkins Center for a Livable Futu-re-Lerner Fellowship and a fellowship from the Johns Hopkins Environment, Energy, Sustainability, and Health Institute. https://ucanr.edu/blogs/UrbanAg/blogfiles/25903.pdf
28. Rasouli, S. (2012). Sürdürülebilir Kentsel Tasarımda Kentsel Tarımın Rolü, “İstanbul Örneği” [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
29. Solduk, B. B. (2010). Sürdürülebilir Kentsel Gelişmenin Sağlanması Açısından Kentsel Tarımın Rolü, “İstanbul Metropoliten Alan” Örneği [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
30. Tandoğan, O. & Özdamar, E. G. (2022). Kentsel Tarımın Tarihsel Süreç İçinde Değişimi. İdealkent, 13(35), 221–251. Doi: 10.31198/İdealkent.952387
31. Tomar, A. (2013). Kentlerde Yoksulluk ve Atıkların Değerlendirilmesinde Kentsel Tarım, TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu, 419-429
32. TUİK, Türkiye İstatistik Kurumu, Retrieved 10.02.2024 From https://Data.Tuik.Gov.Tr/Search/Search?Text=N%C3%Bcfus
33. Türker, B. H. (2020). Kentsel Tarım Uygulama Yaklaşımı: Uşak Kenti Örneği [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
34. Türker, B. H. & Akten, M. (2020). Üretken Bir Arazi Kullanmı: Kentsel Tarım. Journal of Strategic Research in Social Science, 6(1), 11–24.
35. United Nations Human Settlements Programme (UN-Habitat), 2020. Chapter 1: Urbanization and Cities: Trends of a New Global Force. World Cities Re-port 2020: The Value of Sustainable Urbanization. United Nations HumanSettlements Programme (UN-Habitat), Nairobi, Kenya, pp. 1–418