MEVDUAT VE KREDİ MİKTARININ EKONOMİK BÜYÜMEYE ETKİSİ: TÜRKİYE’DEN KANITLAR

Öz

Ekonomik büyüme için mevcut sermayenin kullanımı ve yeni kaynaklar oluşturulması, gelişmekte olan ülkeler için önemli bir husustur. Finansal sistemin, küçük tasarrufları yatırımlara kaynak teşkil edecek sermayeye dönüştürmesi, o ülkenin ekonomik büyümesine katkı sağlayacaktır. Tasarrufların krediler aracılığı ile yatırımlara dönüşmesi, ülke genelinde önemli olduğu kadar il düzeyinde de önemlilik arz etmektedir. Tüm illerin ekonomik gelişmişlik düzeyi aynı değildir. İller, ekonomik ilerleme sağlayabilmesi için farklı düzeylerde yatırımlara ihtiyaç duymaktadır. Çalışmada nüfus başına ortalama mevduat miktarı ve nüfus başına ortalama kredi miktarlarının o ilin kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla düzeyine etkisi araştırılmıştır. Türkiye’deki 81 ilin 2004-2022 yıllarına ait veriler ile CIPS, PANICCA birim kök testleri, Panel AMG tahmin edicisi ve Dumitrescu Hurlin nedensellik analizleri yapılmıştır. Bazı illerde krediler ile GSYH arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Panel nedensellik test sonucuna göre nüfus başına ortalama mevduat ve nüfus başına ortalama kredi miktarı ile kişi başı gayri safi yurt içi hâsıla düzeyi arasında karşılıklı nedensellik ilişkisi söz konusu olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, finansal göstergeler ile ekonomik çıktı düzeyleri arasındaki karşılıklı bağımlılığı panel veri çerçevesinde ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kredi
• Mevduat
• Ekonomik Büyüme.

THE EFFECT OF DEPOSIT AND LOAN AMOUNT ON ECONOMIC GROWTH: EVIDENCE FROM TÜRKİYE

Öz

The use of existing capital and the creation of new resources for economic growth are important issues for developing countries. The financial system's conversion of small savings into capital that will provide resources for investments will contribute to the economic growth of that country. The transformation of savings into investments through loans is important not only in the country but also at the provincial level. The economic development level of all provinces is not the same. Provinces need different levels of investments in order to show economic progress. In the study, the effects of the average deposit amount per population and the average loan amount per population on the gross domestic product per capita of that province were investigated. CIPS, PANICCA unit root tests, Panel AMG estimator and Dumitrescu Hurlin causality analyses were conducted with the data of 81 provinces in Türkiye for the years 2004-2022. A positive relationship was found between loans and GDP in some provinces. The results of the panel causality test indicate the presence of a bidirectional causality relationship between the average deposit per capita, the average loan amount per capita, and the gross domestic product (GDP) per capita. This finding underscores the mutual interdependence of financial indicators and economic output levels within the panel data framework.

Anahtar Kelimeler

• Credit
• Deposit
• Economic Growth

Kaynakça

1. Akpınar, S., ve Kara, M. (2021). “Bankacılık Sektörü Kredileri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği”. Assam Uluslararası Hakemli Dergi, 8(18), 66-86.
2. Arestis, P., and Demetriades, P. (1997). “Financial Development And Economic Growth: Assessing The Evidence”. The Economic Journal, 107(442), 783-799. https://doi.org/10.1111/j.1468-0297.1997.tb00043.x
3. Baltagi, B.H. (2008) Econometric Analysis of Panel Data. John Wiley & Sons Ltd., Chichester.
4. Barlas, B., ve Özkul, G. (2023). “Kredi İvmesi ve Kredi Değişkenleri Açısından Tüketici Kredileri ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki”. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(39), 1003-1029. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1219224
5. Beck, T., and Levine, R. (2004). “Stock Markets, Banks, and Growth: Panel Evidence”. Journal of Banking & Finance, 28(3), 423-442. https://doi.org/10.1016/S0378-4266(02)00408-9
6. Breuer, J. B., McNown, R., and Wallace, M. (2002). “Series‐Specific Unit Root Tests With Panel Data”. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 64(5), 527-546. https://doi.org/10.1111/1468-0084.00276
7. Breusch, T.S., and A.R. Pagan (1980). “The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics”, Review of Economic Studies 47,239-253. https://doi.org/10.2307/2297111
8. Calderón, C., and Liu, L. (2003). “The Direction Of Causality Between Financial Development And Economic Growth”. Journal Of Development Economics, 72(1), 321-334. https://doi.org/10.1016/S0304-3878(03)00079-8

9. Ceylan, S., ve Durkaya, M. (2010). “Türkiye’de Kredi Kullanimi-Ekonomik Büyüme İlişkisi”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(2), 21-35.
10. Christopoulos, D. K., ve Leon-Ledesma, M.A. (2010). “Smooth Breaks and Non-linear Mean Reversion: Post-Bretton Woods Real Exchange Rates”. Journal of International Money and Finance, 29(6): 1076-1093.
11. Chaudhry, I. S., Qamber, Y., and Farooq, F. (2012). “Monetary Policy, Inflation And Economic Growth in Pakistan: Exploring The Co-Integration And Causality Relationships”. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences (PJCSS), 6(2), pp. 332-347.
12. Coşkun, H., ve Kuloğlu, B. K. (2022). “Türkiye’de Banka Kredilerinin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi”. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 6(1), 44-58. https://doi.org/10.29216/ueip.1076973
13. Demir, S. (2015). Bireysel Kredilerin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, [Yayınlanmamış Doktora Tezi], İstanbul.
14. Demir Bingöl, N., Bingöl, M., ve Emsen, Ö. S. (2022). “Türkiye’de Mevduatların Krediye Dönüşümünün Büyümeye Etkileri: Tüketim Çekişli mi? Yatırım İtişli mi?”. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 16(1), 27-61. https://doi.org/10.46520/bddkdergisi.1095655
15. Destek, M. A., and Sarkodie, S. A. (2019). “Investigation of Environmental Kuznets Curve For Ecological Footprint: The Role of Energy And Financial Development.” Science of The Total Environment, 650, pp. 2483-2489. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.10.017
16. Dumitrescu, E.-I., Hurlin, C., (2012). “Testing for Granger Non-Causality in Heterogeneous Panels”. Economic Modelling. 29(4), 1450–1460.
17. Eberhardt, M., and Teal, F. (2010). “Productivity Analysis in Global Manufacturing Production”. Department of Economics (University of Oxford). https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:ea831625-9014-40ec-abc5-516ecfbd2118
18. Greenwood, J., and Jovanovic, B. (1990). “Financial Development, Growth, And The Distribution of Income”. Journal of Political Economy, 98(5, Part 1), 1076-1107. https://doi.org/10.1086/261720
19. Hazar, A., ve Babuşcu, Ş. (2013). “Türk Bankacılık Sektörü Kredi-Mevduat Gelişmelerinin Bölgesel Analizi (2005-2011)”. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1), 93-119.
20. Im, K.S., Pesaran, M.H., Shin, Y. (2003): “Testing For Unit Roots in Heterogeneous Panels”, Journal of Econometrics 115, 53-74. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00092-7
21. İnan, E. A. (2005). “Türk Bankacılık Sisteminde Şube, Kredi Ve Mevduatın Coğrafi Dağılımı”. Bankacılar Dergisi, 54, 21-40.
22. Hadri, K. (2000). “Testing for Stationarity in Heterogeneous Panel Data”; Econometric Journal 3, 148-161. https://doi.org/10.1111/1368-423X.00043
23. Hadri, K., and Kurozumi, E. (2012). “A Simple Panel Stationarity Test In The Presence Of Serial Correlation and a Common Factor”. Economics Letters, 115(1), 31-34. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2011.11.036
24. Kamacı, A., Ceyhan, M. S., ve Peçe, M. A. (2017). “Kredi Hacminin Para Arzı ve Ekonomik Büyüme Üzerine Etkisi”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 400-409.
25. Kar, M., Pentecost, E.J. (2000). “Financial Development and Economic Growth in Turkey: Further Evidence on The Causality Issue”. Loughborough University Economic Research Paper 27,1-21.
26. King, Robert G. ve Ross Levine (1993). “Finance and Growth: Schumpeter Might Be Right”, Quarterly Journal of Economics, v.108. S.3. pp.717-737. https://doi.org/10.2307/2118406
27. Kuzucu, S. C. (2022). “Türkiye’de Kullandırılan Kredilerin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi”. Bilge Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(2), 128-132. https://doi.org/10.47257/busad.1216074
28. Levine, R. (1997). “Financial Development And Economic Growth: Views And Agenda”. Journal of Economic Literature, 35(2), 688-726. https://www.jstor.org/stable/2729790
29. Levin, A., Lin, C., Chu J. (2002). “Unit Root Tests in Panel Data: Asymptotic And Finite-Sample Properties”, Journal of Econometrics, Volume 108, Issue 1, Pages 1-24, https://doi.org/10.1016/S0304-4076(01)00098-7.
30. Lucas, Robert E. (1988). “On The Mechanics of Economic Development”, Journal of Monetary Economics, v.22. pp.3-42.
31. Nazlioğlu, Ş. (2010). Makro İktisat Politikalarının Tarım Sektörü Üzerindeki Etkileri: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bir Karşılaştırma. [Yayınlanmamış Doktora Tezi], T.C. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
32. Özen, E., ve Vurur, N. S. (2013). “Türkiye’de Mevduat, Banka Kredisi ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin İncelenmesi”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 117-131. https://doi.org/10.12780/UUSBD209
33. Patrick, T. Hugh (1966). “Financial Development And Economic Growth in Underdeveloped Countries”, Economic Development and Cultural Change, v.14. pp.174-189. https://doi.org/10.1086/450153
34. Pehlivan, P. (2018). “Türkiye’de Ticari Banka Mevduatı ve Kredilerinin Ekonomik Büyümeye Etkisi”. SSD Journal, 3(12), 371-381. https://doi.org/10.31567/ssd.70
35. Pesaran, M. H. (2004). “General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels”. IZA Discussion Paper Series, No. 1240.
36. Pesaran, M. H. (2006). “Estimation and Inference in Large Heterogeneous Panels With A Multifactor Error Structure”. Econometrica, 74(4), 967-1012. https://doi.org/10.1111/j.1468-0262.2006.00692.x
37. Pesaran, M. H. (2007). “A Simple Panel Unit Root Test in The Presence Of Cross‐Section Dependence”. Journal Of Applied Econometrics, 22(2), 265-312. https://doi.org/10.1002/jae.951
38. Schumpeter, J.A. (1934). Theorie der Wirtschaftlichen Entwicklung. Munich and Leipzig: Duncker and Humblot. Second revised edition, 1926. Translated into English as The Theory of Economic Development: An Inquiry into Profits, Capital, Credit, Interest, and the Business Cycle (1911). (R. Opie, Çev.) Transaction Publishers New Brunswick (U.S.A.) and London (U.K.)
39. Taylor, M. P., and Sarno, L. (1998). “The Behavior of Real Exchange Rates during the Post-Bretton Woods Period”. Journal of International Economics, 46, 281-312. https://doi.org/10.1016/S0022-1996(97)00054-8
40. Yakubu, I. N., and Abokor, A. H. (2020). “Factors Determining Bank Deposit Growth in Turkey: An Empirical Analysis”. Rajagiri Management Journal, 14(2), 121-132. https://doi.org/10.1108/RAMJ-05-2020-0017
41. Yetiz, F., ve Ergin Ünal, A. (2021). “Banka Kredileri, Para Arzı ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği”. OPUS International Journal of Society Researches, 17(37), 4487-4509. https://doi.org/10.26466/opus.873635lu.