THE SOCIAL DEMOCRACY PARTY (SODEP) FROM THE PERSPECTIVE OF CUMHURIYET NEWSPAPER IN THE CONTEXT OF SOCIAL AND POLITICAL JOURNALISM

Yıl 2026, Sayı: 72, 365 - 378, 19.01.2026

Yaşar Özkandaş

https://doi.org/10.30794/pausbed.1711377

Öz

for a new neoliberal economic regime. In line with this aim, the military regime sought to reshape the political sphere according to its own ideology while increasing control over the media to influence public opinion. Politi-cal and social content faced heavy censorship, and depoliticized, entertainment-oriented journalism was promo-ted to disengage society from politics. Despite this, newspapers like Cumhuriyet tried to maintain a politically engaged editorial line. This study aimed to examine how Cumhuriyet newspaper covered SODEP and how this coverage was reflected in public opinion. Within this framework, Cumhuriyet reported in detail on the founda-tion and institutionalization of the Social Democracy Party (SODEP). It also conveyed SODEP's socio-economic criticisms of the ruling Motherland Party (ANAP), highlighted its calls for democratization, and kept its efforts to unite leftist political forces on the public agenda.

Anahtar Kelimeler

Constitution , Democracy , Neoliberalism , Public Opinion , Social Democracy

TOPLUMSAL VE POLİTİK HABERCİLİK EKSENİNDE CUMHURİYET GAZETESİ PERSPEKTİFİN-DEN SOSYAL DEMOKRASİ PARTİSİ (SODEP)

Öz

12 Eylül 1980 askeri darbesi yalnızca kaotik duruma son vermek için değil aynı zamanda neoliberal politikalar çerçevesinde yeni bir iktisadi rejimin önünü açmak için gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda askeri yöne-tim bir yandan siyasal alanı kendi ideolojisi doğrultusunda güdümlemeye çalışırken diğer yandan da medya üze-rindeki denetimini arttırarak kamuoyunu yönlendirmeyi hedeflemiştir. Bu süreçte politik ve toplumsal içerikli yayınlar üzerinde yoğun bir sansür uygularken toplumun siyasetten uzak tutulması adına apolitik ve magazinel bir yayın çizgisi teşvik edilmiştir. Ancak Cumhuriyet gazetesi gibi yayın kuruluşları politik ve toplumsal habercilik eğilimli yayın çizgisini sürdürmeye çalışmıştır. İşte bu çalışmada, Cumhuriyet gazetesinin SODEP’i nasıl haberleş-tirdiği ve kamuoyuna nasıl yansıttığı incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Cumhuriyet gazetesi, SODEP’in kuru-luş ve partileşme sürecini ayrıntılı bir şekilde haberleştirmiştir. Ayrıca, ANAP iktidarına yönelik sosyo-ekonomik temelli eleştirilerini ve demokratikleşme taleplerini kapsamlı bir şekilde kamuoyuna yansıtmış ve parti yönetimi-nin sol siyasal güçlere yönelik bütünleşme çağrılarını ve bu yöndeki çalışmalarını gündemde tutmuştur.

Anahtar Kelimeler

Anayasa , Demokrasi , Kamuoyu , Neoliberalizm , Sosyal Demokrasi

Kaynakça

• Oktay, A. (1984, 7 Ocak). Sol ve Sağ. Cumhuriyet, s.2.
• Akşin, S. (2011). Kısa Türkiye Tarihi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Arcayürek, C. (1983, 24 Mayıs). Evdeki Hesap ve Çarşı. Cumhuriyet, ss.1, 11.
• Aydın, S., & Taşkın, Y. (2015). 1960’tan Günümüze Türkiye Tarihi. İletişim Yayınları.
• Cemal, H. (1984, 5 Temmuz). SODEP ve Demokrasi. Cumhuriyet, ss.1, 11.
• Cemal, H. (1984, 8 Temmuz). Bir Numaralı Sorun. Cumhuriyet, ss.1.11.
• Heper, M. (2011). Türkiye’nin Siyasal Hayatı. Doğan Kitap.
• İnönü, E. (2007a). Anılar ve Düşünceler 2. Boyut Yayın Grubu.
• İnönü, E. (2007b). Anılar ve Düşünceler 3. Boyut Yayın Grubu.
• Karakoç, S. (2022). “Türkiye ve Sosyal Demokrasi Üzerine Bir İnceleme: Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP)”, Akademik Açı, 2(1), 38-64.
• Karpat, K. (2007). Türkiye’de Siyasal Sistemin Evrimi 1876-1980. İmge Kitabevi.
• Köktener, A. (2005). Bir Gazetenin Tarihi Cumhuriyet. Yapı Kredi Yayınları.
• Kömürcü, D. (2009). “Geçmişle Gelecek Arasında Bir Alternatif Arayışı: Sosyal Demokrat Halkçı Parti”, Yakın Doğu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (2), 2-31.
• Mumcu, U. (1983, 20 Mayıs). İnönü adı. Cumhuriyet, ss.1,11.
• Mumcu, U. (1983, 22 Mayıs). İlerici Parti…. Cumhuriyet, ss.1, 11.
• Mumcu, U. (1983, 25 Haziran). Oyunun Kuralları. Cumhuriyet, ss.1,11.
• Mumcu, U. (1983, 15 Aralık). Aynı Kök. Cumhuriyet, ss.1,11.
• Mumcu, U. (1984, 27 Mart). Tek Kanatlı Kuş. Cumhuriyet, ss.1,11.
• Mumcu, U. (1985, 3 Kasım). İki Uygar İnsan. Cumhuriyet, ss.1,11.
• Mumcu, U. (1985, 4 Kasım). Oluşum. Cumhuriyet, ss.1.11.
• Saraçoğlu, C. (2015). Tank Paletiyle Neoliberalizm. G. Atılgan & C. Saraçoğlu & A. Uslu (Ed), Osmanlı-dan Günümüze Türkiye’de Siyasal Hayat (3.baskı, ss. 753-877). Yordam Kitap.
• Selçuk, İ. (1984, 27 Mart). Doğru, Gerçek ve Gerçeklik. Cumhuriyet, s.2.
• Soner, Ş. (1998, 7 Mayıs). Cumhuriyet’in, Demokrasinin Aydınlanmanın Savunucusu Ol-mak. Cumhuriyet, s.6. Soysal Demokrasi Parti Programı. (1983). Sosyal Demokrasi Partisi Yayınları.
• Sosyal Demokrasi Partisi Tüzük. (1983).
• Soysal, İ. (1987). 12 Eylül Sonrasının Başlıca Partileri. M. Belge (Ed), Cumhuriyet Dönemi Türkiye An-siklopedisi, 1. baskı, ss.2132-1240). İletişim Yayınları.
• Şenol, F. (2023). Seksenli Yıllarda Basın. M. K. Kaynar (Ed), Türkiye’nin 1980’li Yılları (1.baskı, 869-939). İletişim Yayınları.
• Tanör, B. (2014). Siyasal Tarih (1980-1995). S. Akşin, (Ed), Türkiye Tarihi 5 Bugünkü Türkiye 1980-2003 (10.baskı, ss. 27-159). Cem Yayınevi.
• Varel. A. (2023). Bölünme, Birleşme ve İdeolojik Kriz Sarmalında Seksenli Yıllar ve Türkiye’de Merkez Sol. M. K. Kaynar (Ed), Türkiye’nin 1980’li Yılları (1.baskı, ss. 481-519). İletişim Yayınları.
• Yücer, R. (2024), “Siyasi Kimliği ile Necdet Calp ve Halkçı Parti (1983-1985)”, Medeniyet ve Toplum Dergisi, 8(2), 219-229.
• Zürcher, E.J. (2010). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İletişim Yayınları.