GÜNCEL EKONOMİK BELİRSİZLİK DÖNEMİNDE AKADEMİSYEN KADINLARIN SOSYO-EKONOMİK VE SOSYO-MEKANSAL PRATİKLERİ

Öz

Türkiye’de son dönemde yaşanan ekonomik belirsizlik, orta ve orta-üst sosyo-ekonomik sınıfların yoksullaşmasına neden olmuştur. Artan maliyetler ve kısıtlı ekonomik imkanlar, bu grupların gündelik yaşamlarını olumsuz etkilemektedir. Özellikle kadınlar krizle daha derin şekilde yüzleşmekte ve daha fazla sorumluluk almak zorunda kalmaktadır. Bu çalışma, ekonomik belirsizlik dönemlerinde kadınların karşılaştığı zorlukları ve geliştirdikleri başa çıkma stratejilerini incelemektedir. Araştırma, ilgili sınıfı temsil eden bir grup olarak kadın akademisyenleri odağına almıştır. Ev içi ve dışında emek süreçlerinde yaşanan değişimler; ekonomik, sosyal ve mekânsal boyutları ile ele alınmıştır. Ekonomik belirsizlikler, kadınların hem ücretli hem de ücretsiz emek yüklerini artırmakta ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini daha belirgin hale getirmektedir. Araştırma, kadınların ilgili dönemlerde üstlendiği fazladan sorumluluklar ile bu süreçte geliştirdikleri stratejileri anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca ekonomik belirsizliklerin kadın akademisyenlerin sosyal ilişkilerini, mekân algılarını ve mekân kullanımlarını nasıl dönüştürdüğü incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler, araştırmanın temel veri kaynağını oluşturmaktadır. Çalışma, toplumsal cinsiyet ve ekonomik kırılganlık arasındaki ilişkiye dair önemli bulgular sunmaktadır. Bu bulgular, ekonomik belirsizlik dönemlerinin kadınları nasıl daha fazla yük altına soktuğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ekonomik belirsizlik
• Kadın akademisyenler
• Gündelik yaşam ve mekân

SOCIO-ECONOMIC AND SOCIO-SPATIAL PRACTICES OF FEMALE ACADEMICS DURING THE CURRENT PERIOD OF ECONOMIC UNCERTAINTY

Öz

Recent economic uncertainties in Türkiye have significantly impacted the middle and upper-middle socioeconomic classes, leading to a noticeable decline in their standard of living. Rising costs and constrained economic opportunities have disrupted daily life, with women bearing a disproportionate share of the burden. This study analyses the challenges faced by women in times of economic uncertainty and the coping strategies they develop in response. The research focuses on women academics as a group, representing the relevant class. The study goes on to address changes in labour processes both inside and outside the home, exploring the economic, social, and spatial dimensions involved. The study finds that economic uncertainties increase women's burden of both paid and unpaid labour, thereby exacerbating gender inequalities. The objective of the research is to understand the additional responsibilities assumed by women during these periods and the strategies they develop in this process. In addition, the study examines how economic uncertainties transform women academics' social relations, perceptions of space, and use of space. The study adopts a qualitative research method. The primary data source of the study is structured in-depth interviews. The study provides significant findings on the relationship between gender and economic vulnerability. The findings reveal how periods of economic uncertainty put women under greater burden.

Anahtar Kelimeler

• Economic uncertainity
• Women academicians
• Everyday life and place

Kaynakça

1. Acker, J. (2004). “Gender, Capitalism and Globalization”. Critical Sociology, 30/1, 17-41.
2. Ağıllı, S. E. ve Turguter, E. A. (2020). “Patriyarka ve Kapitalizm İlişkiselliği ile Örülmüş Bilimin Cinsiyetçi Yapısı ve Akademide Kadın Asistan Olmak”. Universal Journal of History and Culture, 2/2, 104-130.
3. Anadolu Ajansı. (2024, 4 Temmuz). Zamlı Memur Maaşları Belli Oldu. Anadolu Ajansı. Elde edilme tarihi: 19 Ocak 2025. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/zamli-memur-maaslari-belli-oldu/3264654.
4. Annesley, C. ve Scheele, A. (2011). “Gender, Capitalism and Economic Crisis: Impact and Responses”. Journal of Contemporary European Studies, 19/3, 335-347. https://doi.org/10.1080/14782804.2011.610604.
5. Blázquez Cuesta, M. ve Moral Carcedo, J. (2014). “Women’s Part‐Time Jobs: Flexirisky Employment in Five European Countries”. International Labour Review, 153/2, 269-292.
6. Burris, V. (1982). “The Dialectic of Women’s Oppression: Notes on the Relation Between Capitalism and Patriarchy”. Berkeley Journal of Sociology, 27, 51-74.
7. Eisenstein, Z. R. (1979). Capitalist Patriarchy and the Case for Socialist Feminism. Monthly Review Press, New York, USA.
8. Elson, D. (2010). “Gender and the Global Economic Crisis in Developing Countries: A Framework for Analysis”. Gender & Development, 18/2, 201-212.

9. Euronews. (2023, 16 Ocak). Akademisyen, Doktor, Öğretmen ve Memur Maaşları Asgari Ücret Karşısında Son 10 Yılda Eridi. Euronews. Elde edilme tarihi: 1 Ekim 2023. https://tr.euronews.com/2023/01/16/akademisyen-doktor-ogretmen-ve-memur-maaslari-asgari-ucret-karsisinda-son-10-yilda-hizla-e.
10. European Commission. (2010). Employment in Europe 2010. European Commission. Elde edilme tarihi: 1 Ekim 2023. https://ec.europa.eu/employment_social/eie/index_en.html.
11. Floro, M. ve Dymski, G. (2000). “Financial Crisis, Gender, and Power: An Analytical Framework”. World Development, 28/7, 1269-1283.
12. Göktürk, Ş. ve Tülübaş, T. (2021). “Survival of the Fittest: Women’s Academic Experiences of Navigating Neoliberal Expectations in Turkish Universities”. Gender and Education, 33/3, 267-284.
13. Hakim, C. (2016). Key İssues in Women’s Work: Female Diversity and the Polarisation of Women’s Employment. Routledge-Cavendish, Oxfordshire, UK.
14. Hartmann, H. (1976). “Capitalism, Patriarchy, and Job Segregation by Sex”. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 1/3, 137-169.
15. Hartmann, H. I. (1981). “The Family as the Locus of Gender, Class, and Political Struggle: The Example of Housework”. Signs: Journal of Women in Culture and Society, 6/3, 366-394.
16. Insarauto, V. (2021). “Women’s Vulnerability to the Economic Crisis Through the Lens of Part-time Work in Spain”. Work, Employment and Society, 35/4, 621-639.
17. Iversen, T., Rosenbluth, F. M. and Rosenbluth, F. (2010). Women, Work, and Politics: The Political Economy of Gender İnequality. Yale University Press, New Haven, USA.
18. Jablonski, B. (2010). “The Division of Household Labor between Men and Women in Everyday Marriage Life”. Psicologia: Ciência e Profissão, 30, 262-275.
19. Jarvis, H., Kantor, P. ve Cloke, J. (2022). Kent ve Toplumsal Cinsiyet (Çev: Y. Temurtürkan). Dipnot Yayınları, Ankara.
20. Kandiyoti, D. (2019). Cariyeler, Bacılar, Yurttaşlar: Kimlikler ve Toplumsal Dönüşümler. Metis Yayınları, İstanbul.
21. Karabıyık, I. (2012). “Türkiye’de Çalışma Hayatında Kadın İstihdamı”. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32/1, 231-260.
22. Kaya Bahçe, S. A. ve Memiş, E. (2013). “Estimating the İmpact of the 2008–09 Economic Crisis on Work Time in Turkey”. Feminist Economics, 19/3, 181-207.
23. Kim, H. ve Voos, P. B. (2007). “The Korean Economic Crisis and Working Women”. Journal of Contemporary Asia, 37/2, 190-208.
24. Kurt Özman E., Karamuk A.G., Aygün Oğur A., Bayar R., Güven Güney B., A. Eymen Karabulut E., Özdemir Z., and Tepeli Türel Ö. (2023). “Situating Feminist Urbanism within Planning Education in Turkey: A Pre-Manifesto”. Reflektif Sosyal Bilimler Dergisi, 4/1,11-29.
25. McKay, A., Campbell, J., Thomson, E. ve Ross, S. (2013). “Economic Recession and Recovery in the UK: What’s Gender Got to Do with İt?”. Feminist Economics, 19/3, 108-123.
26. McKeown, M. (2017). “Global Structural Exploitation: Towards an İntersectional Definition”. Global Justice: Theory Practice Rhetoric, 9/2.
27. Mwita, K. (2022). “Factors İnfluencing Data Saturation in Qualitative Studies”. International Journal of Research in Business and Social Science, 11/4, 414-420.
28. Noonan, M. (2001). “The İmpact of Domestic Work on Men’s and Women’s Wages”. Journal of Marriage and Family, 63, 1134-1145.
29. Orhangazi, Ö. (2019). “Türkiye Ekonomisinin Yapısal Sorunları, Finansal Kırılganlıklar ve Kriz Dinamikleri”. Mülkiye Dergisi, 43/1, 111-137.
30. Özbilgin, M. and Healy, G. (2004). “The Gendered Nature of Career Development of University Professors: The Case of Turkey”. Journal of Vocational Behavior, 64/2, 358-371.
31. Özel, A. (2007). “The Status of the Female Academicians in Turkish Universities During the Process of EU Admission”. Journal of Applied Sciences, 7/23, 3678-3686.
32. Özkanlı, Ö. ve White, K. (2008). “Leadership and Strategic Choices: Female Professors in Australia and Turkey”. Journal of Higher Education Policy and Management, 30/1, 53-63.
33. Pusti, M. (2013). Krizlerin Anatomisi ve Türkiyede 2001-2008 Finansal-ekonomik Krizleri Üzerine bir İnceleme (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Atılım Üniversitesi.
34. Reisman, G. 1996: Capitalism: A Treatise on Economics. Ottawa, IL: Jameson Books, USA.
35. Salam, R. (2009). “The Death of Macho”. Foreign Policy, 173, 65-70.
36. Sultana, A. (2010). “Patriarchy and Women s Subordination: A Theoretical Analysis”. Arts faculty journal, 4, 1-18.
37. Telayneh, B. (2019). “Double Burden of Married Women Academician in Three Public Universities of Ethiopia”. International Journal of African and Asian Studies, 56, 72-82.
38. Tewathia, N. (2017). Living on the Margins of Development: Domestic Women Workers (MPRA paper no. 82258). Munich Personal RePEc Archive. https://mpra.ub.unimuenchen.de/82258/
39. Tijdens, K. G. (2002). “Gender Roles and Labor Use Strategies: Women’s Part-Time Work in the European Union”. Feminist Economics, 8/1, 71-99.
40. Toksöz, G. (2009). Kriz Koşullarında Toplumsal Cinsiyet Perspektifinden İşgücü Piyasaları Raporu. ILO Ankara Ofisi, Aralık, 1923-2009.
41. Von Werlhof, C. (2007). “No critique of Capitalism without a Critique of Patriarchy! Why the Left is No Alternative”. Capitalism Nature Socialism, 18/1, 13-27.
42. Yenilmez, M. İ. (2016). “Women in Academia in Turkey: Challenges and Opportunities”. Yönetim Bilimleri Dergisi. 14/28, 289-311
43. Yıldız, S. (2018). “Türkiye’de Kadın Akademisyen Olmak”. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1, 29-40.