DİASPORADA YENİ KİMLİK ARAYIŞLARI: İSVEÇ’TEKİ SÜRYANİ KİMLİĞİ ÖRNEĞİ

Yıl 2025, Sayı: 69, 325 - 340, 18.07.2025

Ulaş Kalay

https://doi.org/10.30794/pausbed.1631177

Öz

Bu çalışma, İsveç'teki Süryani diasporasının farklı örgütlenme biçimlerini ve bu örgütlenmelerin kolektif kimlik ve hafıza ekseninde sürdürdükleri çekişmeyi incelemektedir. I. Dünya Savaşı'nın ardından farklı siyasal ve kültürel kurumlarla etkileşime giren Süryaniler, İsveç'e göç ettiklerinde çeşitli deneyimler edinmiş ve bu deneyimler doğrultusunda sosyal kimliklerini farklı amaçlarla şekillendirmişlerdir. Bu durum, Süryanilerin grup aidiyeti ile ilgili tanımlamalarında belirgin farklılıkların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu farklılıklar Süryani topluluğunun “doğru adlandırılması” ve “etnik kimliğinin” ne olduğu konusunda yapılan tartışmalarda açık bir şekilde gözlemlenebilmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, İsveç'teki Süryani diasporasında görülen örgütlenme biçimlerinin, merkezi bir siyasal örgütlenmeye sahip olmayan diasporaların içsel çatışmalarını yansıttığını ve bu çatışmaların, köken ülke ile kurulan ilişkiler doğrultusunda şekillendiğini savunmaktadır. Bu tartışmalar çerçevesinde, Süryanilerin İsveç’te “dışa kapalı”, “atopik” ve “çatışmacı” olmak üzere üç farklı diaspora örgütlenme biçimi geliştirdiği vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Süryaniler , Diaspora , Kolektif Kimlik , Göç , İsveç

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

SEARCH FOR A NEW IDENTITY IN DIASPORA: THE CASE OF SYRIAC IDENTITY IN SWEDEN

Öz

This study examines the different organizational forms of the Syriac diaspora in Sweden and the conflicts they engage in through collective identity and memory. After World War I, Syriacs, who interacted with various political and cultural institutions, acquired different experiences upon migrating to Sweden and, based on these experiences, shaped their social identities for different purposes. As a result, this situation has led to notable differences in the ways Syriacs define their group belonging. These differences can be clearly observed in the debates surrounding the "correct denomination" and "ethnic identity" of the Syriac community. Consequently, this study argues that the organizational forms observed in the Syriac diaspora in Sweden reflect the internal conflicts of diasporas that lack a centralized political organization and that these conflicts are shaped by the relationship with the country of origin. Within the framework of these debates, it is emphasized that Syriacs in Sweden have developed three distinct diaspora organizational forms, namely "closed-off," "atopic," and "conflictual."

Anahtar Kelimeler

Syriacs , Diaspora , Collective Identity , Migration , Sweden

Kaynakça

• AGOS. (2014, 22 Eylül). İsveç Parlamentosunda Artık Beş Süryani Milletvekili Var. Elde edilme tarihi: 05.01.2025. https://www.agos.com.tr/tr/yazi/8067/isvec-parlamentosu-nda-artik-bes-suryani-milletvekili-var.
• Akyüz, G. (2005). Tüm Yönleriyle Süryaniler. Mardin: Kırklar Kilisesi Yayınları.
• Anderson, B. (2017). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması (Çev. Savaşır, İ.). İstanbul: Metis.
• Aras, R. (2005). Migration and Memory: Assyrian Identity in Mardin Kerboran/Dargeçit (Yüksek Lisans Tezi), Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edildi (Tez no: 163042).
• Atto, N. (2011). Hostages In The Homeland, Orphans In The Dıaspora: Identity Discourses Among the Assyrian Syriac Elities in the European Diaspora. Leiden: Leiden University Press.
• Bayburt, D. (2009). Türk Tarihi’nde Süryaniler: 1830-1938 (Doktora Tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edildi (Tez no: 257691).
• Bilge, Y. (1991). Süryaniler: Anadolu’nun Solan Rengi. İstanbul: Yeryüzü Yayınları.
• Cetrez, Ö. A., Donabed, S.G. & Makko, A. (Eds.) (2012). The Assyrian Heritage: Threads of Contiunity and İnfluence. Uppsala: Elanders Sverige.
• Cohen, R. (1997). Global Diasporas: An Introduction. London: UCL Press.
• Çalışkan, H. (2014). İsveç’teki Süryani Toplumunun Temel Sorunları ve Türkiye İle Olan İlişkileri (Uzmanlık Tezi). T. C. Başbakanlık Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı, Ankara.
• Çelik, M. (1988). Süryani Kilisesi Tarihi. Cilt I. İstanbul: Yayıncılık Matbaası.
• Dufoix, S. (2011). Diasporalar. İstanbul: Uluslararası Hrant Dink Vakfı Yayınları.
• Erol, S. (2016). Mazlum ve Makul: İstanbul Süryanilerinde Etno-Dinsel Kimlik Inşası ve Kimlik Stratejileri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Euronews. (2023, 2 Şubat). Demokrasi Endeksi Raporu. Elde Edilme Tarihi: 20.01.2025. https://tr.euronews.com /2023/02/02/rapor-dunyada-24-tam-demokrasi-var-turkiye-yine-hibrit-rejim-kategorisinde-yer-aldi.
• Gaunt, D. (2006). Massacres, Resistance, Protectors: Muslim-Christian Relations in Eastern Anatolia During the World War I. New Jersey: Gorgias Press.
• Gaunt, D. (2010). Identity Conflicts Among Oriental Christian in Sweden. Sens Public: International WebJournal, Elde edilme tarihi: 19.01.2025. http://www.senspublic.org/IMG/pdf/SensPublic_David_Gaunt_ Cultural_diversity_Multilinguism_and_Ethnic_minorities_in_Sweden.pdf.
• Günel, A. (1970). Türk Süryaniler Tarihi. Diyarbakır: Oya Matbaası.
• Hobsbawm, E. J. (2017). Milletler ve Milliyetçilik (Çev. Akınhay, O.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. İris, M. (2003). Bütün Yönleriyle Süryaniler. İstanbul: Ekol Yayıncılık.
• Kalaylıoğlu, M. (2009). İsveç’te Göçmen Politikası, Üyelik Hakları ve Göçmenlerin Siyasal Katılımı: Yasal/Kurumsal Çerçeve ve Kimi Sonuçlar. Toplum ve Bilim, 115, 1-39.
• Karabalık, K. (2023). Hakkari Sancağında Nasturi Sorunun Başlaması ve Birinci Dünya Savaşı’nda Nasturi Olayları. Akademik Bakış. 16(32), 43-64.
• Kaymaz, İ. Ş. (2007). Aldatılan Bir Halkın Trajedisi: Asurîler (Süryaniler). Akademik Ortadoğu, 1(2), 109-141.
• Keske, M. (2010). Mardin’de Süryaniler: Nüfus Hareketleri ve Nedenleri (Yüksek Lisans Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edildi (Tez no: 257422).
• Makko, A. (2010). The Historical Roots of Contemporary Controversies: National Revival and the Assyrian Concept of Unity. Journal of Assyrian Academic Studies, 24(4). 1-20.
• Malik, G. D. (2012). Süryanilerin Tarihi: İlk Hıristiyanlıktan Kadim Doğu Süryani Müjdeci-Havari Kilisesi (Çev. İlmen, V.). İstanbul: Yaba Yayınları. (Özgün Çalışma, 1910).
• Messo, J. (2017). Arameans and the Making of Assyrians: The last Aramic-Speacking Christians of the Middle East. Germany: Aracic Press.
• MIPEX. (2020). Measuring Policies to Intagrate Migrants Across Six Countries. Barcelona/ Brussels: CIDOB & MPG.
• Olgun, H. (2008). Asurî Göçleri ve Kimlik Arayışı. Milel ve Nihal, 5(3), 269-301.
• Örnek, S. (2017). Süryani Milliyetçiliği ve Dinamiklerinin Tarihsel Analizi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Gelişim Üniversitesi. S.B.E., Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, İstanbul.
• Özcoşar, İ. (2013). Şehir ve Cemaat: Mardin Süryaniler ya da Süryanilerin Mardin’i. İdealkent, 9, 74-93).
• Özcoşar, İ. (2017). Şehir ve Kimlik: Mardinli Kimliklerin Tarihi Arka Planı. Kadim Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 1-29.
• Özmen, A. (2017). Umudu Uzakta Aramak: Süryanilerin Turabdin’den Göçü. Turkish Studies, 12(2), 167-178.
• Parpola, S. (2012). National and Etnich Identity in the Neo-Assyrian Empire and Assyrian Identity in Post-Empire Times. Ö. A. Cetrez, S. G. Donabed & A. Makko (Eds.), The Assyrian Heritage: Threads of Contiunity and Influence içinde (ss.3-47). Uppsala: Elanders Sverige.
• Roshwald, A. (2015). Etnisite ve İmparatorluk: Tarihsel bir giriş. (Eds). Kıyam ve Kıtal: Osmanlı’dan Cumhuriyete Devletin İnşası ve Kolektif Şiddet içinde (ss.13-47). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Reis, M. (2004). Theorizing Diaspora: Perspectives on “Clasical” and “contemporary” Diaspora, International Migration, 42(2), 41-60.
• Sarı, G. (2011). Geçmişten Günümüze Süryaniler ve Süryanilerin Türkiye’ye Etkiler: İdil Örneği (Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından elde edildi (Tez no: 280276).
• Serter, Y. T. (2017). Kültürel Kimlik İnşasına Bir Örnek: Süryani Diasporası. The Journal of International Lingual, Social and Educational Sciences, 3(2), 87-96.
• Seyfeli, C. (2005). Osmanlı Devleti’nde Gayrimüslimlerin İdari Yapısı: Süryani Kadim Kilisesi Örneği. A. Taşğın, E. Tanrıverdi & C. Seyfeli (Eds.), Süryaniler ve Süryanilik (Cilt I) içinde (ss.251-267). Ankara: Orient Yayınları.
• Sheffer, G. (2003). Diaspora Politics. New York: Cambridge University Press. Smith, A. (2017). Etno-Sembolizm ve Milliyetçilik (Çev. Çallı, B. F.). İstanbul: Alfa Araştırma.
• Syriac Press. (2023, 29 Ocak). Syriac Member of Swedish Parliament Yusuf Aydin New Christian Democrats’ Spokesman for Christian Minority Rights. Elde edilme tarihi: 05.01.2025. https://syriacpress.com/blog/2023/01/29/sweden-syriac-member-of-swedish-parliament-yusuf-aydin-new-christian-democrats-spokesman-for-christian-minority-rights/.
• Şer, A. (2010). Siirt Vakayinamesi: Doğu Süryani Kilisesi Tarihi (Çev. Kabadayı, C.). İstanbul: Yaba Yayınları. (Özgün Çalışma, 1906).
• Tahincioğlu, Y. (2019). Tarihleri, Kültürleri ve İnançlarıyla 5500 Yıldır Bu Topraklarda Yaşayan Süryaniler (21. Baskı). İstanbul: Butik Yayıncılık ve Kişisel Gelişim. (Özgün Çalışma, 2011).
• Turgut, R. (2016). Bir Halkın Göç Hikayesi: Süryanilerin XX. Yüzyılda Türkiye’den Avrupa’ya Göç Süreci. Mukaddime, 7(2), 275-294.
• Wozniak, M. (2020). Modern Assyrian/Syriac Diaspora in Sweden. Lodz: University of Lodz.